جهان مک‌دونالدی و قوی سیاه؛ روایت تمدنی از شکست تاریخی آمریکا در دفاع مقدس سوم

به گزارش خبرگزاری برنا از تهران؛ دکتر روح‌الله احمدزاده کرمانی، پژوهشگر و تحلیلگر رسانه به ایراد سخنرانی پرداخت. وی با ترسیم تقابل میان «جهان مک‌دونالدی» به‌عنوان نماد نظم استانداردسازی‌شده غربی و رخداد «قوی سیاه» به‌عنوان استثنای برهم‌زننده محاسبات، تحولات اخیر موسوم به «جنگ رمضان» را نه یک واقعه نظامی صرف، بلکه یک «گسست تمدنی» و کاتالیزوری برای فروپاشی نظم تک‌قطبی توصیف کرد.

احمدزاده کرمانی در این رویداد علمی و تبیینی، با نقد نگاه‌های سطحی و مقطعی به حوزه رسانه، اظهار داشت: اگر مسئله مرزبانی دیجیتال را صرفاً در سطح رخداد‌های روزمره و داده‌های رسانه‌ای مقطعی در نظر بگیریم، از فهم حقیقت ماجرا دور خواهیم ماند. آنچه امروز در برابر ماست، پدیده‌ای است که باید آن را در افق تمدن، در امتداد تاریخ و در پیوست ساختار‌های بلندمدت فهم کرد.

وی سخنان خود را با دو استعاره نظری آغاز کرد و افزود: جهان مک‌دونالدی برآمده از نظریه جورج ریتزر، نماد نظم پیش‌بینی‌پذیر و کنترل‌پذیری است که می‌خواهد فرهنگ‌ها و صورت‌های زیستن را در قالب یک منطق یکنواخت آمریکایی هضم کند؛ همان افقی که فوکویاما از آن به عنوان “پایان تاریخ” یاد می‌کرد. اما در مقابل، ما با مفهوم “قوی سیاه” نیکلاس طالب روبه‌رو هستیم؛ رخدادی نادر و غیرمنتظره که تمام قواعد تثبیت‌شده را از بنیاد دگرگون می‌کند. “جنگ رمضان” دقیقاً همان قوی سیاهی است که نظم مک‌دونالدی را به چالش کشیده و ترک‌های بنیادی در آن پدید آورده است.

وی با بازخوانی مفاهیم ژئوپلیتیک کلاسیک و اشاره به جایگاه راهبردی ایران، بر اندیشه‌های بلند رهبر معظم انقلاب تأکید کرد و گفت: تنگه هرمز صرفاً یک آبراهه نیست، بلکه گره تمدنی و نقطه تراکم قدرت است. مقام معظم رهبری در بیانات متعدد و به‌ویژه در آنچه از آن به‌عنوان “بیانیه خلیج فارس” یاد می‌شود، بر اهمیت این گلوگاه تأکید ورزیده‌اند؛ چراکه در این نقطه، نظم لیبرال‌سرمایه‌داری متوقف می‌شود. ایران در تحولات اخیر از نقش محافظ یک آبراهه به نقش “معمار نظم نوین اقتصادی” عبور کرده است.

 احمدزاده کرمانی با استناد به خوانش نظری «امام شهید» و بیانات رهبری، هژمونی غرب را در سه ضلع «نظامی، اقتصادی و رسانه‌ای» تحلیل کرد و اظهار داشت: اگر این سه‌گانه را درک نکنیم، علت تبدیل رسانه‌های جهانی به “فاشیسم رسانه‌ای” را نخواهیم فهمید. فاشیسم رسانه‌ای امروز نه منع از سخن گفتن، بلکه اجبار به سخن گفتن در چارچوب‌های از پیش تعیین‌شده است. اینجاست که “خون‌شویی تمدنی” غربی در قالب رمان و روایت، جنایات استعمار را از حافظه تاریخی پاک می‌کند.

وی با یادآوری مقاومت‌های تاریخی ایرانیان در برابر هجوم سلوکیان و ایستادگی آریوبرزن، خاطرنشان کرد: اگر ما برای جنگ رمضان پیوست تمدنی نسازیم و آن را به ریشه‌های هویتی و مقاومت ملی پیوند نزنیم، در مرزبانی دیجیتال به موفقیت نخواهیم رسید. باید نشان دهیم که مقاومت امروز، ادامه همان ایستادگی تاریخی در برابر سلطه‌گران است.

این استاد دانشگاه در پایان، فضای مجازیِ رها شده از تفکر را «پاتمدن» و «صدادار کردن جهل» نامید و تصریح کرد: ایده تمدن، ایده تفکر در باب تفکر است، اما پاتمدن غربی به دنبال امتناع از اندیشه و تولید دیستوپیای رسانه‌ای است. مرزبانی دیجیتال باید با ضمیمه شدن به “گفتار تمدنی”، مصداق “یخرجهم من الظلمات الی النور” باشد. جنگ رمضان ثابت کرد که این قوی سیاه، نظم تک‌قطبی را متزلزل کرده و امکان بازگشت یک تمدن زنده و مقتدر را به صحنه تاریخ فراهم ساخته است.

خبرنگار: الهه حمزه‌ای