هدف‌گذاری برای تربیت ۱۰ هزار فناور علوم شناختی در کشور

دبیر ستاد علوم شناختی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری با تشریح برنامه‌های توسعه زیست‌بوم علوم شناختی کشور، از ضرورت بازمهندسی ساختار نیروی انسانی این حوزه، افزایش تعداد فناوران، گسترش رشته‌های دانشگاهی مرتبط و بهره‌گیری از ظرفیت کرسی یونسکو برای دستیابی به مرجعیت علمی خبر داد.

عطاءالله پورعباسی دبیر ستاد علوم شناختی معاونت علمی ریاست‌جمهوری در پاسخ به سوال برنا با اشاره به ضرورت اصلاح ترکیب نیروی انسانی فعال در زیست‌بوم علوم شناختی اظهار کرد: در حال حاضر نسبت پژوهشگران به فناوران در این حوزه متناسب نیست و باید بازمهندسی شود. اکنون به ازای هر ۱۰ پژوهشگر یک فناور در زیست‌بوم علوم شناختی فعالیت می‌کند در حالی که این نسبت باید دست‌کم به سه پژوهشگر در برابر یک فناور تغییر یابد.

عبور از پژوهش صرف به سمت فناوری و بازار

وی افزود: تحقق این هدف مستلزم آن است که پژوهشگران کشور بیش از گذشته با ادبیات فناوری، تجاری‌سازی و بازار آشنا شوند و از پژوهش‌های صرف به سمت پژوهش‌های مأموریت‌محور و در نهایت ورود به بازار حرکت کنند.

دبیر ستاد علوم شناختی با بیان اینکه این بازمهندسی نیازمند توانمندسازی اعضای زیست‌بوم است گفت: برای تحقق این هدف برنامه‌های عملیاتی مختلفی طراحی شده است که یکی از مهم‌ترین آنها تدوین و اجرای برنامه‌های آموزشی ویژه پژوهشگران با رویکرد فناوری و بازار است. در همین راستا برگزاری دوره‌های MBA فناوری با همکاری و حمایت وزارت علوم و وزارت بهداشت در دستور کار قرار دارد.

افزایش جمعیت زیست‌بوم علوم شناختی از ۱۰ هزار به ۳۰ هزار نفر

پورعباسی با اشاره به چشم‌انداز توسعه این حوزه خاطرنشان کرد: در حال حاضر جمعیت فعال زیست‌بوم علوم شناختی کشور حدود ۱۰ هزار نفر است، اما برای دستیابی به اهداف تعیین‌شده باید این تعداد به حدود ۳۰ هزار نفر افزایش یابد.

وی توضیح داد: با تحقق نسبت سه پژوهشگر به یک فناور از میان این ۳۰ هزار نفر می‌توان حدود ۱۰ هزار فناور تربیت کرد؛ ظرفیتی که زمینه شکل‌گیری بازاری حدود ۶۰۰ میلیون دلاری را در افق ۱۵ سال آینده فراهم خواهد کرد.

جذب نیرو از رشته‌های مختلف برای توسعه علوم شناختی

دبیر ستاد علوم شناختی یکی از راهکار‌های توسعه این حوزه را مهاجرت بین‌رشته‌ای دانش‌آموختگان دانست و گفت: علوم شناختی ماهیتی میان‌رشته‌ای دارد و برای گسترش آن باید از ظرفیت فارغ‌التحصیلان رشته‌هایی مانند مهندسی کامپیوتر، مهندسی برق، علوم پزشکی، علوم اعصاب و سایر حوزه‌های مرتبط استفاده کرد.

وی افزود: توانمندسازی این افراد و هدایت آنها به سمت علوم شناختی می‌تواند به توسعه سریع‌تر زیست‌بوم این حوزه کمک کند.

توسعه رشته‌های دانشگاهی علوم شناختی در کشور

پورعباسی همچنین از برنامه‌ریزی برای گسترش آموزش عالی در این حوزه خبر داد و گفت: هم‌اکنون ۱۲ رشته و مقطع تحصیلی مرتبط با علوم شناختی در حدود ۲۵ دانشگاه کشور ارائه می‌شود.

وی ادامه داد: با رایزنی‌های انجام‌شده با وزارت بهداشت امیدواریم طی پنج سال آینده تعداد دانشگاه‌های ارائه‌دهنده رشته‌های علوم شناختی از حدود ۲۵ دانشگاه به دست‌کم ۵۰ دانشگاه افزایش یابد.

به گفته وی توسعه آموزش دانشگاهی در کنار افزایش تعداد فناوران می‌تواند زمینه‌ساز رشد بازار علوم شناختی و تقویت اقتصاد دانش‌بنیان این حوزه باشد.

کرسی یونسکو؛ فرصتی برای تثبیت جایگاه علمی ایران

دبیر ستاد علوم شناختی در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت کرسی یونسکوی علوم شناختی برای کشور اشاره کرد و گفت: اعطای این کرسی به ایران نشان‌دهنده اعتماد جامعه بین‌المللی به ظرفیت‌های علمی کشور در حوزه علوم شناختی است و از نظر علمی و اعتباری دستاورد مهمی محسوب می‌شود.

وی با بیان اینکه فعالیت کرسی‌های یونسکو عمدتاً ماهیتی ترویجی و شبکه‌ساز دارند، افزود: این ظرفیت می‌تواند فرصتی ارزشمند برای معرفی توانمندی‌های علمی ایران و توسعه همکاری‌های بین‌المللی در حوزه علوم شناختی فراهم کند.

تولید دانش بومی در حوزه فلسفه ذهن و علوم شناختی

پورعباسی تاکید کرد: یکی از مأموریت‌های مهم کشور در این حوزه، تولید دانش بومی مبتنی بر ارزش‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی ایران است. در علوم شناختی موضوعاتی بنیادین مانند فلسفه ذهن وجود دارد که در اسناد بالادستی از جمله مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز بر توسعه دانش بومی در آنها تأکید شده است.

وی گفت: کرسی یونسکو این امکان را فراهم می‌کند که از طریق شبکه‌سازی علمی در سطح ملی و بین‌المللی، دانش اصیل و بومی در حوزه علوم شناختی تولید و به سایر کشور‌ها عرضه شود.

ایران می‌تواند به مرجع علمی علوم شناختی تبدیل شود

دبیر ستاد علوم شناختی با اشاره به برخی ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد جامعه ایرانی اظهار کرد: برای نمونه، الگوی تاب‌آوری شناختی در جامعه ایران با بسیاری از الگو‌های شناخته‌شده علمی جهان همخوانی کامل ندارد و این موضوع فرصتی برای تولید نظریه‌ها و مدل‌های بومی فراهم می‌کند.

وی افزود: اگر بتوانیم این الگو‌ها را به‌صورت علمی تعریف، بومی‌سازی و توسعه دهیم، ایران می‌تواند در این زمینه به مرجع علمی تبدیل شود.

پورعباسی در پایان خاطرنشان کرد: ظرفیت کرسی یونسکو می‌تواند نقش مهمی در تثبیت و گسترش مرجعیت علمی ایران در حوزه علوم شناختی ایفا کند و زمینه معرفی دستاورد‌های علمی کشور در سطح بین‌المللی را فراهم سازد.