ترامپ به دنبال توافقی است که آن را یک دستاورد سیاسی معرفی کند/ اقدام نظامی جدید علیه ایران به پذیرش خواسته‌های واشنگتن منجر نخواهد شد

رحمن قهرمان‌پور، کارشناس مسائل بین‌الملل در گفت‌وگو با خبرنگار برنا درباره آخرین نتایج مذاکرات ایران و آمریکا و احتمال امضای یک یادداشت تفاهم میان دو طرف اظهار کرد: به نظر می‌رسد تمایل دونالد ترامپ برای دستیابی به توافق با ایران نسبت به گذشته افزایش یافته است و او تلاش می‌کند راهی برای خروج از وضعیت کنونی و کاهش تنش‌ها بیابد. با این حال، این مسئله به معنای پایبندی او به هر نوع توافق یا پذیرش هر پیشنهادی نیست. ترامپ به دنبال توافقی است که بتواند آن را به عنوان یک دستاورد و پیروزی سیاسی معرفی کند و به همین دلیل همچنان تردیدهای جدی درباره نهایی شدن توافق وجود دارد.

وی افزود: با وجود این ابهامات، تداوم گفت‌وگوها و تبادل نظر میان ایران و آمریکا از جنبه‌های مثبت روند فعلی به شمار می‌رود. مارکو روبیو نیز در سخنرانی خود در کنگره اعلام کرد که به دلیل شرایط و ویژگی‌های خاص ایران، شیوه مذاکره با تهران متفاوت است و گفت‌وگوها به صورت مستقیم انجام نمی‌شود. این اظهارات نشان می‌دهد که طرف آمریکایی احتمال طولانی شدن روند مذاکرات را پذیرفته است.

قهرمان‌پور ادامه داد: سخنان روبیو حاکی از آن است که آمریکا تا حدودی با واقعیت‌های موجود درباره ایران کنار آمده و تلاش می‌کند در مسیر توافق، برخی ملاحظات و دغدغه‌های تهران را نیز مدنظر قرار دهد. با این حال، همچنان باید با احتیاط به تحولات پیش رو نگریست و از خوش‌بینی یا بدبینی افراطی پرهیز کرد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل تصریح کرد: حتی در صورت دستیابی به توافق، به احتمال زیاد با یک توافق موقت مواجه خواهیم بود؛ توافقی که بیش از هر چیز با هدف حفظ وضعیت موجود و تداوم روند کاهش تنش‌ها شکل خواهد گرفت.

قهرمان‌پور درباره اختلافات موجود میان ایران و آمریکا بر سر آزادسازی دارایی‌های ایران نیز گفت: این نکته درستی است که دو طرف در این زمینه اختلاف‌نظر دارند، اما به نظر می‌رسد این اختلاف به اندازه چالش‌های موجود درباره اورانیوم ۶۰ درصد غنی‌شده و همچنین موضوع تنگه هرمز جدی و پیچیده نباشد.

وی افزود: اخباری که درباره ایجاد یک خط اعتباری برای ایران در قطر منتشر شده، نشان می‌دهد برای حل مسئله آزادسازی دارایی‌های ایران می‌توان راهکارهایی یافت که هم رضایت آمریکا را جلب کند و هم امکان استفاده ایران از منابع مالی خود را فراهم آورد.

این کارشناس مسائل سیاست خارجی ادامه داد: به نظر می‌رسد اختلافات در دو موضوع دیگر، یعنی وضعیت تنگه هرمز و سرنوشت اورانیوم ۶۰ درصد غنی‌شده، از حساسیت و پیچیدگی بیشتری برخوردار است و هنوز مشخص نیست که آیا دو طرف خواهند توانست در آینده نزدیک بر سر این مسائل به توافقی پایدار دست یابند یا خیر.

قهرمان‌پور درباره اهداف واشنگتن و تل‌آویو در قبال تحولات لبنان و همچنین اختلافات دو طرف درباره نحوه مواجهه با ایران گفت: هرچند آمریکا و اسرائیل در سطح راهبردی منافع مشترکی در قبال ایران و حزب‌الله دارند، اما در سطح تاکتیکی میان دو طرف اختلافاتی وجود دارد. نشانه‌های این اختلاف را در روزهای اخیر و در بحث حمله احتمالی اسرائیل به ضاحیه بیروت مشاهده کرده‌ایم.

وی افزود: پیش از این نیز در موضوعات دیگر شاهد اختلاف‌نظر میان دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو بوده‌ایم. برای مثال، در موضوع غزه و نحوه خلع سلاح حماس، دو طرف نتوانستند به جمع‌بندی مشترکی برسند و این اختلاف همچنان پابرجاست.

به گفته قهرمان‌پور، در موضوع ایران و حزب‌الله نیز به نظر می‌رسد چنین اختلافی وجود دارد. ترامپ تمایلی ندارد که مسئله حزب‌الله به مانعی در مسیر توافق با ایران تبدیل شود و تعداد متغیرهای تأثیرگذار بر بحران میان تهران و واشنگتن را افزایش دهد. او به خوبی می‌داند که اگر پرونده لبنان و حزب‌الله نیز به مذاکرات ایران و آمریکا گره بخورد، دستیابی به توافق بسیار دشوارتر خواهد شد.

قهرمان‌پور تصریح کرد: بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که تجربه درگیری‌ها و تنش‌های گذشته نشان داده است که مسئله ایران راه‌حل صرفاً نظامی ندارد. از این رو، ترامپ نیز آگاه است که هرگونه اقدام نظامی جدید الزاماً به پذیرش خواسته‌های واشنگتن از سوی ایران منجر نخواهد شد.

وی با اشاره به اختلافات موجود میان رئیس‌جمهور آمریکا و نخست‌وزیر اسرائیل گفت: به نظر می‌رسد در موضوع لبنان و حزب‌الله اختلافی جدی اما تاکتیکی میان ترامپ و نتانیاهو وجود دارد. گزارش‌های منتشرشده درباره گفت‌وگوی تلفنی دو طرف نیز نشان می‌دهد که این اختلافات قابل توجه است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل در پایان خاطرنشان کرد: با وجود این اختلافات، آمریکا و اسرائیل در قبال ایران دارای منافع راهبردی مشترک هستند. تفاوت اصلی در این است که ترامپ تلاش می‌کند موضوع حزب‌الله به مانعی بر سر راه توافق احتمالی با ایران تبدیل نشود، در حالی که نتانیاهو می‌کوشد از پرونده حزب‌الله برای متوقف کردن روند توافق یا دست‌کم به تأخیر انداختن آن استفاده کند.