جبر و اختیار در نگاه حافظ

روی‌هم‌رفته باید گفت که حافظ گذشته از هرچیزی یک «رند» به تمام معناست. او را نه می‌توان مطلقا اشعری دانست و نه مطلقا معتزلی. نه می‌شود جبرگرا خطابش کرد و نه اختیارگرا. حافظ، حافظ است. حافظ، حافظه ماست.