هدایتگری خشونتهای اخیر از خارج جز بر بستر پتانسیلهای اجتماعی و زمینههای میدانی ممکن نمیبود. باید به زمینهها و بسترهای داخلی این اعتراضات نیز توجه کرد. برای تبیین و توضیح اجتماعی این فاجعه دو دسته از تبیینها را میتوان برشمرد. دسته اول تبیینهایی که از مفهوم «گسست نسلی» استفاده میکنند و و دسته دوم تبیینهایی که از مفهوم «تودهوارگی» بهره میجویند.