تفسیر متوازن یک حدیث/گذر از نگاه جبری به نگاه مسئولیت‌آفرین

سنت عملی پیشگامان دینی پر است از مصادیقی که مومنان را به پویایی و انتخاب آگاهانه فرامی‌خواند، نه انفعال در برابر جبر حاکمیت. تاکید بر «امر به معروف و نهی از منکر» که آن را به‌صورت اولی، در برابر زمامداران مورد کاربرد می‌دانند، هرگونه تفسیر جبری و انفعال را رد می‌کند.