چگونه تهران را حرفه‌ای بگردیم؟ | روایت فرار بزرگ تهرانی‌ها از شهر

همشهری آنلاین - سمیرا باباجانپور: یادگارهای تهران قدیم با هویت تاریخی منحصربه‌فرد و جذاب و تهران جدید با موقعیت‌ها و مکان‌هان مدرن و پیچیده، فرصت یک گردشگری حرفه‌ای را به مخاطب می‌دهد.مهدی اعرابی، استاد دانشگاه و شمیران‌پژوه، بنفشه فراهانی، دکترای گردشگری و مدرس جامع بین‌المللی فدراسیون جهانی راهنمایان و پژوهشگران، و علی حدیدی‌فر، مجری و راهنمای گردشگری شهری، در هفتادویکمین نشست پژوهشی مرکز تهران‌پژوهی مؤسسه همشهری با موضوع «گردشگری شهری و تاریخچه آن در تهران» میهمان ما بودند تا ماهیت گردشگری شهری در تهران از دیروز تا امروز را بررسی کنیم. گزیده‌ای از این نشست را در ادامه می‌خوانید.

خواندنی‌های بیشتر را اینجا دنبال کنید

گردشگری تاریخی، مذهبی و طبیعی ۳موضوع اصلی که مهدی اعرابی آنها را بخش مهم گردشگری در تهران می‌داند و می‌گوید: «تهران از دیرباز در زمینه گردشگری طبیعی موقعیت چندان مناسبی نداشته، چرا که این شهر در دشت واقع شده است. با این حال، حریم شهر این کاستی را جبران کرده و طبیعت‌گردی جذابی در بخش شمالی شهر برای طبیعت‌گردی وجود دارد. این تنوع از منتهی‌علیه شرقی تا غربی ادامه دارد. مثلا در شمال شهر تهران ۷ روددره وجود داشت که طروات و صفای خاصی به شمیران می‌داد. جاذبه‌های کوهستانی، آبشارها و قنات‌ها باعث شده بود طبیعت این نقطه از تهران همیشه مورد توجه مردم و درباریان باشد. از طرفی، نمادهای اصلی گردشگری مذهبی در تهران امامزاده‌ها هستند. از ری تا شمیران این امامزاده‌ها فرصت زیارت و سیاحت برای گردشگران فراهم کرده و می‌کنند. در گردشگری تاریخی نیز تهران پشتوانه تمدن ری را دارد و وجود کاخ‌ها، خانه‌های تاریخی و معماری، وجهه تاریخی متفاوت و جذابی به آن داده است.»

این شمیران‌پژوه دو عامل مهم در تهران را بهانه‌ای برای خروج تهرانی‌های قدیم از شهر و گردش و تفریح در روستاهای خوش آب‌وهوا می‌داند. او می‌گوید: «تهرانی‌ها همیشه با دو موضوع آزاردهنده روبه‌رو بودند؛ یکی وبا و دیگری گرما. باید به جاهایی می‌رفتند که از این دو معضل دور باشند. مثلا در زمانی وبا نیمی از جمعیت تهران را به کام مرگ برد، تا جایی که حتی ناصرالدین‌شاه هم تهران را ترک می‌کند. آنها به روستاهای شمال تهران که آب گوارا و پاکی داشتند پناه آوردند.»

روح شهر در مسیرهای گردشگری

اعرابی درباره گردشگری امروز شهر تهران می‌گوید: «آنچه در گردشگری امروز مغفول مانده، تبیین مسیرهای دارای موضوع منسجم و وابسته به هم در انتخاب مسیر گردشگری است. شما بعضی اوقات مدت گردشگری‌تان و مسیری که طی می‌کنید کوتاه است، ولی دریافت‌هاتون از اون فضا و یا موقعیت بی‌شمار خواهد بود. مثلا از کوچه زغالی در تجریش شروع می‌کنید، به بازار تجریش و امام‌زاده صالح (ع) می‌رسید. در این بین دو تا تکیه با سابقه ۲۰۰ ساله می‌بینید. باید مثل گردشگر حرفه‌ای مسیر را هدفمند انتخاب کنید. امروزه باید در گردشگری روح شهر را ملاک قرار دهیم. توصیف اثربارها و بارها اتفاق افتاده است.»

رونق گردشگری تجربه‌محور

بنفشه فراهانی، مدرس جامع بین‌المللی فدراسیون جهانی راهنمایان و پژوهشگران گردشگری حرفه‌ای سخن می‌گوید: «باید قبل از شروع یک مسیر درباره آن فضا و یا موقعیت اطلاعات کافی داشته باشیم. کتاب خواندن، گوش دادن پادکست‌های مربوط به آن مکان مورد نظر باعث می‌شود مانند یک لوح خام در گروه گردشگری شرکت نکنیم. امروز در گردشگری شهری ما به خوانش بیشتر و نگاه عمیق‌تری نیاز داریم. گردشگری شبانه و تجربه‌محور بخش مهمی از گردشگری تهران امروز را تشکیل می‌دهد.»

علی حدیدی‌فر، راهنمای گردشگری، نیز دراین نشست ازراهکارهای افزایش اشتیاق شهروندان برای گردشگری در تهران می‌گوید: « گردشگری شهری تهران امروز اگر به درستی طراحی شود فقط قرار نیست ما را جابه‌جا کند، قراره زاویه دیدمان را تغییر دهد. الان گردشگری می‌تواند تمام حواس گردشگر را درگیر کند. بو، صدا، مزه‌ها و بسیاری از موارد دیگر ما را به سمت گردشگری تجربه‌محور پیش می‌برد و تهران امروز با پشتوانه تاریخی، امکانات و مکان‌های مدرن امروزی به‌خوبی می‌تواند اشتیاق گردشگر امروزی را پاسخ دهد. اما نکته مهم طراحی مسیرهای گردشگری به صورت هدفمند است.مقاصد گردشگری باید طوری شوند که چند نشانه در کنار هم قرار بگیرند و داستان و ماجرایی را روایت کنند. داستانی که با هم پیوند دارد. برای چنین طرحی باید زیر ساخت ها آماده شود و افرادی پرورش داده شوند که نسبت به موضوعات گردشگری، آدم ها، مکان هاو موقعیت ها آگاه باشند. ما هرروز در شهر زندگی می کنیم از خیابان ها رد می شویم ، کنار ساختمان ها عبور می کنیم ، اما یک سوال مطرح می شود آیا شهر را واقعا دیدیم ؟ برای پاسخ به این سوال باید خوانش شهر را بیاموزیم. یعنی به جای عبور مکث کنیم و به جای مصرف کردن تجربه را جایگزین کنیم.»