ورزش زیاد، قد کودک را کوتاه می‌کند + فیلم

همشهری‌آنلاین - پروانه بندپی: خیلی از والدین تصور می‌کنند کودک‌شان هرچقدر فعالیت بدنی بیشتر و سنگین‌تری داشته باشد، بهتر قد می‌کشد و در آینده جزو قدبلندها خواهد بود، اما متخصصان تأکید می‌کنند که هرچند فعالیت بدنی متعادل برای رشد ضروری است، اما افراط در ورزش‌های سنگین و پرفشار به‌ویژه در سنین پایین ممکن است اثر معکوس بر رشد قدی داشته باشد.

دکتر مریم رزاقی آذر، فوق تخصص غدد و متابولیسم کودکان در این رابطه به نکته بسیار مهمی اشاره می‌کند و می‌گوید: «به‌ طور کلی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه ورزش روزانه برای هر کودک باعث می‌شود ترشح هورمون رشد در بدنش افزایش پیدا کند. اما اگر فعالیت بدنی کودک بیشتر از یک ساعت در روز و سنگین باشد، ممکن است اثر سوء و معکوس داشته باشد و حتی رشد او را کاهش دهد.»

این فوق تخصص غدد و متابولیسم کودکان می‌گوید: «خیلی از کودکان در باشگاه‌های ورزشی در رشته‌های مختلف اسم‌نویسی می‌کنند که ساعت کلاس‌ها معمولا یک ساعت و نیم است. توصیه من به همه والدین این است که کلاس ورزشی کودک بیشتر از یک ساعت نباشد. کودک حتی یک روز در هفته هم نباید بیشتر از یک ساعت فعالیت بدنی داشته باشد. این مورد، علمی و اثبات‌شده است که در کتاب‌ها نوشته شده و مورد بررسی قرار گرفته است. ضمنا والدین و مربیان باید بدانند که گرم کردن هم جزو فعالیت بدنی محسوب می‌شود. یعنی گرم کردن به اضافه ورزش باید یک‌ساعته تمام شوند.»

دکتر رزاقی آذر به ژیمناست‌ها اشاره می‌کند که که فعالیت‌های شدید روزانه و پریدن‌های مکرر و شدید دارند و تحقیقات نشان داده که براثر همین فعالیت‌اهی سنگین دچار کوتاهی قد شده‌اند. او می‌گوید: درباره ژیمناست‌ها تحقیق گسترده‌ای در اروپا انجام شده و خروجی حقیقات این بوده که فعالیت بدنی سنگین و بیش از تایم، قد را کوتاه نگه می‌دارد. حتی شروع ورزش قهرمانی در سنین پایین هم می‌تواند باعث کوتاهی قد فرد شود.

در عین حال متخصصان تأکید می‌کنند که آنچه می‌تواند رشد قدی کودک را تحت تأثیر منفی قرار دهد، نه صرفاً مدت زمان ورزش، بلکه ترکیبی از شدت تمرین، فشار قهرمانی، کمبود دریافت کالری و مواد مغذی، استرس مزمن و خواب ناکافی است. به همین دلیل در کودکانی که ورزش حرفه‌ای انجام می‌دهند، پایش تغذیه، خواب و سلامت هورمونی اهمیت ویژه‌ای دارد.

تغذیه‌ چقدر در افزایش قد مؤثر است؟

در کنار نقش فعالیت بدنی، یکی دیگر از عوامل تعیین‌کننده در رشد قدی کودکان، الگوی تغذیه آن‌ها است. متخصصان تأکید می‌کنند که بدون دریافت کافی مواد مغذی، حتی بهترین شرایط ورزشی و ژنتیکی هم نمی‌تواند به رشد مطلوب قدی منجر شود.

دکتر رزاقی آذر، فوق تخصص غدد کودکان در این رابطه می‌گوید: «برای رشد مناسب کودک، تمام شش گروه اصلی مواد غذایی باید در رژیم روزانه او وجود داشته باشد. این شش گروه شامل گوشت‌ها (مثل مرغ، ماهی و گوشت قرمز)، لبنیات و تخم‌مرغ، غلات، حبوبات، سبزیجات و میوه‌ها است.»

او درباره مصرف تخم‌مرغ توضیح می‌دهد: «سفیده تخم‌مرغ حاوی همه آمینواسیدهای ضروری برای ساخت پروتئین است و معمولاً توصیه می‌شود کودک روزانه یک عدد سفیده تخم‌مرغ مصرف کند. اما زرده تخم‌مرغ به دلیل داشتن کلسترول بالا بهتر است محدودتر مصرف شود؛ مثلاً هفته‌ای یک تا دو بار. این هم برای کودکان صدق می‌کند و هم برای بزرگسالان.»

این فوق تخصص غدد کودکان می‌گوید: «الگوی غذایی سنتی ایرانی از نظر تنوع غذایی الگوی نسبتاً کاملی است. وقتی غذاهای سنتی خودمان را با برخی رژیم‌های غذایی در کشورهای دیگر مقایسه می‌کنم، می‌بینم بسیاری از غذاهای ایرانی ترکیبی از چند گروه غذایی هستند. مثلاً خورش قورمه‌سبزی شامل گوشت، حبوبات، سبزی و برنج است. در حالی که مثلا استیک فقط شامل گروه گوشت است یا فست‌فودها که در کشورهای دیگر خیلی رایج‌اند، پر از چربی (مثل پنیر پیتزا) هستند. در حالی که بدن برای رشد، به همه گروه‌های غذایی نیاز دارد، نه فقط یک یا دو گروه خاص.

رزاقی آذر درباره عادت دادن کودکان به مصرف زیاد مواد قندی هشدار می‌دهد و می‌گوید: «بهتر است کودکان به مصرف مداوم بستنی، نوشابه، شکلات و شیرینی عادت داده نشوند. این خوراکی‌ها هرچند خوش‌طعم هستند، اما مصرف روزانه آن‌ها می‌تواند موجب اضافه‌وزن و چاقی شود. در حال حاضر چاقی در کودکان به یک معضل جدی تبدیل شده و در سنین بالاتر می‌تواند باعث افزایش قند و چربی خون، فشار خون بالا و در نهایت بیماری‌های قلبی‌عروقی شود.»

او تأکید می‌کند که چاقی فقط یک مشکل ظاهری نیست و حتی می‌تواند روی رشد قدی هم اثر بگذارد: «چاقی در کودکان باعث جلو افتادن سن استخوانی می‌شود؛ یعنی صفحات رشد زودتر از زمان طبیعی بسته می‌شوند. وقتی صفحه رشد بسته شود، رشد قدی متوقف می‌شود و کودک در نهایت کوتاه‌قد می‌ماند. ممکن است کودک چاق در ظاهر از هم‌سن‌هایش بلندتر باشد، اما چون رشد استخوانی او زودتر متوقف می‌شود، قد نهایی‌اش در بزرگسالی کوتاه‌تر خواهد بود.»