آپارتاید دیجیتال علیه کاربران ایران | فیلترشکن‌ها، تل‌آویو را به عنوان فست لوکیشن به کاربران ایرانی پیشنهاد می‌دهند!

همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: تحریم‌های آمریکا نزدیک به ۲۰۰ هزار دامنه از میان یک میلیون دامنه برتر اینترنتی دنیا را از دسترس کاربران ایرانی خارج کرده است؛ اقدامی که باعث شده دسترسی به بسیاری از خدمات آموزشی، نرم‌افزارها و پلتفرم‌های بین‌المللی برای کاربران ایرانی ناممکن یا دشوار باشد.

مهیار خدادادی، کارشناس حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، در گفت‌گو با برنامه «پارک‌وی» از تلویزیون اینترنتی همشهری در این رابطه گفت: این تحریم‌ها در بازه زمانی سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ آغاز و اعمال شدند اما دامنه این تحریم‌های دیجیتال، در گذر زمان و بسته به اتفاقات سیاسی، گسترده‌تر شده و به صورت چندلایه درآمده است، به ‌طوری‌که که در جنگ اخیر محدودیت‌هایی تازه برای جی‌میل یا اپل‌آیدی کاربران ایرانی ایجاد شد.

وی در خصوص این‌که چه برنامه‌های و نرم‌افزارهایی تحت تاثیر این تحریم قرار دارند، توضیح داد: محدودیت‌های سرویس‌های گوگل در چند شاخه برای کاربران ایرانی وجود دارد که از محدودیت ساخت جی‌میل گرفته تا استفاده از هوش مصنوعی جمینای را در برمی‌گیرد. جمینای به شدت به آی‌پی‌های ایرانی حساس است و حتی اگر اشتراک این هوش مصنوعی را با مبالغ ۱۰-۲۰ میلیونی هم خریده‌ باشید، به محض اینکه نشت آی‌پی از ایران را متوجه شود، فورا حساب شما را برای همیشه می‌بندد.

خدادادی در تشریح بخش دیگری از این محدودیت‌ها، افزود: برخی از پلتفرم‌ها ساعت دستگاه شما را چک می کنند و اگر بر اساس منطقه زمانی ایران تنظیم شده باشد، اجازه دسترسی نمی‌دهند. برخی دیگر مثل اینستاگرام، سیمکارت درون گوشی را هم چک می‌کنند و اگر ایرانی باشد، از دسترسی به امکاناتی مثل تیک آبی یا آپدیت‌های جدید اینستاگرام محروم می‌شوید. مثلا قابلیت اینستاگرام‌پلاس برای بسیاری از کاربران فعال شده اما کاربران ایرانی از دسترسی به آن محروم هستند.

به گفته این کارشناس حوزه فناوری و امنیت سایبری، چنین محدودیت‌هایی برای پلتفرم پیام‌رسان واتس‌اپ هم وجود دارد و کاربران با شماره موبایل ایرانی یعنی ۹۸+ نمی‌توانند بیش از مقدار مشخصی فایل را آپلود کنند یا با هوش مصنوعی متا در واتس‌اپ ارتباط داشته باشند. نکته قابل توجه در این میان، این است که این تحریم‌های دیجیتال با استفاده از فیلترشکن هم قابل دور زدن و عبور نیستند.

خدادادی، با اشاره به بخش دیگری از محدودیت ها که در اکوسیستم موبایل و اپلیکیشن‌ها دست کاربران ایرانی را بسته است، گفت: شما نمی‌توانید هر نرم‌افزاری را به صورت رسمی دانلود کنید یا اپلیکیشن‌های ایرانی را در مارکت‌های معتبر دنیا دانلود یا منتشر کنید. به همین خاطر است که کاربران آیفون نمی‌توانند پلتفرم‌های ایرانی مثل بله را نصب کنند.

وی به تبعات این آپارتاید دیجیتال اشاره کرد و افزود: وقتی شما نتوانید نرم‌افزارهای خود را از منابع رسمی دانلود یا آپدیت کنید به کانال‌های غیررسمی یا برنامه‌های کرک‌شده روی می‌آورید که بستر بسیار مناسبی برای هک شدن و ورود ویروس به دستگاه شما هستند. از سوی دیگر کاربران برای دور زدن بخشی از این تحریم‌ها به فیلترشکن‌ها روی می آوردن که بیش از ۸۰ درصد این اتصالات ناامن هستند.

به گفته این کارشناس امنیت سایبری، تعدادی از بهترین فیلترشکن‌های دنیا که با اینترنت ایران بررسی شده‌اند، کشورهایی مثل اسرائیل را به عنوان فست‌لوکیشن و اتصال سریع‌تر به کاربران ایرانی پیشنهاد می کنند و این نشان می‌دهد محدودیت‌های دیجیتال و استفاده از وی‌پی‌ان‌ها تا چه حد می‌تواند در امنیت سایبری اختلال ایجاد کند.

خدادادی، درباره تاثیر این موضوع بر رشد فناوری در کشور نیز با تاکید بر اهمیت برخی از سرویس‌های تحریمی، گفت: بخش مهمی از دامنه‌های تحریمی مربوط به سرویس‌های ابری، پلتفرم‌های برنامه‌نویسی، ابزارهای به‌روزرسانی امنیتی و مهم‌تر از همه سامانه‌های هوش مصنوعی است که در بخش تبلیغات، آموزش، تولید رسانه در نهایت اقتصاد، نقش مستقیم دارند ومحدودیت دسترسی به این سرویس‌ها می‌تواند کیفیت تولید، سرعت اجرای پروژه‌ها و امکان رقابت ما در عرصه بین‌المللی در این عرصه‌ها را کاهش دهد.