کاهش ۲۵ درصدی مرگ‌های جاده‌ای و آغاز نگرانی در شهرها | چالشی به نام آمبولانس‌هایی با یک میلیون کارکرد

همشهری آنلاین - مریم سرخوش: آمار مرگ‌ومیر جاده‌ای و بیمارستانی ناشی از تصادفات و حوادث ترافیکی سال گذشته کاهش یافت. وزارت بهداشت به دنبال تداوم این روند کاهشی است و در این باره اقدامات متعددی هم برنامه‌ریزی یا اجرا کرده است. هر چند که یک دغدغه جدی هم دارد، افزایش مرگ‌ومیر ناشی از تصادفات موتورسیکلت درون‌شهری که به تاکید محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت در این باره با تغییر الگو مواجهیم. ظفرقندی تاکید کرده «در حالی که روی جاده‌ها تمرکز و مراقبت بیشتری داشتیم و نتیجه آن را هم می‌بینیم، اما در حوزه تصادفات درون‌شهری، آن‌گونه که باید و شاید عمل نکرده‌ایم. به همین دلیل، با وجود بهبود وضعیت مرگ‌ومیر جاده‌ای، شاهد افزایش تلفات موتورسواران در شهرها هستیم. بسیاری از این افراد از کلاه ایمنی استفاده نمی‌کنند و همه این موارد دارای آمار و ارقام مشخص است.»

اما با وجود آمار سالانه ۲۰ هزار فوتی ناشی از حوادث ترافیکی که بخش عمده آن هم جوانان هستند، کاهش مرگ و میرها می‌تواند امیدواری‌ها نسبت به اقدامات انجام شده را افزایش دهد. سجاد رضوی، معاون درمان وزارت بهداشت در نشستشورای‌عالی سلامت و امنیت غذایی درباره این اقدامات و آمارهایی که ثبت شده به نکات مهمی اشاره کرده است.

پوشش ۲۴ ساعته برای نجات مصدومان

رضوی با بیان این که شورای‌عالی سلامت و امنیت غذایی در کاهش مرگ و میر و بحث ترومایی ما مکلف کرده بودند که کمیته کشوری تشکیل و نکات عملیاتی ارائه بدهیم، عنوان کرد: باید مراکز ریفرال در کشور مشخص تا بیماران ترومایی به آنجا اعزام شوند. جلسه این کمیته اردیبهشت ۱۴۰۴ تشکیل و آیین‌نامه آن آماده ارسال بود که جنگ ۱۲ روزه خرداد آغاز شد. به همین دلیل برنامه‌های ما در ستاد بحران ادغام شدند و اگر فرصتی باشد آیین‌نامه نهایی خواهد شد.

او درباره کارهای انجام شده هم بیان کرد: بیماران ترومایی به‌صورت شبانه‌روزی به مراکزی اعزام می‌شوند که متخصصان اورژانس، جراحی، بیهوشی و جراحی عروق به تعداد کافی در آنها حضور داشتند. برنامه مقیمی پزشکان هم برنامه مهمی بود که در مراکز اصلی اجرا شد. در گذشته مجروح تصادفی را می‌آوردند و پزشکان متخصص حضور نداشتند تا رسیدگی و کارهای فوری درباره آنها انجام شود و پوشش ارائه خدمات را داشتیم.

تعیین بیمارستان مقصد

این مسئول به توسعه سامانه یکپارچه‌ اطلاع‌رسانی درباره ظرفیت خالی بیمارستان‌ها هم اشاره کرد و گفت: بر اساس داده‌های این سامانه مصدومان ترومایی با هماهنگی اورژانس پیش بیمارستانی منتقل می‌شوند. یعنی مجروح ترومایی را به اورژانس بیمارستانی اعزام نمی‌کنیم که تخت خالی نداشته باشد. این ظرفیت‌سنجی از کارهای اضافی جلوگیری کرده و برای اورژانس پیش بیمارستانی هم نقشه راهی شده که مجروح را بیمارستانی اعزام کند که آمادگی کامل برای ارائه خدمات را دارند.

ارائه اطلاعات مصدوم ترافیکی هم به گفته رضوی به تازگی ایجاد شده و در اختیار پلیس هم قرار گرفته است:‌ برخی دانشگاه‌های علوم‌پزشکی در کشور قطب به حساب می‌آیند و با استفاده از ظرفیت این دانشگاه‌ها، آموزش‌های لازم را ایجاد کرده‌ایم؛ به نحوی که بر اساس حوادث ترافیکی و جنگی، افراد را برای مدیریت حوادث و انبوه مصدومان آماده می‌کنیم. در تمام استان‌ها هم مراکز تروما مشخص هستند و تدارکات و تجهیزات پزشکی لازم در این مراکز متمرکز شده‌اند.

افزایش ظرفیت درمان مصدومان و کودکان

رضوی از افزایش تخت‌های اورژانس هم طی پنج سال گذشته ۱۶.۷ درصد خبر داد و تاکید کرد:‌ تخت‌های PICU (آی‌سی‌یو اطفال) هم همیشه کمبود داشتند اما ۹۳ درصد افزایش پیدا کرده است. تخت‌های نوزادان (NICU) حدود ۶۰درصد و تخت‌های ICU هم ۵۰ درصد افزایش پیدا کرده است.

البته رضوی به این نکته هم اشاره کرد که ناوگان آمبولانسی مراکز بیمارستانی دچار فرسودگی است چون طی ۱۲ سال حتی یک آمبولانس هم به این حوزه اضافه نشده است. برخی آمبولانس‌ها بیش از یک میلیون کیلومتر و برخی دیگر بیش از ۷۰۰ هزار کیلومتر تردد داشته‌اند که با استانداردهای موجود همخوانی ندارند. البته نیازسنجی و توزیع ۱۰۰ دستگاه آمبولانس مراکز درمانی انجام شده است.

۶ چالشی که باید رفع شود

او چند چالش جدی در این حوزه هم اشاره و عنوان کرد: پول مصدومان حوادث ترافیکی به موقع پرداخت نمی‌شود. طبق قانون زمانی که فرد بیمه می‌شود همزمان حق وزارت بهداشت باید واریز شود. نه تنها سازمان‌های بیمه‌گر در پرداخت این مطالبه نظام سلامت به خوبی عمل نمی‌کنند که شرکت‌های خودروسازی هم در وهله نخست خودرو را بیمه می‌کنند، سهم وزارت بهداشت را در زمان مناسب نمی‌پردازند. در حال حاضر ۶ تا ۷ ماه در پرداخت مطالبات دانشگاه‌های علوم پزشکی عقب هستیم. سال گذشته حدود ۷ همت مطالبه داشتیم و در بودجه امسال نیز ۲۷ همت پیش‌بینی شده که امیدواریم به موقع تخصیص یابد.

دومین چالش هم به گفته رضوی کمبود نیروی تخصصی و فوق تخصصی در بخش تروما است که البته آموزش‌ها در حال انجام است و اولویت توزیع این نیروها مراکز تروما هستند. محدودیت منابع مالی هم وجود دارد و ناوگان آمبولانسی هم باید تقویت و اصلاح دارد. تعداد ناوگان اورژانس هوایی هم باید افزایش داشته باشد.

رضوی تغییر نرخ ارز را هم یکی دیگر از مشکلات عنوان کرد و گفت: بازسازی تجهیزات اورژانس را در کانون توجه قرار داده‌ایم اما با توجه به تغییرات نرخ ارز دست‌ ما بسته شده است. با شرایط موجود قیمت یک دستگاه سی‌تی اسکن از ۲ میلیارد به ۴۰ میلیارد تومان رسیده است. البته به دستور وزیر بهداشت مراکز اورژانس و تروما در اولویت تامین و بازسازی تجهیزات هستند که تامین سی‌تی‌اسکن، سونوگرافی و... آنها در اولویت باشد.

کاهش مرگ‌ومیر بیمارستانی

میزان تصادفات در ۱۴۰۴ نسبت به ۱۴۰۳ و تعداد فوتی در ۶ ساعت اول ورود به بیمارستان‌ها (فوت افراد در ۶ ساعت اول ورود به بیمارستان‌ها جزو مرگ‌ومیر بیمارستانی نیست) کاهش داشته است. این نکته را هم رضوی اعلام کرد و در توضیح بیشتر گفت: تعداد کل فوتی‌های ناشی از حوادث ترافیکی در بیمارستان‌ها از ۹۵۶۵ نفر در سال ۱۴۰۳ به ۷۱۶۴ در ۱۴۰۴ (حدود ۲۵.۱ درصد کاهش) رسیده اما میزان مرگ و میر بالای ۲۴ ساعت در بیمارستان‌های ما در حد بالای استاندارد جهانی است.

این مسئول ادامه داد: فوت در محل تصادفات، رسیدن و رسیدگی در بیمارستان به دلیل بالا بودن تصادفات در کشور نسبت به جمعیت، آمار بالایی دارد. در سایر کشورها ۱۵ تصادف در ازای هر ۱۰۰ هزار نفر ثبت می‌شود و این عدد در کشور ما ۲۱ تصادف است. هنگامی که میزان تصادف کشور حدود ۲۰ درصد و بیشتر از سایر کشورها باشد، میزان عوارض هم افزایشی خواهد بود.

به گفته رضوی در کل فوتی‌های ناشی از تصادف در بیمارستان حدوداً ۵۰ درصد در ساعت اولیه، ۳۵ درصد در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول و ۱۵ درصد طی هفته اول است. وضعیت خودرو و شدت آسیب هم از عوامل بسیار مهم در مرگ و میر مجروحان ترومایی است. تعداد فوتی ناشی از تصادف هم یک بیستم تا یک سی‌ام مصدومان است.

رضوی به این نکته هم اشاره کرد که در روزهای جنگ اخیر و تصادفات هیچ کمبودی به لحاظ سرم و تجهیزات پزشکی وجو نداشته و یکی از عوامل مهم بر این مساله تدبیر وزارت بهداشت برای ذخیره استراتژیک بود.