استرس و قند خون کودک | بازی‌های هیجانی برای کودکان دیابتی خطرناکند؟

همشهری‌آنلاین - پروانه بندپی: بازی‌های دیجیتالی هیجانی و پرتنش، فقط یک سرگرمی ساده برای کودکان نیستند. متخصصان می‌گویند هیجان، استرس و اضطراب ناشی از این بازی‌ها می‌تواند با ترشح هورمون‌های استرس، قند خون کودکان - به خصوص کودکان مبتلا به دیابت - را دچار نوسان کند؛ موضوعی که در صورت تکرار، کنترل بیماری را سخت و در بلندمدت آسیب‌زا خواهد بود. اما بازی‌های دیجیتالی چطور می‌توانند قند خون کودک را بالا ببرند؟ این نوسانات چه عوارضی برای کودک دیابتی دارد و والدین چطور باید با آن مواجه شوند؟

استرس و هیجان با کودک دیابتی چه می‌کند؟

دکتر علی ربانی، فوق تخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم کودکان و رئیس انجمن پزشکان کودکان ایران در این زمینه به همشهری‌آنلاین می‌گوید: «هر نوع استرس و هیجان (ترس، خوشحالی و ...) می‌تواند قند خون کودکان را بالا ببرد. چون در این حالت بدن هورمون‌هایی مثل آدرنالین و کورتیزول ترشح می‌کند که باعث افزایش قند خون می‌شوند. این مکانیسم، واکنش دفاعی طبیعی بدن است که هم در کودکان و هم در بزرگسالان رخ می‌دهد اما در کودکان مبتلا به دیابت بیشتر اهمیت دارد.»

فوق تخصص غدد کودکان تاکید می‌کند که «ترشح آدرنالین ذاتاً بد نیست. چون آدرنالین یک واکنش طبیعی بدن به هیجان، ترس، استرس، درد یا حتی بازی و شادی است. اما مشکل اینجا است که آدرنالین می‌تواند قند خون را بالا ببرد و کنترل دیابت کودک را سخت‌تر کند.»

به گفته ربانی، «افزایش قند خون به دنبال هیجان، در کودکان غیردیابتی هم رخ می‌دهد اما چون بدن این کودکان به ‌طور طبیعی انسولین را تنظیم می‌کند، بنابراین این افزایش قند معمولا موقت و کوتاه‌مدت است و خیلی سریع به حالت طبیعی برمی‌گردد.»

این متخصص توضیح می‌دهد: «در کودکانی که دیابت دارند، استرس می‌تواند تعادل قند خون را به ‌هم بزند و کنترل آن را دشوارتر کند. وقتی قند خون به‌ خوبی کنترل شود، بیماری کمترین آسیب را به بدن وارد می‌کند، اما اگر کنترل مناسبی وجود نداشته باشد، این موضوع در درازمدت می‌تواند به عروق و اندام‌های مختلف بدن آسیب بزند. حتی اگر علامت واضح و مشخصی در این زمینه دیده نشود.»

بیشتر بخوانید؛

• ویروس‌ها چطور باعث ابتلای کودکان به دیابت می‌شوند؟

• با کودک شیرینی‌دوست خود چه کنیم؟

• سن دیابت در ایران به بچه مدرسه‌ای‌ها رسید!

• شیوع بیماری‌های مخصوص بزرگسالی و سالمندی بین کودکان چاق

• به این دلیل مهم کودک‌تان را دیروقت به رختخواب نفرستید

تاثیر بازی‌های دیجیتالی بر قند کودک

متخصصان می‌گویند بازی‌های دیجیتالی مخصوصا بازی‌های هیجانی، رقابتی یا ترسناک نیز می‌توانند در کودکان مبتلا به دیابت باعث ترشح آدرنالین و هورمون‌های استرس شوند و در نتیجه قند خون را بالا ببرند. از سوی دیگر، اگر کودک مدت طولانی درگیر بازی شود و غذا خوردن، آب نوشیدن یا تزریق انسولین را فراموش کند، نوسان قند خون بیشتر هم می‌شود. حتی در برخی کودکان، هیجان شدید همراه با فعالیت بدنی و نخوردن غذا می‌تواند افت قند ایجاد کند.

ربانی درباره تأثیر بازی‌های دیجیتالی هیجانی بر کودکان دیابتی می‌گوید: «بازی‌های دیجیتالی پرهیجان حتما می‌توانند باعث افزایش قند خون شوند. چون در کودک استرس ایجاد می‌کنند. با این حال، شدت این واکنش در کودکان مختلف متفاوت است و به ویژگی‌های فردی و میزان آرامش یا حساسیت کودک بستگی دارد. خانواده‌ها معمولا در آموزش‌های مربوط به دیابت، درباره تأثیر استرس و هیجان بر قند خون آموزش می‌بینند و اگر این موضوع برایشان به ‌درستی توضیح داده شود، آن را رعایت می‌کنند. با این حال، کنترل کامل این شرایط همیشه برای والدین آسان نیست. چون کودکان به دلیل سن و سال‌شان اغلب نمی‌توانند محدودیت‌ها را رعایت کنند.»

بازی دیجیتالی برای کودکان ممنوع شود؟

البته که این نکته به معنی ممنوع بودن بازی دیجیتالی برای کودکان نیست. پزشکان تاکید می‌کنند آنچه مهم است تعادل، محدود کردن زمان بازی، انتخاب بازی‌های مناسب سن کودک و کنترل منظم قند خون است. به‌ خصوص اگر خود والدین متوجه شوند که بعد از بعضی بازی‌ها قند کودک بالا یا پایین می‌شود. کودک با افزایش قند خون دچار بی‌حوصلگی، خستگی، کاهش تمرکز، تحریک‌پذیری یا احساس ناخوشی شود و همین حالت‌ها می‌توانند به تغییر رفتار و نوسان خلق‌وخو در او منجر شوند.

شدت این علائم هم در کودکان مختلف متفاوت است، اما به‌ طور کلی قند خون بالا می‌تواند بر وضعیت روحی و رفتاری کودک اثر منفی بگذارد.

رئیس انجمن پزشکان کودکان ایران نیز می‌گوید: «درمجموع استرس، بخشی از زندگی همه انسان‌ها است و هر فردی ممکن است در مواجهه با فشارهای روحی دچار این واکنش‌ها شود، اما بعضی‌ها آرام‌تر هستند و بدن‌شان واکنش خفیف‌تری نشان می‌دهد.»