چرا بعضی‌ها دوست ندارند زود صبحانه بخورند؟

همشهری‌آنلاین - پروانه بندپی: بعضی افراد به عشق صبحانه از خواب بیدار می‌شوند و چند دقیقه بعد از بیدار شدن صبحانه می‌خورند، اما بعضی‌ها دهان‌شان اول صبح باز نمی‌شود و تمایل دارند صبحانه را دیرتر بخورند یا اصلا نخورند. اما آیا واقعاً فرقی می‌کند صبحانه را چه ساعتی بخوریم؟ آیا زمان خوردن صبحانه، اثری روی سلامت بدن ما می‌گذارد؟

ساعت زیستی بدن درباره صبحانه چه می‌گوید؟

سال‌ها بحث افراد و متخصصان تغذیه بیشتر روی این موضوع متمرکز بود که آیا صبحانه مهم‌ترین وعده غذایی روز است یا نه، اما حالا سؤال دیگری هم مطرح است: آیا زمان خوردن صبحانه مهم است؟

دلیل اهمیت این موضوع به «ساعت زیستی بدن» یا همان ریتم شبانه‌روزی برمی‌گردد. تقریباً همه اندام‌های بدن، از مغز گرفته تا کبد، لوزالمعده و دستگاه گوارش، بر اساس یک ساعت درونی فعالیت می‌کنند. این ساعت زیستی تعیین می‌کند که بدن در چه ساعاتی آمادگی بیشتری برای هضم غذا، تنظیم قند خون و مصرف انرژی دارد.

مطالعات نشان می‌دهند افرادی که بخش عمده کالری روزانه خود را در نیمه اول روز دریافت می‌کنند، معمولاً کنترل بهتری بر اشتها، قند خون و وزن بدن دارند. اما به تأخیر انداختن طولانی‌مدت اولین وعده غذایی و انتقال بخش زیادی از انرژی روزانه به ساعات عصر و شب، ممکن است با اختلال در تنظیم قند خون و افزایش احساس گرسنگی در ادامه روز همراه باشد. تحقیقات نشان می‌دهد متابولیسم انسان در ساعات ابتدایی روز کارآمدتر از ساعات پایانی شب عمل می‌کند.

دکتر امین آذرنوش، پزشک و پژوهشگر تغذیه در این باره به همشهری‌آنلاین می‌گوید: «بعد از چند ساعت ناشتایی در طول خواب شبانه، بدن وارد مرحله‌ای می‌شود که نیاز دارد دوباره انرژی و مواد مغذی دریافت کند. به همین دلیل، خوردن اولین وعده غذایی در ساعات ابتدایی روز می‌تواند به هماهنگی بهتر میان دریافت انرژی و فعالیت طبیعی متابولیسم کمک کند.»

عادت‌های درست را در زندگی نهادینه کنیم

البته به این معنا نیست که همه افراد بعد از باز کردن چشم‌هایشان باید بلافاصله صبحانه را بخورند. اگر فردی نیم ساعت یا حتی یک ساعت بعد از بیدار شدن صبحانه بخورد، معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌شود. نگرانی اصلی زمانی است که اولین وعده غذایی روز به طور مداوم چندین ساعت به تعویق بیفتد و مثلا نزدیک وعده غذایی ناهار خورده شود.

آذرنوش هم معتقد است که «نمی‌توان درباره زمان صبحانه نگاه صفر و صدی داشت. فردی که به علت شیفت، شب‌کاری می‌کند یا هر شب ساعت خواب متفاوتی دارد، الزاماً نباید از همان الگوی غذایی فردی که ساعت ۶ صبح بیدار می‌شود پیروی کند. آنچه اهمیت دارد، هماهنگی زمان غذا خوردن با ساعت خواب و بیداری و پرهیز از ناشتایی‌های بسیار طولانی و مکرر است. بهترین حالت این است که زمان مصرف صبحانه در ساعات اولیه بعد از بیدار شدن از خواب باشد. همچنین بهتر است بین صبحانه و وعده ناهار فاصله زمانی منطقی وجود داشته باشد.»

این پزشک تاکید می‌کند: «باید تلاش کنیم تکنیک‌ها و عادت‌های درست را در زندگی خود نهادینه کنیم تا بتوانیم صبحانه را در ساعات زودتر مصرف کنیم. مثلا شب‌ها دیر نخوابیم یا شام را دیر و سنگین نخوریم.»

بیشتر بخوانید؛

• چرا بعضی بچه‌ها از صبحانه فراری‌اند؟

• بالاخره قبل از صبحانه قهوه بخوریم یا نخوریم؟

• کودک را برای صبحانه‌ خوردن مجبور نکنید؛ این کار را بکنید

چرا بعضی‌ها دوست دارند صبحانه را دیر بخورند؟

بعضی افراد معتقدند ساعت زیستی بدن‌شان طوری است که دیرتر فعال می‌شود و تمایل دارند صبحانه را دیرتر بخورند. دکتر آذرنوش در این باره می‌گوید: «دیر صبحانه خوردن معمولاً یا به دلیل دیر بیدار شدن است، یا به علت خوردن یک وعده غذایی سنگین در ساعات پایانی شب است یا فرد صبح آن‌قدر محدودیت زمانی دارد که نمی‌تواند صبحانه را آماده کند و در اولویت قرار ‌دهد. این سه مورد باید حل شوند. مثلا بهتر است از شب قبل برای آماده کردن صبحانه فردا برنامه‌ریزی داشته باشیم. گاهی به دلیل نداشتن آمادگی، صبح که بیدار می‌شویم و قصد رفتن به محل کار داریم، فرصت کافی برای آماد کردن صبحانه نداریم و به یک خوراکی ساده یا مضر یا بی‌فایده بسنده می‌کنیم، در حالی که این جایگزین، صبحانه مناسب محسوب نمی‌شود.»

این پژوهشگر تغذیه تاکید می‌کند: «دیر خوردن صبحانه اگر با حذف میان‌وعده و خوردن یک ناهار کامل همراه شود، می‌تواند منجر به افزایش وزن شود. چراکه ما برای هر وعده غذایی نیاز به زمان مناسب سوخت‌وساز هم داریم. این وعده‌ها دارای کالری هستند و این کالری باید از طریق فعالیت جسمی و ذهنی در بدن مصرف شود. اگر صبحانه به ساعات نزدیک ناهار منتقل شود، گاهی فرد هم صبحانه و هم ناهار را در فاصله کوتاه مصرف می‌کند و این موضوع می‌تواند باعث افزایش دریافت کالری و در نتیجه افزایش وزن و تبعات ناشی از افزایش وزن شود.»