میراث جنجالی بادام‌زمینی در فیفا

به گزارش همشهری‌آنلاین، جانی اینفانتینو، رییس ایتالیایی- سوییسی فدراسیون جهانی فوتبال در این یک دهه که گذشت، فوتبال جهان را بیش از هر زمان دیگری به قدرت سیاسی، ثروت و نمایش رسانه‌ای گره زده است. رییس فیفا امروز دیگر صرفا مدیر یک نهاد ورزشی نیست؛ او در کنار روسای جمهور، پادشاهان و میلیاردرها دیده می‌شود، با جت‌های اختصاصی سفر می‌کند و خود را در مرکز مهم‌ترین معادلات سیاسی و اقتصادی فوتبال قرار داده است. منتقدان می‌گویند اینفانتینو بیش از آن‌که عاشق فوتبال باشد، شیفته قدرت و صاحبان آن است. برای جانی مهم نیست بازیکنان مثل برده‌ها مجبور به حضور در مسابقات فرسایشی و متعدد گلادیاتوری باشند؛ فقط تورنمنت برگزار می‌کند و تعداد تیم‌ها را افزایش می‌دهد.

اینفانتینو سال ۲۰۱۶ و پس از سقوط رژیم سپ بلاتر به قدرت رسید. آن زمان فیفا درگیر یکی از بزرگ‌ترین رسوایی‌های تاریخ ورزش بود؛ پرونده‌ای که رشوه، فساد، پول‌شویی و خرید رای در آن به موضوعی روزمره تبدیل شده بود. او با شعار اصلاحات، شفافیت و بازگرداندن اعتبار فوتبال وارد میدان شد و بسیاری تصور می‌کردند دوره جدیدی آغاز شده است.

اما ۱۰سال بعد، تصویر اینفانتینو بیش از آنکه یادآور یک اصلاح‌طلب باشد، شبیه مدیر یک امپراتوری اقتصادی است. او در دفاتر لوکس فیفا در نیویورک، مایامی و زوریخ فعالیت می‌کند، درآمد چند میلیون دلاری دارد و روابط نزدیکی با چهره‌هایی چون ترامپ، محمد بن سلمان و ولادیمیر پوتین برقرار کرده است. اصولا به هیچ سیتستمدار مقتدری نه نمی‌گوید و در گعده‌های خصوصی آنها یا مسابقات محلی‌شان شرکت می‌کند. حتی منتقدان قدیمی فیفا معتقدند رییس فعلی این سازمان، به جای فاصله گرفتن از قدرت سیاسی، بیش از هر زمان دیگری به آن نزدیک شده است. میشل پلاتینی، رییس سابق یوفا و کسی که سال‌ها با او همکاری کرده بود، گفته است که مشکل اینفانتینو این است که «افراد ثروتمند و قدرتمند را دوست دارد.

نماد این رویکرد را می‌توان در ماجرای جایزه صلح فیفا به ترامپ مشاهده کرد؛ تصمیمی که حتی در داخل فوتبال نیز با انتقادهای گسترده روبه‌رو شد و حتی نروژ هم از آن شکایت کرد. بسیاری آن را نقض اصل بی‌طرفی سیاسی فیفا دانستند و معتقد بودند رییس این سازمان، جایگاه فوتبال را به ابزاری برای جلب رضایت سیاستمداران تبدیل کرده است.

اما شاید مهم‌ترین پرونده دوران ریاست اینفانتینو، نحوه واگذاری میزبانی جام جهانی ۲۰۳۴ به عربستان سعودی باشد. مخالفان معتقدند روند انتخاب میزبان به شکلی طراحی شد که عملا راه را برای سایر رقبا بست و عربستان بدون رقابت جدی به تنها نامزد باقی‌مانده تبدیل شد. هرچند فیفا همه مراحل را قانونی می‌داند، اما این پرونده بار دیگر این پرسش را مطرح کرد که آیا تصمیمات بزرگ فوتبال جهان بیش از اندازه تحت تاثیر منافع سیاسی و اقتصادی قرار گرفته‌اند؟

موضوع بلیت‌فروشی جام جهانی ۲۰۲۶ نیز به یکی دیگر از نقاط مناقشه تبدیل شده است. افزایش شدید قیمت‌ها باعث شده بسیاری از هواداران عادی عملا از حضور در مسابقات محروم شوند. منتقدان می‌گویند جام جهانی که زمانی جشن فوتبال مردم بود، به رویدادی برای مشتریان ثروتمند، شرکت‌های بزرگ و بسته‌های VIP تبدیل شده است. در چنین شرایطی، فاصله میان فیفا و هواداران عادی هر روز بیشتر می‌شود.

مرد ۵۶ ساله، سالانه فقط ۶ میلیون دلار درآمد رسمی و روی میزی دارد. از سال ۲۰۱۶، او دو بار بدون رقیب به عنوان رییس فیفا انتخاب شده است، سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۳، و با توجه به اینکه اعلام کرده قصد دارد دوباره سال ۲۰۲۷ نامزد شود، انتظار می‌رود که بدون هیچ چالشی در سمت خود باقی بماند. طبق اساسنامه فیفا، یک رییس نمی‌تواند بیش از سه دوره چهار ساله - از نظر تئوری ۱۲ سال - خدمت کند. اما اینفانتینو که سال ۲۰۱۶ خارج از چرخه معمول انتخابات جایگزین بلاتر شد، اجازه یافته دوره ۳ساله اولیه خود را کاهش دهد و بنابراین دوره ۱۲ ساله خود را از سال ۲۰۱۹ آغاز کند.

او سالانه ۶ میلیون دلار درآمد دارد، در حالی پیش از انتخابش، یک مدیر کم‌سروصدا در یوفا بود که در آگوست ۲۰۰۰ به این سازمان پیوست و ۴سال بعد نقش مدیر امور حقوقی و صدور مجوز باشگاه‌ها را بر عهده گرفت. او پس از ارتقا به معاون دبیرکل در سال ۲۰۰۷، در سال ۲۰۰۹ دبیرکل شد - نقشی که او را در قرعه‌کشی لیگ قهرمانان اروپا به عنوان مسئول انتخاب توپ‌ها از گلدان‌ها نشان می‌داد - و پیش از افول پلاتینی در رسوایی فیفا که منجر به شناخته شدن اینفانتینو به عنوان بهترین نامزد اروپا برای جانشینی بلاتر شد، معاون پلاتینی بود.

طبق اعلام فیفا، بودجه توزیع شده به ۲۱۱ انجمن عضو این نهاد در طول ۱۰ سال ریاست اینفانتینو ۸برابر شده و ۵.۱ میلیارد دلار در توسعه فوتبال جهانی سرمایه‌گذاری شده است. در سال ۲۰۱۶، فیفا درآمد سالانه ۵۰۲ میلیون دلار را گزارش کرد. آخرین آمار گزارش شده آن در سال ۲۰۲۵، رشدی به میزان ۲.۶۶ میلیارد دلار را نشان می‌داد و پیش‌بینی می‌شود که تنها در سال ۲۰۲۶ به دلیل جام جهانی مردان که اولین دوره با ۴۸ تیم گسترده است، ۹ میلیارد دلار درآمد کسب کند.

او کودکی پرمشکلی داشته؛ به‌عنوان پسری که در سوییس و از خانواده مهاجر ایتالیایی بزر گ شده. ایفانتینو کودکی مو قرمز بود و به خاطر ظاهرش توسط مردم محلی مسخره می‌شد؛ اینفانتینو گفت که عزم او برای هدایت فوتبال به عنوان نیرویی برای صلح و همبستگی تا حدودی تحت تاثیر تجربه شخصی‌اش از تعصب بوده است، و تابلوهایی را در سوییس دیده که روی آنها نوشته شده بود: «سگ ممنوع، ایتالیایی ممنوع!»

اینفانتینو در دانشگاه فریبورگ سوییس حقوق خواند، با یک زن لبنانی ازدواج کرد و خانواده‌ای متشکل از ۴فرزند را بزرگ کرد. او به ۷زبان از جمله عربی صحبت می‌کند و تابعیت سوییس، ایتالیا و لبنان را دارد. او همچنین سبک زندگی مجللی دارد و در دفاتر فیفا در نیویورک، میامی و زوریخ فعالیت می‌کند و اغلب در طول ۲۴ ساعت به قاره‌های مختلف سفر می‌کند. این سبک زندگی که او اعتراف کرده بسیار طاقت‌فرسا است، همچنین می‌گوید که نمی‌داند ساعت بدنش به کدام منطقه زمانی پایبند است.

اینفانتینو، هوادار اینترمیلان، یک بوروکرات حرفه‌ای است که در زمان و مکان مناسب برای بهره‌برداری از فروپاشی امپراتوری فیفای بلاتر و سقوط پلاتینی، رئیس اینفانتینو در یوفا، حضور داشت.پلاتینی در ژانویه به گاردین گفت : «او شماره ۲ خوبی بود، اما شماره ۱ خوبی نیست. او در یوفا خیلی خوب کار کرد، اما یک مشکل دارد؛ افراد ثروتمند و قدرتمند، کسانی که پول دارند را دوست دارد. این شخصیت اوست. او به عنوان شماره ۲ اینطور بود، اما در آن زمان رئیس نبود.»

حساب اینستاگرام او - اینفانتینو تقریبا روزانه برای ۴.۱ میلیون دنبال‌کننده‌اش پست می‌گذارد و یک عکاس شخصی دارد - پر از عکس‌هایی از خودش در کنار رهبران جهان، افراد مشهور یا بازیکنان سابق فوتبال است.

البته کارنامه اینفانتینو فقط از نقاط منفی تشکیل نشده است. آمارهای رسمی فیفا نشان می‌دهد درآمد این سازمان در دوران او رشد چشمگیری داشته و میلیاردها دلار به توسعه فوتبال در کشورهای عضو اختصاص یافته است. بسیاری از فدراسیون‌های کوچک از افزایش کمک‌های مالی فیفا استقبال کرده‌اند و معتقدند اینفانتینو به وعده‌های خود در زمینه توزیع منابع عمل کرده است.

اما پرسش اصلی اینجاست که این پول‌ها با چه هزینه‌ای به دست آمده‌اند؟ مخالفان می‌گویند فوتبال در دوران اینفانتینو بیش از هر زمان دیگری به یک محصول تجاری تبدیل شده است؛ محصولی که در آن روابط سیاسی، قراردادهای میلیاردی و نمایش‌های رسانه‌ای گاه مهم‌تر از خود بازی هستند.

حتی رفتارهای شخصی اینفانتینو نیز بارها خبرساز شده است؛ از گرفتن سلفی در مراسم خاکسپاری پله گرفته تا درخواست‌های تشریفاتی عجیب برای کاروان‌های امنیتی و اسکورت‌های ویژه در سفرهای خارجی. این موارد شاید در ظاهر جزیی به نظر برسند، اما برای بسیاری از منتقدان نشانه‌ای از فاصله گرفتن رییس فیفا از واقعیت زندگی هواداران فوتبال هستند.

۱۰سال پس از آغاز دوران ریاست اینفانتینو، قضاوت درباره میراث او همچنان دشوار است. هوادارانش او را مدیری موفق می‌دانند که درآمدهای فیفا را چند برابر کرده و نفوذ فوتبال را گسترش داده است. اما مخالفان معتقدند او فوتبال را به قلمرو سیاستمداران، میلیاردرها و صاحبان قدرت نزدیک‌تر کرده و روح مردمی این ورزش را تضعیف کرده است.

اینفانتینو کسی است که درباره سرمایه‌گذاری در این بازی، از تمایل به ساخت زمین‌های بازی برای کودکان غزه و توزیع مجدد ثروت فوتبال برای رشد «بازی زیبا» در هر گوشه‌ای از جهان صحبت می‌کند. اما مردی که ۱۰ سال پیش در یک بار در کاردیف آبجو می‌خرید، اکنون با روسای جمهور و شاهزاده‌ها معاشرت می‌کند، در دفتری در یکی از معتبرترین آدرس‌های نیویورک کار می‌کند و با یک جت قطری سفر هوایی می‌کند، در حالی که هواداران فوتبال پس‌انداز خود را جمع می‌کنند و اتوبوس‌های مدرسه را برای تماشای بازی‌های جام جهانی اجاره می‌کنند. اگر او هنگام رفتن به محل بازی‌ها، شیشه لیموزین راننده‌اش را پایین بکشد، ممکن است هوادارانی را که «بازی زیبایشان» را او کنترل می‌کند، ببیند.