افشاگری یک مستندساز از بحران پسماند در شمال کشور | تهدید به مرگ شدم! + عکس

fه گزارش همشهری آنلاین، فیلم مستند «مرگ پشت دیوارهای سبز» به‌کارگردانی مهدی زمان‌پور کیاسری در نهمین جشنواره تلویزیونی مستند حضور دارد و امشب سه‌شنبه ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود.

زمان‌پور کیاسری درباره سوژه این فیلم مستند توضیح داد و گفت: «مرگ پشت دیوارهای سبز» به مسئله‌ای می‌پردازد که در ظاهر پنهان و در عمق بسیار تکان‌دهنده است و آن هم تعارض آشکار میان توسعه‌ ظاهراً سبز و پیامدهای واقعی آن بر محیط زیست و زندگی انسان‌ها است، در واقع، این فیلم مستند پرده‌ای از مرگی را کنار می‌زند که پشت ظاهر سبز، زیبا و مدرن پنهان شده است؛ مرگی که نه‌تنها طبیعت بلکه انسان را نیز درگیر می‌کند.

وی با اشاره به انگیزه‌های متعدد خود از ساخت این فیلم مستند گفت: چند عامل در انتخاب این سوژه نقش داشت؛ اولین موضوع، بومی بودن مسئله است؛ وقتی یک بحران زیست‌محیطی در جغرافیای آشنا رخ می‌دهد، حساسیت و مسئولیت فیلم‌ساز بیشتر می‌شود. شما با مردمی روبه‌رو هستید که زبان، فرهنگ و زندگی‌شان را می‌شناسید و همین، انگیزه روایت را تقویت می‌کند. عامل بعدی، اوج‌گیری بحران‌های محیط‌زیستی در دهه اخیر است؛ از خشک‌سالی و فرونشست گرفته تا تخریب جنگل‌ها و آلودگی آب و خاک، همه این‌ها نشان می‌دهد که محیط زیست دیگر یک موضوع حاشیه‌ای نیست، بلکه یک مسئله حیاتی است.

این فیلمساز مستند خاطرنشان کرد: به‌نظرم نیاز به آگاهی‌بخشی در موضوع محیط زیست و بحران پسماند در شمال ایران داریم؛ بخشی از مسئولان متأسفانه بی‌تفاوت عمل می‌کنند و بخشی دیگر در تلاش‌اند تا راه‌حلی پیدا کنند، میان مردم نیز همین دوگانگی دیده می‌شود؛ برخی، هنوز از ابعاد واقعی بحران پسماند آگاه نیستند، اما گروهی دیگر با شناخت مسئله، هرچند کوچک، گام‌هایی عملی برداشته‌اند و از خودشان شروع کرده‌اند. این مستند تلاش می‌کند راهکار ارائه دهد، اطلاع‌رسانی کند و آموزش بدهد؛ هم به مردم و هم به مسئولان، تا مسیر مشترکی برای کاهش این بحران شکل بگیرد.

زمان‌پور کیاسری در پاسخ به این سؤال که آیا فیلمش در ژانر مستندهای محیط‌زیستی قرار می‌گیرد یا خیر، گفت: بله، اما این فیلم فقط یک مستند محیط‌زیستی نیست، بلکه فیلم در مرز میان چند ژانر حرکت می‌کند. «مرگ پشت دیوارهای سبز»، مستند محیط‌زیستی است، چرا که محور اصلی آن تخریب طبیعت و پیامدهای آن است، همچنین معتقدم که این فیلم مستند اجتماعی است، چرا که زندگی مردم، معیشت، سلامت و امنیت آن‌ها درگیر ماجراست، علاوه بر این، مستند افشاگرانه (Investigative) است، چرا که فیلم به‌دنبال کشف لایه‌های پنهان، تضاد منافع و روایت‌هایی است که کمتر گفته شده‌اند، به‌نظرم این ترکیب باعث می‌شود فیلم هم اطلاعات بدهد، هم هشدار بدهد، و هم روایت‌گر باشد.

او درباره روند تحقیق و پژوهش این مستند توضیح داد و گفت: تحقیق این مستند سال‌ها و در چند مرحله انجام شد؛ در ابتدا به جمع‌آوری اطلاعات پایه پرداختیم و سپس گزارش‌های رسمی را بررسی کردیم، در ادامه مطالعه مقالات علمی و مروری بر اخبار و اسناد محیط‌زیستی داشتیم و در نهایت گفت‌وگو با کارشناسان انجام شد، در مرحله دوم تحقیق و پژوهش این مستند، پژوهش میدانی داشتیم و طی آن علاوه بر حضور در محل و مشاهده مستقیم تغییرات، گفت‌وگوهایی با مردم محلی داشتیم و روایت‌های شفاهی ثبت و ضبط شد.

وی اضافه کرد: بنابراین می‌توان گفت که منابع کتابخانه‌ای ما گزارش‌های محیط‌زیستی، پژوهش‌های دانشگاهی و اسناد دولتی بود و همچنین در پژوهش میدانی مصاحبه‌ها، مشاهدات، عکس‌ها و داده‌های محلی را داشتیم، معتقدم که این ترکیب باعث شد فیلم هم از نظر علمی معتبر باشد و هم از نظر انسانی ملموس باشد.

کارگردان فیلم مستند «مرگ پشت دیوارهای سبز» با ابراز اینکه فرم روایی اثرش مشاهده‌گر است، تأکید کرد: در جایی از فیلم احساس می‌کنیم تعاملی است؛ در جایی حس می‌شود توضیحی و توصیفی است اما استراکچر، ساختار، کاملاً مشاهده‌محور هست و هیچ توصیف و تعاملی فیلم را از نگاه مشاهده‌گر خارج نمی‌کند. شروع فیلم با یک مسئله یا حادثه مشخص است و با حرکت به‌سمت ریشه‌یابی موضوع، از فرم‌های مختلف برای ساختن ستون‌های روایت استفاده می‌کنیم،

سعی کردیم از تصاویر ناب اما نفسگیر و میدانی برای ایجاد عمق استفاده کنیم و با اوج‌گیری تدریجی تا رسیدن به یک جمع‌بندی هشداردهنده یا تأمل‌برانگیز پیش برویم، معتقدم که این فرم به مخاطب اجازه می‌دهد هم با داستان همراه شود و هم اطلاعات دقیق دریافت کند.

وی ادامه داد: در مستندهای محیط‌زیستی، مرحله میدانی معمولاً چالش‌برانگیزترین بخش است، چون شرایط طبیعی و دسترسی‌ها همیشه قابل پیش‌بینی نیست،
جدا از همه این توضیحات باید بگویم که سخت‌ترین و خطرناک‌ترین مسیر تولید را تجربه کردم و حتی تهدید به مرگ هم شدم. فیلم‌برداری هوایی و زمینی خیلی از تصاویری که در فیلم می‌بینید ممنوع بود، فلذا مسائل و اتفاقات بزرگی و برخی هم ناراحت‌کننده را شاهد بودیم، اما در نهایت ثبت و ضبط شد و در تاریخ خواهد ماند.

عوامل تولید این مستند عبارتند از:

کارگردان: مهدی زمان‌پور کیاسری، تهیه‌کننده: سمیه زراعت‌کار و مهدی زمان‌پور کیاسری، پژوهشگر: مهدی زمان‌پور کیاسری، تصویربردار: داوود رحمانی، صدابردار: پیام میرتبریزیان، تدوین‌گر: مهیار یاور، نویسنده گفتار متن: مهدی زمان‌پور کیاسری، صداگذار: مهیار یاور، مدیر تولید: تیمور نوربخش و مدیر تدارکات: کمیل سروری.

براساس این گزارش، فیلم مستند «مرگ پشت دیوارهای سبز» امشب سه‌شنبه ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ ساعت ۲۰ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود و بازپخش‌های آن ساعت ۱ بامداد و ۱۰ صبح چهارشنبه ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ است.