3 درسی که ایران به آمریکا داد | گزینه های پیش روی کشورهای منطقه پس از جنگ

همشهری آنلاین – گروه سیاسی: مایکل فرومن، رئیس شورای روابط خارجی (CFR) آمریکا به تازگی در گزارشی تحلیلی که در وبگاه این اندیشکده منتشر شده، به بررسی پیامدهای جنگ اخیر آمریکا ایران پرداخته و استدلال می‌کند که این درگیری، محدودیت‌های قدرت نظامی آمریکا، به‌ویژه در شکل‌دهی به نظم منطقه‌ای را آشکار کرده است.

او با اشاره به وضعیت تنگه هرمز، گسترش جنگ نامتقارن و افزایش آسیب‌پذیری متحدان واشنگتن در خلیج فارس، براین اعتقاد است که برتری نظامی و فناوری پیشرفته، لزوماً به معنای دستیابی به اهداف سیاسی و راهبردی نیست. مهم‌ترین محورهای این گزارش را در ادامه می‌خوانید:

درس نخست؛ تأثیر جنگ بر تجارت جهانی

• یکی از مهم‌ترین پیامدهای درگیری با ایران، تأثیر آن بر آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز است.
• این آبراه، از حیاتی‌ترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان محسوب می‌شود.
• پیش از آغاز جنگ، عبور کشتی‌ها از تنگه‌هرمز به‌صورت عادی انجام می‌شد.
• اکنون اما، باز نگه داشتن این مسیر به یکی از موضوع‌ای اصلی مذاکرات تبدیل شده‌است.
• آمریکا، که سال‌ها با فعالیت ناوگان‌های مخفی کشورهای تحت تحریم مانند ایران، روسیه، چین و کره‌شمالی مخالفت می‌کرد، اکنون خود نیز برای انتقال نفت از روش‌های مشابه استفاده می‌کند؛ یعنی کشتی‌هایی که بدون روشن بودن سامانه‌های ناوبری حرکت می‌کنند.
• اگر کشورها از موقعیت جغرافیایی خود برای دریافت عوارض یا اعمال فشار بر تجارت جهانی استفاده کنند، ممکن است سایر نقاط راهبردی جهان، مانند تنگه مالاکا یا جبل‌الطارق نیز به سمت چنین الگوهایی حرکت کنند.
• این مسئله می‌تواند هزینه تجارت جهانی را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.

ضعف فناوری در برابر ابزارهای ارزان

• دومین درس مهم این جنگ، اهمیت «جنگ نامتقارن» است.
• اگرچه آمریکا ضربات سنگینی به زیرساخت‌های نظامی ایران وارد کرد، اما این کشور همچنان توانسته با استفاده از تجهیزات به نسبت ارزان‌قیمت، خسارت‌ها و اختلال‌های گسترده‌ای ایجاد کند.
• پهپادها، مین‌های دریایی و موشک‌ها از این‌گونه تسلیحات ایران بوده‌است.
• برتری تکنولوژیک به‌تنهایی تضمین‌کننده پیروزی نیست.
• سامانه‌های ارزان و ساده می‌توانند تجهیزات فوق‌پیشرفته و بسیار گران‌قیمت را به چالش بکشند.
• این جنگ روند رو به رشد استفاده از سامانه‌های خودکار و بدون سرنشین را نیز تقویت کرده‌است.
• آمریکا برای نخستین بار از شناورهای بدون سرنشین در عملیات واقعی استفاده کرده و تلاش می‌کند وابستگی خود به نیروهای انسانی و تجهیزات آسیب‌پذیر را کاهش دهد.
• تجربه جنگ نشان داد حتی پیشرفته‌ترین فناوری‌ها نیز در برابر تهدیدهای نامتقارن مصون نیستند.

متحدان آمریکا زیر ضربه ایران

• سومین درس مهم جنگ، تأثیر آن بر اتحادها و شرکای منطقه‌ای آمریکا بوده‌است.
• آمریکا ده‌ها هزار نیروی نظامی و تعداد زیادی پایگاه در کشورهای خاورمیانه دارد.
• این پایگاه‌ها تاکنون ابزار مهمی برای حفظ نفوذ و بازدارندگی آمریکا بوده‌اند.
• جنگ اخیر یک واقعیت مهم را آشکار کرد؛ پایگاه‌های آمریکایی و کشورهای میزبان آنها، در زمان بحران به اهداف مستقیم حملات تبدیل می‌شوند.
• حملات ایران به اهداف استراتژیک در کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس نشان داد متحدان آمریکا نیز هزینه درگیری‌های واشنگتن را پرداخت می‌کنند.
• برخی کشورهای منطقه ممکن است این سؤال را مطرح کنند که آیا حضور نظامی آمریکا واقعاً امنیت آنها را افزایش می‌دهد یا برعکس، آنها را در معرض خطر بیشتری قرار داده‌است.

زیرسئوال رفتن تعهدهای امنیتی آمریکا

• نگرانی متحدان آمریکا تنها به خسارت‌های جنگ محدود نمی‌شود؛ بلکه به میزان تعهد واشنگتن برای دفاع از آنها نیز مربوط است.
• برخی کشورهای منطقه احساس می‌کنند آمریکا شاید حاضر نباشد برای دفاع از آنها هزینه‌های سنگین بپردازد.
• این تردید می‌تواند سبب شود کشورهای منطقه به‌دنبال گزینه‌های جایگزین باشند.
• از جمله گزینه‌های جایگزین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• گسترش همکاری با چین
• نزدیک شدن به روسیه
• توافق مستقیم با ایران برای تأمین امنیت خود
• چنین روندی می‌تواند نفوذ سنتی آمریکا در خاورمیانه را کاهش دهد.