فرق هایی که مذاکرات کنونی با گذشته دارد | 13 پرده از تجربه مذاکره با آمریکا

همشهری آنلاین – گروه سیاسی: بررسی تحولات مذاکراتی بیش از هر چیز نشان دهنده یک تفاوت عمده در گفت‌وگوهای کنونی با مذاکرات گذشته است؛ اینکه در مقطع کنونی همه‌چیز در متن جنگ تعریف می‌شود و مشابه دانستن مذاکرات جاری با روندهای گذشته، خطایی راهبردی به‌حساب می‌آید.

براین اساس هم بود که محمدباقر قالیباف، رئیس هیات مذاکره‌کننده ایرانی اخیرا تاکید کرد جمهوری‌اسلامی امتیازات را نه با گفت‌وگو، بلکه با موشک‌ها می‌گیرد. این درحالی است که مواضع طرف آمریکایی نشان می‌دهد واشنگتن هم مذاکره را در متن جنگ تعریف می‌کند؛ رویکردی که مختصات مذاکرات و تحولات جاری را به عرصه بدیعی هدایت کرده‌است.

روایت ایران از مذاکره و جنگ

اظهارنظر مقام‌های ایرانی، به‌ویژه در حوزه نظامی و مذاکراتی درباره وضعیت کنونی و آمادگی برای مواجهه با تهدیدهای دشمن، بیش از هر چیز نشان دهنده ماهیت متفاوت مذاکرات کنونی است.

• محمدباقر قالیباف، رئیس هیات مذاکره‌کننده ایرانی:

• ما امتیازات را نه با گفت‌وگو، بلکه با موشک‌ها می‌گیریم، در مذاکره فقط آنها را تفهیم می‌کنیم.
• اعتمادی به تضمین‌ها و حرف‌ها نداریم، فقط رفتارها معیار است. هیچ اقدامی پیش از اقدام طرف مقابل انجام نخواهد شد.
• پیروز هر توافقی کسی است که از فردای آن، بهتر برای جنگ آماده شود.

• سردار علی عبداللهی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا(ص) (روایت از جلسه با کمیسیون امنیت ملی مجلس) :

• هرگونه رفتاری که خلاف منافع و امنیت‌ملی باشد با پاسخ کوبنده، قاطع و پشیمان‌کننده نیروهای‌مسلح رو به رو می‌شود.
• در روزهای اخیر شاهد برخوردهای بازدارنده بوده‌ایم.
• نیروهای مسلح جمهوری‌اسلامی در اوج آمادگی هستند.

• محسن رضایی، فرمانده سپاه پاسداران در دوران دفاع مقدس:

• همانطور که پیش‌بینی می‌شد، رئیس‌جمهور آمریکا برای «سومین‌بار» در حال خیانت به دیپلماسی است.
• او با ادامه محاصره دریایی و زیاده‌خواهی در مذاکرات، بیش از پیش ثابت کرد که اهل مذاکره نیست.
• ترامپ اهداف دیگری را دنبال می‌کند.

• اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امورخارجه:

• با زبان «باید» از ۴۷ سال پیش خداحافظی کردیم.
• هیچ‌کدام از طرف‌های غربی وقتی درباره جمهوری‌اسلامی ایران صحبت می‌کنند، نمی‌توانند با زبان «باید» صحبت کنند.
• دراین مرحله متمرکز بر خاتمه جنگ هستیم و درباره جزئیات موضوع هسته‌ای صحبتی نداریم.

• ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت‌ملی و سیاست‌خارجی مجلس:

• آمریکایی‌ها یا باید در میدان جنگ توان ارائه داشته باشند، که در جنگ ۴۰روزه نشان دادند توانایی ندارند و یا باید به خواسته ملت ایران تن دهند.
• حتی اگر توافقی شود، به معنای پایان چالش‌های ما با آمریکایی‌ها نیست.

• سردار محمدرضا نقدی، مشاور عالی فرمانده کل سپاه:

• دشمن اگر خطایی کند، ضربهٔ جبران‌ناپذیری می‌خورد.
• توانستیم یک بازدارندگی در مقابل دشمن به دست آوریم.
• دشمن متوجه شد نمی‌تواند مقابل ما به نتیجه مطلوب خود برسد.

• سردار حسن حسن‌زاده، فرمانده سپاه تهران بزرگ:

• نیروهای مسلح جمهوری‌اسلامی در آمادگی کامل هستند.
• اگر دشمنان مرتکب خطایی شوند، در کمترین زمان ممکن با واکنش قاطع، اثرگذار و تمام‌کننده مواجه می‌شوند.
• سازوکارها به‌گونه‌ای طراحی شده که در کوتاه‌ترین زمان ممکن، توان پاسخ به هرگونه اقدام دشمن وجود دارد.

روایت آمریکا از مذاکره و جنگ

مواضع مقام‌های آمریکایی، به‌ویژه وزیر جنگ این کشور درباره «مذاکره»، تثبیت کننده روایتی است که تاکید می‌کند «این‌بار همه‌چیز در متن جنگ تعریف می‌شود.

• پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا:

• ایران یا از مسیر توافق در میز مذاکره این موضوع را حل می‌کند یا با قدرت نظامی آمریکا مواجه خواهد شد.
• ایران می‌خواهد بگوید کنترل تنگه را در دست دارد، اما این ما که کنترل را در دست داریم.
• هر توافقی که رئیس‌جمهور بخواهد انجام دهد، فقط زمانی نهایی می‌شود که آن را توافقی عالی برای آمریکا و جهان بداند.

• اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا:

• واشنگتن با هرگونه طرفی که در اعمال نظام دریافت عوارض عبور در تنگه هرمز مشارکت داشته باشد، با قاطعیت برخورد خواهد کرد.

• برد کوپر، فرمانده فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)

• دونالد ترامپ با سپردن مأموریت‌های دیپلماتیک سطح بالا به فرماندهان نظامی، برای نخستین‌بار برد کوپر، فرمانده سنتکام را در گفت‌وگوهای آمریکا و ایران مشارکت داده است.

چرا مذاکره، جنگ است؟

• رویکرد تهدید محوری: ادامه مستمر تهدیدهای نظامی علیه ایران ازسوی واشنگتن، نشان‌دهنده شرایط جنگی حاکم بر مذاکرات است.
• نقش تل‌آویو: هماهنگی‌های مذاکراتی واشنگتن و تل‌آویو، نشانه مهمی برای روایت جنگی از مذاکرات است.
• ادامه زیاده‌خواهی: اقدام‌های چندگانه در راستای به شکست کشاندن مذاکرات با میانجی‌گری پاکستان نشانه دیگری است.
• نقض آتش بس: نقض مکرر آتش بس ازسوی نیروهای آمریکایی در منطقه، نشان دهنده سایه سنگین جنگ بر مذاکره است.
• انهدام پهادهای متخاصم: منهدم کردن پهپادهای متخاصم ازسوی سامانه‌های پدافندی ایران در شب‌های گذشته، نشانه روشنی بر وضعیت شکننده آتش بس و مذاکره است.
• بازدارندگی: پیشبرد مذاکرات بر مبنای دست بالای ایران در میدان نبرد، همان گزاره ادامه جنگ در میز مذاکره است.
• ادامه تحریم‌ها: ادامه اعمال تحریم‌ها علیه ایران ازسوی آمریکا، نشان دهنده سطح حسن نیت مذاکراتی واشنگتن است.
• ادامه محاصره دریایی: با وجود ادعای ترامپ در روز جمعه، وزیر جنگ این کشور روز شنبه از ادامه محاصره دریایی ایران خبرداد.

این بار فرق می‌کند؟

یکی از گزاره‌های محوری در شرایط کنونی، متفاوت بودن مذاکرات جاری با گفت‌وگوهای قبلی است؛ موضوعی که می‌تواند از بروز خطای راهبردی «مشابه دانستن» روند مذاکرات جلوگیری کند. درباره مختصات شرایط کنونی، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. ایران به پشتوانه بازدارندگی میدانی، مذاکره می‌کند.
2. مذاکرات هفته‌های اخیر به عرصه تحمیل خواسته‌های ایران تبدیل شد.
3. تهران با بی‌اعتمادی کامل به واشنگتن، مذاکره می‌کند.
4. ایران راهبرد «تعهد در برابر تعهد» را پیش می‌برد.
5. مذاکره‌کنندگان ایران بر رعایت خطوط قرمز تهران اصرار ویژه‌ای دارند.
6. همزمان با مذاکره، نیروهای مسلح ایران در آمادگی کامل برای مواجهه با تهدیدها قرار دارند.
7. با وجود جریان داشتن مذاکرات، ایران در حال مقابله با تحرکات خصمانه، از جمله عملیات‌های پهپادی است.
8. رویکرد «اولتیماتوم – فشار»، بر راهبردهای مذاکراتی ایران اثر نگذاشت.
9. ایران در جریان مذاکرات نیز همچنان در چارچوب «پاسخ قاطع» به هر تهدید عمل می‌کند.
10. نظامیان هر دوطرف درباره دوگانه «جنگ – مذاکره» صحبت می‌کنند.
11. وضعیت تنگه هرمز به متغیری راهبردی در پازل مذاکراتی تبدیل شده‌است.

تجربه‌ها سخن می‌گویند

یکی از وجوه بارز مطرح در جریان مذاکرات، به جنگ ختم شدن مذاکرات گذشته ایران و آمریکا طی حدود یک سال گذشته است؛ موضوعی که سایه آن بر مذاکرات کنونی سنگینی می‌کند.

۱۷ اسفند ۱۴۰۳

• نامه ترامپ به رهبر شهید انقلاب و طرح درخواست مذاکره

۲۳ فروردین ۱۴۰۴

• برگزاری دور نخست مذاکرات غیرمستقیم در عمان

۳۰فروردین ۱۴۰۴

• برگزاری دور دوم مذاکرات در رم ایتالیا

۶اردیبهشت ۱۴۰۴

• برگزاری دور سوم مذاکرات در عمان

۲۱اردیبهشت ۱۴۰۴

• برگزاری دور چهارم مذاکرات در عمان

۲ خرداد ۱۴۰۴

• برگزاری دور پنجم مذاکرات در رم ایتالیا

۲۳ خرداد ۱۴۰۴

• رژیم‌صهیونیستی در شرایطی که برنامه‌ریزی‌ها برای برگزاری دور ششم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در جریان بود، حمله گسترده‌ای را علیه ایران ترتیب داد.

۳۱ خرداد ۱۴۰۴

• جنگنده‌های آمریکایی با ورود به جنگ، تاسیسات هسته‌ای ایران را بمباران کردند.

۲۱ مهرماه ۱۴۰۴

• رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرد آماده دست یافتن به یک توافق با ایران است.

۱۷ بهمن ۱۴۰۴

• دور نخست مرحله دوم مذاکرات ایران و آمریکا در عمان و با حضور عراقچی، ویتکاف و کوشنر برگزار شد.

۲۸ بهمن ۱۴۰۴

• دور دوم مرحله دوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو سوئیس برگزار شد.

۸ اسفند ۱۴۰۴

• دور سوم مذاکرات طی دو نوبت در ژنو برگزار و با اعلام به دست آمدن «پیشرفت مهم» در مذاکرات ازسوی وزیر امورخارجه عمان همراه شد.

۹ اسفند ۱۴۰۴

• آمریکا و رژیم‌صهیونیستی جنگی ۴۰ روزه را با ترور رهبر شهید انقلاب، علیه ایران آغاز کردند.