دلیل خطا در پیش‌ بینی‌ های هواشناسی چیست؟ | رئیس پژوهشگاه هواشناسی: پیش‌بینی‌ موثر باید در زنجیره علم، تصمیم و اجرا قرار بگیرد

او می‌افزاید: «توسعه مدل‌های پیش‌بینی آلاینده‌ها و پایش دقیق شرایط جوی می‌تواند به تصمیم‌گیران کمک کند تا اقدامات پیشگیرانه‌ تری را در محدودیت‌های ترافیکی، تعطیلی‌های هدفمند و هشدار به گروه‌های حساس اتخاذ کنند. اما این اقدامات زمانی اثربخش خواهند بود که فقط جنبه اطلاع رسانی عمومی نداشته باشد و پیش‌بینی‌ها مبنای تصمیم‌گیری قرار بگیرند.»

فرصتی برای استفاده از تجربه‌های بین المللی

دبیر علمی کنفرانس بین‌المللی مدیریت آلودگی هوا به برگزاری «کنفرانس بین‌المللی مدیریت آلودگی هوا» به میزبانی سازمان هواشناسی هم اشاره می‌کند و می‌گوید: «این کنفرانس رویدادی است که هدف آن تقویت همکاری میان دستگاه‌های مختلف و استفاده از تجربه‌های علمی و اجرایی داخلی و بین‌المللی است. مدیریت آلودگی هوا بدون مشارکت و هماهنگی نهادهایی چون وزارت صمت، وزارت نفت، وزارت نیرو و سازمان ملی استاندارد ممکن نیست.»

ابراهیم فتاحی تاکید می‌کند: «اجرای کامل و موثر قانون هوای پاک مصوب سال ۱۳۹۶ در کنار استفاده از دستاوردهای علمی و فنی می‌تواند مسیر کاهش آلاینده‌ها و به دنبال آن مدیریت آلودگی هوا را هموار کند، اما این قانون نیز، مانند بسیاری از اسناد بالادستی، زمانی اثرگذار خواهد بود که به اجرا بیاید و تصمیم‌هایی بر پایه داده‌های معتبر هواشناسی گرفته شوند.»

کاهش دقت پیش‌بینی یا آسیب پذیری سرزمین؟

رئیس پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو سازمان هواشناسی کشور در بخش دیگری از گفت‌وگوی تلویزیونی همشهری در پاسخ به پرسشی درباره دقت پیش‌بینی‌ها و انتقادهایی که در برخی موارد پس از وقوع حوادثی مانند سیلاب‌ها مطرح می‌شود، توضیح می‌دهد: «هیچ پیش‌بینی‌ در دنیا دقت ۱۰۰ درصد ندارد. پیش‌بینی به صورت ذاتی همیشه با عدم قطعیت همراه و این ویژگی نه ضعف، بلکه ماهیت علم هواشناسی است.»

دلیل خشکیدن قله های برفگیر کشور چیست؟ | ال نینو دست از سر ایران برنمی دارد | بهار و تابستان کم آب در انتظار شهرها + اینفوگرافیک

بارورسازی ابرها؛ خیال یا واقعیت؟ | کارشناسان می‌ گویند بارورسازی می‌ تواند اثر معکوس داشته باشد

بارورسازی ابرها ایران را نجات می‌دهد؟ | وظیفه: این وعده‌ها اعتماد عمومی را سلب می‌کند | جوادیان‌زاده: بارورسازی آبان‌ماه کلید می‌خورد

ابراهیم فتاحی در عین حال تاکید می‌کند: «عامل بخش قابل‌ توجهی از خسارت‌های ناشی از سیلاب‌ها به خطای پیش‌بینی مربوط نمی‌شود و به افزایش آسیب‌پذیری سرزمین بازمی‌گردد. دخل و تصرف در بستر رودخانه‌ها، تغییر کاربری اراضی، کاهش ظرفیت عبور آب و توسعه نامتوازن موجب شده‌ است که بارش‌هایی که در گذشته بحران آفرین نبودند، امروز به سیل‌های مخرب تبدیل شوند که نمونه بارز آن سیل مخرب در امامزاده داوود است.»

او نبود سازوکارهای الزام‌آور برای استفاده از هشدارهای هواشناسی را یکی از مهم‌ترین چالش‌های مدیریت بحران می‌داند و می‌افزاید: «هشدارها صادر می‌شوند، اما مشخص نیست که هر سطح از هشدار، چه اقدام عملی را از سوی کدام نهاد می‌طلبد. در مواردی، هشدارهای هواشناسی در حد اطلاع ‌رسانی باقی می‌مانند و به دستور برای اقدام تبدیل نمی‌شوند. این در حالی است که در مدیریت بحران، زمان و تصمیم‌گیری نهادها و دستگاه‌ها برای نحوه مدیریت وقایع، بسیار حیاتی است. اگر مشخص نباشد که هشدار نارنجی یا قرمز چه الزامات اجرایی دارد، مسئولیت‌ دستگاه‌ها تضعیف می‌شود و هزینه آن را در نهایت مردم می‌پردازند.»

سرمایه‌ای که به ‌راحتی از دست می‌رود

رئیس پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو سازمان هواشناسی کشور در بخش دیگری از صحبت‌های خود اعتماد عمومی به پیش بینی‌های هواشناسی را برای مدیریت بحران بسار مهم می‌داند و می‌گوید: «خطا در پیش‌بینی یا محقق نشدن برخی پیش‌ بینی‌ها می‌تواند باعث بی‌اعتمادی مردم شود و حتی می‌تواند در هشدارهای بعدی سبب بی‌توجهی به هشدارها شود. این موضع می‌تواند خطرناک باشد. اگر هشدار جدی گرفته نشود، اقدام پیشگیرانه صورت نگیرد در نهایت می‌تواند خسارت جانی و مالی را در بحران‌ها افزایش دهد. از این منظر، دقت علمی پیش‌بینی‌ها، نحوه بیان عدم قطعیت و زمان‌بندی هشدارها، همگی در حفظ اعتماد عمومی نقش دارند.»

فتاحی می‌گوید: «یکی از چالش‌های مهم، ترجمه مفاهیم علمی پیچیده به زبان قابل فهم برای مدیران و مردم است. پیش‌بینی‌های هواشناسی اغلب با سناریوهای مختلف و درجه‌هایی از عدم قطعیت همراه هستند، اما اگر این عدم قطعیت به ‌درستی توضیح داده نشود، می‌تواند به سوءبرداشت یا بی‌اعتمادی منجر شود. مدیریت بحران نیازمند اطلاعات دقیق، اما در عین حال قابل فهم و کاربردی است.»

پرهیز از بزرگنمایی پیش‌بینی‌ها

او رسانه‌ها را پل میان پیش‌بینی و جامعه می‌داند و معتقد است: «رسانه‌ها حلقه واسط میان هشدارهای تخصصی هواشناسی و افکار عمومی هستند. نحوه تیتر زدن، ساده ‌سازی یا بزرگ‌ نمایی هشدارها و چنین مواردی می‌تواند بر رفتار مردم و میزان توجه آنان اثر گذار باشد. در واقع انتقال دقیق هشدارها، بدون اغراق یا ساده‌انگاری، می‌تواند اعتماد عمومی را تقویت و نقش مهمی در کاهش خسارات ایفا کند.»

رئیس پژوهشگاه هواشناسی در جمع‌بندی سخنانش می‌گوید: «چالش اصلی در نحوه استفاده از پیش‌بینی‌هاست. پیش‌بینی‌های هواشناسی زمانی به ابزار موثر برای مدیریت بحران تبدیل می‌شوند که در یک زنجیره منسجم از علم، تصمیم، اجرا و اطلاع‌رسانی قرار گیرند. تقویت زیرساخت‌های علمی، توسعه همکاری میان دستگاه‌ها، ایجاد سازوکارهای الزام‌آور برای اقدام بر اساس هشدارها و حفظ اعتماد عمومی، همگی اجزای این زنجیره هستند و بدون این پیوست تصمیم‌ سازی، حتی دقیق‌ترین پیش‌بینی‌ها نیز نمی‌توانند از بروز بحران جلوگیری کنند.»

فیلم کامل گفت‌وگو را اینجا ببینید.