نسخه سبز ایران برای عبور از بحران انرژی و آلودگی

همشهری آنلاین: روز جهانی محیط‌زیست، فرصتی ارزشمند برای یادآوری جایگاه بنیادین محیط‌زیست در تداوم حیات، سلامت انسان و پایداری توسعه است. محیط‌زیست سالم، زیربنای امنیت غذایی، سلامت عمومی، تعادل اکولوژیک و رفاه نسل‌های امروز و آینده به شمار می‌آید. از اینرو حفاظت از منابع طبیعی، کاهش آلاینده‌ها، مدیریت اصولی پسماند، صیانت از تنوع زیستی و ارتقای فرهنگ مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

شواهد علمی مدرن مؤید آن است که «تضاد توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط‌زیست» جای خود را به مفهوم «توسعه پایدار» داده است؛ رویکردی که در آن رشد اقتصادی و حفظ اکوسیستم‌ها در یک هم‌افزایی استراتژیک قرار دارند. در این میان، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر (خورشیدی، بادی، زیست‌توده و برق-‌آبی‌های کوچک) به عنوان ستون فقرات گذار انرژی و موثرترین راهکار عملیاتی جهت مقابله با تغییرات اقلیمی شناخته می‌شود. این فناوری‌ها علاوه بر ارتقای امنیت انرژی، محرکی برای «اشتغال سبز» و کاهنده اصلی انتشار گازهای گلخانه‌ای محسوب می‌شوند.

سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا) بعنوان متولی این حوزه، برنامه‌ای مدون برای جهش در تولید برق پاک تدوین کرده است.

وضعیت فعلی و افق پیش‌

وضعیت موجود: تاکنون ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور به ۵۲۰۰ مگاوات رسیده است.
اهداف کوتاه‌مدت و میان‌مدت: برنامه‌ریزی جهت دستیابی به ظرفیت ۷ هزار مگاوات (تا اواسط تیرماه سال جاری) و تحقق ظرفیت ۱۱ هزار مگاوات (تا پایان سال جاری)
چشم‌انداز استراتژیک: دستیابی به هدف ۱۱ هزار مگاوات ظرفیت نصب ‌شده تا پایان سال جاری.

بر اساس محاسبات فنی، دستیابی به این ظرفیت، تولید ۲۴۰۹۰ گیگاوات‌ساعت برق پاک در سال را میسر می‌سازد که تأثیرات مثبت آن به شرح زیر است:
۱. بهینه‌سازی مصرف سوخت: جایگزینی این حجم از تولید با نیروگاه‌های حرارتی، منجر به صرفه‌جویی سالانه ۸,۵۰۰ میلیون مترمکعب معادل گاز طبیعی می‌شود که تقریباً معادل میانگین مصرف سالانه گاز طبیعی یک کلانشهر صنعتی است.
۲. کاهش ردپای کربن: پیش‌بینی می‌شود از انتشار حدود ۱۸ میلیون تن دی‌اکسید کربن در سال جلوگیری شود. این کاهش از منظر تراز کربن، معادل اثر محیط‌زیستی کاشت ۸۰۰ هزار اصله درخت (با فرض میانگین جذب ۲۲ کیلوگرم کربن در هر اصله در سال) یا حذف ۴۰۰ هزار دستگاه خودروی بنزینی از ناوگان حمل‌ونقل (با فرض میانگین پیمایش ۲۰ هزار کیلومتر در سال و انتشار ۳/۲ کیلوگرم دی‌اکسیدکربن به ازای هر لیتر سوخت) است.
۳. کاهش سایر آلاینده‌ها: علاوه بر گازهای گلخانه‌ای، این توسعه منجر به کاهش سالانه ۱۳۰ هزار تن از سایر آلاینده‌های خطرناک نظیر اکسیدهای گوگرد (SOₓ) و اکسیدهای نیتروژن (NOₓ) خواهد شد که نقشی مستقیمی در کاهش غلظت ذرات معلق و بهبود کیفیت هوای کشور ایفا می‌کند.

توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر فراتر از یک طرح زیرساختی در صنعت برق، یک سرمایه‌گذاری راهبردی برای تحقق عدالت بین‌نسلی است. این مسیر، نمادی از هوشمندی در مدیریت منابع انرژی است که امنیت اقتصادی، پایداری زیست ‌محیطی و سلامت عمومی را در هم می‌آمیزد تا آینده‌ای تاب‌آور برای نسل‌های آینده تضمین گردد.

آغاز هفته محیط‌زیست، یادآور این حقیقت است که پاسداشت طبیعت تنها یک وظیفه سازمانی یا حاکمیتی نیست، بلکه مسئولیتی همگانی و فرابخشی است که با مشارکت آگاهانه آحاد جامعه، نهادهای آموزشی، دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی تحقق می‌یابد.

توسعه پایدار زمانی معنا پیدا می‌کند که رشد اقتصادی، عدالت اجتماعی و حفاظت از محیط‌زیست به‌ صورت همزمان و متوازن دنبال شوند. امید است با گسترش آگاهی عمومی، تقویت رویکردهای علمی و بکارگیری راهکارهای نوآورانه، بتوان گام‌های مؤثری در جهت کاهش فشار بر اکوسیستم‌ها، ارتقای کیفیت زندگی و حفظ سرمایه‌های طبیعی کشور برداشت.