تدفینِ عجیب در «کوره»؛ چرا مرد جوانِ عصر نوسنگی در یک جایگاهِ صنعتی دفن شد؟

به گزارش همشهری آنلاین، به نقل از فرادید: این کشف غیرمعمول در منطقه بورگن‌لند در ایالت زاکسن-آنهالت آلمان و طی کاوش‌های باستان‌شناسی انجام شد که پیش از عملیات ساخت یک خط انتقال برق صورت می‌گیرد.

قدمت این تدفین به فرهنگ سفال طنابی می‌رسد؛ فرهنگی مهم از اواخر عصر نوسنگی که حدود سال‌های ۲۹۰۰ تا ۲۰۵۰ پیش از میلاد در بخش وسیعی از اروپا گسترش یافته بود. اما آنچه کشف اخیر را خاص می‌کند، محل غیرمعمول دفن این مرد است.

تدفین عجیب در داخل یک کوره زیرزمینی

بررسی‌ها نشان می‌دهد فرد متوفی حدود ۲۵ ساله بوده است. جسد او درون گودالی کوره‌مانند قرار داشت که از دو اتاقک زیرزمینی متصل به هم تشکیل شده بود. این موضوع بسیار غیرعادی است، زیرا گودال‌های مشابه معمولاً خالی هستند یا تنها نشانه‌هایی از کاربرد اصلی خود را در گذشته در خود حفظ کرده‌اند.

نحوه قرار گرفتن بدن تا حدی با سنت‌های تدفینی فرهنگ سفال طنابی مطابقت دارد. مرد جوان به حالت جمع‌شده، روی پهلوی راست و رو به سمت جنوب قرار گرفته بود. این الگو در بسیاری از گورهای مردانه این فرهنگ دیده می‌شود؛ مردان معمولاً روی سمت راست و زنان روی سمت چپ دفن می‌شدند.

با این حال، این تدفین کاملاً با نمونه‌های معمول سازگار نیست. بخش بالایی بدن او جابه‌جا شده بود و باستان‌شناسان احتمال می‌دهند که جسد در ابتدا روی بستری از مواد آلی مانند گیاهان، چوب، پوست حیوان یا ماده‌ای فاسدشدنی قرار گرفته بوده که پس از گذشت زمان از بین رفته است.

نکته نگران‌کننده‌تر، آسیب‌های موجود روی جمجمه است. این نشانه‌ها احتمال‌های مختلفی را مطرح می‌کند: شاید مرد جوان در اثر خشونت کشته شده باشد، شاید پس از یک درگیری یا حادثه در این گودال قرار داده شده باشد، یا شاید این تدفین بخشی از آیینی پیچیده بوده که در آن از سازه‌های زیرزمینی ویژه دوباره استفاده می‌شده است.

دفن درون گودال تنها کشف مهم این منطقه نیست. کاوش‌ها در نزدیکی گرستویتس شواهدی از فعالیت انسان در طول حدود ۶ هزار سال را آشکار کرده‌اند. تپه‌ای که این جسد در آن پیدا شد، مدت‌ها پیش از دفن این مرد متعلق به فرهنگ سفال طنابی نیز برای جوامع مختلف پیشاتاریخی اهمیت ویژه‌ای داشته است.

این پیشینه اهمیت زیادی دارد، زیرا زمانی که مرد فرهنگ سفال طنابی در این محل دفن شد، اینجا مکانی با گذشته‌ای طولانی و خاطره‌ای کهن بود. انتخاب گودال کوره ممکن است اتفاقی بوده باشد، اما احتمال دارد این محل به دلیل اهمیت آیینی قدیمی تپه انتخاب شده باشد.

قتل، دفن پس از نبرد یا قربانی آیینی؟

آسیب جمجمه احتمالاً کلید اصلی تحقیقات آینده خواهد بود. اگر مشخص شود این آسیب درست در زمان مرگ ایجاد شده است، احتمال خشونت و قتل افزایش می‌یابد. ممکن است این مرد در یک درگیری کشته شده و سپس با عجله در نزدیک‌ترین گودال موجود دفن شده باشد؛ در این صورت، محل غیرمعمول دفن نشانه اضطرار خواهد بود نه یک برنامه آیینی.

اما احتمال دیگری نیز وجود دارد. در برخی از گودال‌های کوره‌ای نادر متعلق به فرهنگ سفال طنابی، اسکلت کامل گاو یا بقایای قطعه‌قطعه‌شده سگ‌ها پیدا شده است که برخی پژوهشگران آن‌ها را نوعی قربانی آیینی می‌دانند. اگر تدفین گرستویتس نیز به همین الگو تعلق داشته باشد، قرار گرفتن این مرد در گودال کوره می‌تواند معنایی مذهبی یا آیینی داشته باشد.

در حال حاضر باستان‌شناسان هنوز پاسخی قطعی ارائه نکرده‌اند. بررسی‌های آزمایشگاهی روی استخوان‌ها، جراحت جمجمه، محیط تدفین و بقایای احتمالی مواد آلی می‌تواند روشن کند که آیا این مرد در اثر خشونت جان باخته، آیا جسد پس از مرگ جابه‌جا شده و آیا گودال کوره پیش از تدفین کارکرد ویژه‌ای داشته است.