فاصله ازدواج تا فرزندآوری در ایران؛ ۶ سال | بعد از ۳۰ سالگی چه بر سر باروری زنان می‌آید؟

همشهری‌آنلاین - پروانه بندپی: متخصصان، سن طلایی بارداری زنان را تا زیر ۳۰ سالگی می‌دانند و معتقدند از این سن به بعد میزان و قدرت باروری کاهش پیدا می‌کند و بعد از ۴۰ سالگی، میزان باروری چه به‌ صورت طبیعی و چه با روش‌های کمک باروری به طور قابل توجهی افت می‌کند. این حقیقت علمی در حالی مطرح می‌شود که سن ازدواج در کشور به دلایل مختلف اقتصادی و اجتماعی و ... بالا رفته و زوج‌ها بعد از ازدواج نیز تا چند سال برای بچه‌دار شدن اقدام نمی‌کنند. موضوعی که می‌تواند احتمال باروری زوج‌ها را تحت تاثیر قرار دهد و حتی برخی از آنها را که تمایل به فرزندآوری دارند، برای همیشه دچار ناباروری کند.

یک توصیه به خانم‌های زیر ۲۵ سال

روز گذشته، رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت اعلام کرد: «فاصله ازدواج تا فرزندآوری در ایران به طور میانگین ۴.۵ سال است و در بعضی استان‌ها مانند مازندران تا ۶ سال هم می‌رسد. این در حالی است که میانگین سن ازدواج در کشور در مردان و زنان به ترتیب ۳۰ تا ۳۲ و ۲۶ تا ۲۷ سال است است که در شهرهای بزرگ‌تر مثل تهران بعد از ۳۲ سالگی است.»

براساس تعریف جمعیت‌شناسی، ۱۵ تا ۴۹ سالگی سن باروری به حساب می‌آید و بنابراین، تعداد نوزادانی که به ازای زنان ۱۵ تا ۴۹ ساله متولد می‌شوند، نرخ باروری محسوب می‌شوند اما از نگاه پزشکی، بعد از ۳۰ سالگی هم برای باروری دیر است و می‌تواند تبعاتی داشته باشد.

دکتر طاهره لباف، متخصص زنان و زایمان در این زمینه به همشهری می‌گوید: «به طور کلی و از نگاه پزشکی و علمی توصیه می‌شود که دختران در سنین جوانی ازدواج کنند. چون با افزایش سن – به خصوص بعد از ۳۰ سالگی - قدرت باروری به تدریج کاهش می‌یابد و احتمال بارداری نسبت به سنین پایین‌تر کمتر می‌شود.»

لباف در عین حال تأکید می‌کند: «البته این توصیه صرفاً از نظر پزشکی مطرح می‌شود و لزوماً با شرایط فعلی جامعه هم‌خوانی ندارد. چون تعیین سن مناسب برای ازدواج و بارداری فقط یک موضوع پزشکی نیست و شرایط اقتصادی، اجتماعی و روانی جامعه و خود فرد هم در آن نقش مهمی دارند.»

این متخصص باسابقه در حوزه زنان و زایمان درباره بهترین زمان فرزندآوری توضیح می‌دهد: «به دخترانی که قبل از ۲۵ سالگی ازدواج می‌کنند، توصیه می‌کنیم حداکثر تا ۶ ماه از روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده کنند و بعد از آن حتما برای بارداری اقدام کنند. همچنین زنانی که بعد از ۲۵ سالگی ازدواج می‌کنند، بهتر است همین ۶ ماه را هم از دست ندهند و فرزندآوری را بیشتر از این به تأخیر نیندازند تا در صورت باردار نشدن، هرچه زودتر تحت بررسی‌های تخصصی قرار گیرد تا علت احتمالی ناباروری مشخص و درمان شود.»

بیشتر بخوانید؛

• این موضوع ساده باعث ناباروری بسیاری از زوج‌ها می‌شود

• آیا ناباروری و بچه‌دار نشدن تقصیر زن است؟

• لک‌لک‌هایی که نوزاد مُرده با خود می‌آورند

اهمیت تشخیص زودهنگام مشکلات باروری

این متخصص زنان و زایمان با اشاره به اهمیت تشخیص زودهنگام مشکلات باروری می‌گوید: «بسیاری از علل ناباروری در مراحل اولیه، مشکلاتی ساده هستند که به راحتی قابل درمان هستند. اما وقتی مدت جلوگیری طولانی می‌شود، ممکن است آن عامل ساده هر چه که باشد، مزمن شود و درنتیجه درمان را بسیار دشوار کند. مثلا اختلالات خفیف تخمک‌گذاری ممکن است با مصرف یک داروی ساده برطرف شود یا بعضی مشکلات دهانه رحم با درمان‌های کوتاه‌مدت قابل کنترل هستند. حتی در مواردی که مشکل مربوط به کیفیت اسپرم مرد باشد، «در صورت تشخیص زودهنگام» می‌توان اقدامات درمانی مناسبی انجام داد.»

لباف تأکید می‌کند: «هرچه مدت ناباروری طولانی‌تر شود، احتمال مزمن شدن بعضی مشکلات هم بیشتر خواهد شد و درنتیجه روند درمان هم دشوارتر، زمان‌برتر و گاهی پرهزینه‌تر می‌شود. به همین دلیل توصیه می‌شود زوج‌ها در صورت موفق نشدن در بارداری، مراجعه به پزشک و انجام بررسی‌های تخصصی را به تعویق نیندازند.»

بارداری بعد از ۴۰ سالگی ممکن نیست؟

لباف درباره بارداری در سنین بالا هم توضیح می‌دهد: «در سنین بالای ۴۰ سالگی اگر کیفیت آنتی‌مولرین هورمونِ زن خوب باشد و سطح آن بالای یک باشد، زن اجازه اولین بارداری یا بارداری‌های بعدی را دارد. اما اگر پزشک تشخیص دهد که آنتی‌مولرین هورمون زن خیلی پایین است، برای باردار شدن لازم است حتما از تخمک اهدایی استفاده کند، یا روش کمک‌باروری IVF را امتحان کند.»

او پیشتر هم درباره بارداری اول در سنین بالا به همشهری گفته بود: «اولین بارداری در سنین بالای ۴۰ سال، سخت و غیرممکن نیست و این طور نیست که بگوییم هر زنی در این سنین باردار شود، فرزندش حتما دچار سندروم داون می‌شود. ما مراجعین بالای ۴۷ ساله هم داشتیم که بدون آن که انتظار داشته باشند، حامله شدند. درحالی‌که تصور می‌کردند یائسه شده‌اند. اما بارداری در این سنین هم بستگی به باز بودن لوله‌های رحم زن و کیفیت تخمک او دارد و هم نیازمند مراقبت‌های بیشتری است.»

دکتر شهرزاد زاده مدرس، دیگر متخصص زنان و زایمان هم پیش از این به همشهری‌آنلاین گفته بود: «خیلی از زنان بعد از ۴۰ سالگی می‌توانند باردار شوند و زایمان کنند، اما نیاز به مراقبت‌های ویژه‌ای دارند. چون در این گروه سنی احتمال ابتلا به فشار خون بالا، دیابت بارداری، خونریزی بعد از زایمان و عوارض قلبی بیشتر است. بنابراین پیگیری منظم توسط پزشک، کنترل فشار خون و آزمایش‌های دوره‌ای ضروری است. این زنان باید بیشتر و دقیق‌تر تحت نظر باشند و خانواده‌ها هم آموزش ببینند تا علائم خطر را سریع شناسایی کنند.»