حساب و کتاب وام ودیعه مسکن | مستأجران در صف بی‌پایان بانک‌ها معطل هستند

به گزارش همشهری آنلاین، از زمان کرونا که پرداخت وام ودیعه مسکن در دستور کار قرار گرفت، همواره متقاضیان واجد شرایط از همکاری نکردن بانک‌ها گلایه داشتند. صف‌های طولانی، نبود اعتبار، حذف ناگهانی پرونده‌ها و بانک‌هایی که از پذیرش متقاضیان طفره می‌روند، سال‌هاست که باعث شده بخش بزرگی از خانوارهای مشمول وام ودیعه، عملاً به این تسهیلات دسترسی نداشته باشند.

سال گذشته سقف اعتبار وام ودیعه مسکن ۲۰۰ همت بود که طبق اعلام رسمی حدود ۳۰ درصد از آن معادل ۷۰ هزار میلیارد تومان در قالب بیش از ۳۶۰ هزار فقره وام ودیعه به مستأجران پرداخت شد.

در شرایطی که دوسوم اعتبارات وام ودیعه سال گذشته دست نخورده مانده، سقف کلی تسهیلات ودیعه در سال جاری با افزایش ۵۰ درصدی به ۳۰۰ همت رسید و سقف فردی این تسهیلات با رشد حدود ۳۲ درصدی برای شهر تهران به ۳۶۵ میلیون تومان، مراکز استان‌ها ۲۸۰ میلیون تومان، سایر شهرها ۱۸۵ میلیون تومان و روستاها ۷۵ میلیون تومان رسید.

بر اساس آمارهای سامانه طرح‌های حمایتی مسکن، در فاصله زمانی ۱۷ اردیبهشت تا ۹ خرداد ۱۴۰۵ و پس از ابلاغ آیین‌نامه جدید وام ودیعه، تعداد ۶۷۵۱ فقره وام ودیعه مسکن به مستأجران پرداخت شده است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد ارزش کلی تسهیلات پرداخت‌شده در بازه اخیر به حدود هزار و ۴۷۰ میلیارد تومان رسیده و دولت تلاش دارد هم‌زمان با آغاز فصل جابه‌جایی مستأجران، روند پرداخت وام را تسریع کند.

اما پشت این آمارها، واقعیت دیگری در جریان است؛ واقعیتی که در مراجعات مستأجران به بانک‌ها و روایت‌های ثبت‌شده از متقاضیان به‌وضوح دیده می‌شود.

بخش قابل‌توجهی از مستأجران می‌گویند باوجود ثبت‌نام در سامانه، تکمیل مدارک، معرفی ضامن و حتی تأیید اولیه، همچنان موفق به دریافت وام نشده‌اند. برخی از آن‌ها ماه‌ها میان شعب مختلف سرگردان مانده‌اند و هر بار با پاسخ‌هایی مانند «اعتبار نداریم»، «ابلاغیه نیامده»، «سامانه اسم شما را بالا نمی‌آورد» یا «سهمیه تمام شده» مواجه می‌شوند.

یکی از مخاطبان ما می‌گوید: «از پارسال ثبت‌نام کردم، همه مدارک و ضامن را هم بردم اما بعد از یک سال هنوز وام را ندادند.»

مستأجر دیگری نوشته است: «تمام مراحل را رفتم اما بانک می‌گوید باید پیامک بیاید، درحالی‌که هیچ پیامکی ارسال نمی‌شود.»

برخی نیز از حذف ناگهانی درخواست خود خبر داده‌اند. یکی از متقاضیان اعلام کرده: «سه ماه پیش ثبت‌نام کردیم و همه مراحل انجام شد اما امروز پیام آمد که وام توسط شما لغو شده؛ درحالی‌که ما هیچ لغوی انجام ندادیم.»

مشکل کمبود اعتبار بانکی نیز همچنان یکی از پرتکرارترین گلایه‌های مستأجران است. متقاضیان در شهرهای مختلف می‌گویند بسیاری از بانک‌ها اساساً از پذیرش پرونده جدید خودداری می‌کنند یا پرداخت را به ماه‌ها بعد موکول می‌کنند.

یکی از مستأجران می‌گوید: «به چند بانک مراجعه کردم، همه گفتند اعتبار نداریم. فقط یک بانک گفت وام می‌دهد اما جالب است که نام آن بانک در سامانه وجود نداشت.»

گلایه‌ها تنها به نبود اعتبار محدود نمی‌شود. برخی مستأجران از صف‌های طولانی و نوبت‌های چندماهه خبر می‌دهند. یکی از متقاضیان نوشته است: «بانک گفت تا یک سال و نیم دیگر نوبتت می‌شود و اگر هم نوبت برسد، اول سال همه صف‌ها پاک می‌شود.»

این در حالی است که وام ودیعه عملاً برای بسیاری از مستأجران یک تسهیلات فوری و اضطراری محسوب می‌شود؛ ابزاری برای عبور از فشار سنگین اجاره‌بها در فصل جابه‌جایی. اما طولانی شدن فرآیند پرداخت باعث شده بخشی از متقاضیان، عملاً پس از پایان موعد جابه‌جایی یا تمدید قرارداد، همچنان در انتظار دریافت تسهیلات باقی بمانند.

اگرچه افزایش سقف وام و رشد منابع تخصیصی اقدام مثبتی محسوب می‌شود، اما تا زمانی که بانک‌ها ملزم به اجرای کامل سهمیه‌های ابلاغی نشوند و فرآیند پرداخت شفاف و قابل نظارت نباشد، بخش بزرگی از مستأجران همچنان پشت در شبکه بانکی خواهند ماند.

در چنین شرایطی، آمارهای رسمی از رشد پرداخت وام ودیعه، تنها بخشی از واقعیت بازار اجاره را روایت می‌کند؛ چراکه برای بسیاری از مستأجران، وامی که روی کاغذ تصویب شده، در عمل هنوز دست‌نیافتنی است.