مراقب مکمل‌ها باشید،‌ مرگبار هم می‌شوند!

همشهری آنلاین – آرش نهاوندی: مکمل‌ها در قفسه‌های داروخانه‌ها قرار دارند، برچسب‌های براق دارند و وعده نتایج مطلوب در سلامت و ورزش و لاغری بدون تلاش زیاد را می‌دهند. بنابراین به راحتی می‌توان فرض کرد که بی‌ضرر هستند. اما این فرض می‌تواند خطرناک باشد. صرفاً به این دلیل که چیزی بدون نسخه در دسترس است یا برچسب «طبیعی» دارد، به این معنی نیست که برای همه بی‌خطر است.

واقعیت این است که مکمل‌ها می‌توانند فشار زیادی به بدن وارد کنند، به خصوص وقتی که در دوزهای بالا یا بدون توصیه پزشکی مصرف شوند. برخلاف غذا، مکمل‌ها مواد مغذی را به شکل غلیظ ارائه می‌دهند که بدن همیشه قادر به تحمل آن نیست. مصرف بیش از حد برخی ویتامین‌ها یا گیاهان می‌تواند کبد و کلیه‌ها را بیش از حد بار کند، با هورمون‌ها تداخل ایجاد کند یا با داروهایی که مصرف می‌کنید، تداخل بدی ایجاد کند. برخی از محصولات به خوبی تنظیم نشده‌اند، به این معنی که آنچه روی برچسب نوشته شده، همیشه همان چیزی نیست که درون بطری است.

مشکل طرز فکر

مشکل دیگر، طرز فکر در مورد مکمل‌ها است. بسیاری از مردم آن‌ها را فقط برای احتیاط مصرف می‌کنند، بدون اینکه بدانند آیا واقعا به آن‌ها نیاز دارند یا خیر. با گذشت زمان، این می‌تواند ضرر بیشتری نسبت به فایده داشته باشد. مکمل‌های غیرضروری به جای تقویت سلامتی، می‌توانند بی‌سروصدا باعث آسیب شوند که فقط زمانی که مشکلی پیش می‌آید، خود را نشان می‌دهند. وقتی صحبت از مکمل‌ها می‌شود، بیشتر مصرف کردن بهتر نیست و غذا و توصیه‌های پزشکی مناسب هنوز بسیار بیشتر از قرص‌ها اهمیت دارند.

دکتر سانتوش کومار آگراوال، متخصص تغذیه می‌گوید: مکمل‌های غذایی انتخاب‌های محبوبی برای بسیاری از افرادی هستند که مایل به بهبود سلامت خود هستند، اما استفاده نادرست از مکمل‌ها می‌تواند تأثیر منفی بر سلامت داشته باشد. بسیاری از افراد بدون مشورت با پزشک خود مکمل‌های ویتامین و مواد معدنی مصرف می‌کنند زیرا معتقدند که دوزهای بالا مفید هستند. با این حال، مصرف دوزهای بالای برخی ویتامین‌ها، به ویژه ویتامین‌های محلول در چربی (A، D، E و K)، می‌تواند در بدن تجمع یابد و در نهایت منجر به مسمومیت شود. برخی از علائم و نشانه‌های رایج مسمومیت با ویتامین شامل حالت تهوع، استفراغ، سردرد، آسیب کبدی و آریتمی قلبی است.

مکمل‌ها و سمیت: آسیب‌هایی که نادیده گرفته می‌شوند

یکی از بزرگترین نگرانی‌ها آسیب کبدی است. کبد تقریبا هر چیزی را که مصرف می‌کنیم پردازش می‌کند و برخی مکمل‌ها می‌توانند آن را تحت الشعاع قرار دهند. مکمل‌های طبیعی مانند عصاره چای سبزو آلوئه ورا با التهاب کبد و حتی نارسایی کبد در افراد سالم مرتبط بوده‌اند. در برخی موارد، افراد فقط به دلیل مصرف مکمل‌های به ظاهر سالمی که معتقد بودند بی‌ضرر هستند، نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشتند.

آسیب کلیه یکی دیگر از خطرات جدی است. برخی از گیاهان و مکمل‌ها می‌توانند با مسدود کردن یا التهاب واحدهای کوچک فیلترکننده به کلیه‌ها آسیب برسانند. به عنوان مثال، اسید آریستولوچیک (که در برخی از داروهای سنتی یافت می‌شود)، استفاده بیش از حد کراتین و حتی آبمیوه با نارسایی حاد کلیه مرتبط بوده‌اند. دوزهای بسیار بالای ویتامین D می‌تواند سطح کلسیم را بیش از حد بالا ببرد و باعث رسوب کلسیم در کلیه‌ها و آسیب دائمی به آن‌ها شود.

مطالعات گسترده نشان داده که دوز منظم مولتی ویتامین از بیماری قلبی جلوگیری نمی‌کند و ممکن است خطر سرطان را افزایش دهد. مصرف طولانی مدت مکمل آهن با احتمال بیشتر ابتلا به سرطان روده بزرگ مرتبط بوده است.

فراتر از مطالعات فردی، داده‌های کنترل مسمومیت تصویر نگران‌کننده‌ای را ترسیم می‌کنند. هزاران مورد مواجهه با مکمل‌ها هر ساله گزارش می‌شود که برخی از آن‌ها منجر به کما یا مرگ می‌شوند. بسیاری از محصولات آلوده، دارای برچسب اشتباه یا مخلوط با داروهای مخفی هستند. برخی دیگر به طور خطرناکی با داروهای تجویزی تداخل دارند.

مکمل‌ها بدون خطر نیستند

دکتر سانتوش کومار آگراوال می‌گوید: یکی دیگر از مشکلات مرتبط با مکمل‌های غذایی، تداخلاتی است که می‌تواند بین مکمل‌ها و داروهای تجویزی رخ دهد. برخی از مکمل‌های غذایی می‌توانند اثربخشی داروهای تجویزی را کاهش دهند. برای سایر مکمل‌ها، احتمال بروز عوارض جانبی هنگام مصرف همزمان این دو محصول افزایش می‌یابد. علاوه بر این، برخی از مکمل‌های غذایی مورد استفاده برای کاهش وزن و عضله‌سازی ممکن است حاوی مواد پنهانی باشند که می‌توانند خطر فشار خون بالا، بی‌نظمی‌های قلبی، اضطراب و بی‌خوابی را افزایش دهند.

وابستگی بیش از حد به مکمل‌های غذایی می‌تواند:

• تعادل طبیعی مواد مغذی بدن را مختل کند
• بار بیشتری را بر کلیه‌ها و کبد وارد کند
• باعث کمبود مواد مغذی شود

این متخصص هشدار می‌دهد: مکمل‌ها فقط باید در صورت لزوم و تحت نظر پزشک استفاده شوند.

بیشتر بخوانید:

• آیا مصرف مولتی‌ویتامین واقعا تاثیری دارد؟
• ویتامینی که هم کمبودش خطرناک است، هم زیاده‌روی در مصرفش