اختلاف وزیر و رئیس بر سر وام ۷۰۰ هزار میلیارد تومانی؛ دو روایت متفاوت از ماجرا

به گزارش همشهری آنلاین، با گذشت چند ماه از تصویب بسته ۷۰۰ هزار میلیارد تومانی حمایت از تولید، دو روایت متفاوت درباره سرنوشت این بسته مطرح است؛ در حالی که وزارت صمت می‌گوید تولیدکنندگان هنوز بهره‌ای از این تسهیلات نبرده‌اند، بانک مرکزی اعلام می‌کند نه تنها این رقم پرداخت شده بلکه میزان پرداخت‌ها از سقف تعیین‌شده نیز فراتر رفته است.

در نیمه دوم دی‌ماه سال گذشته و همزمان با اجرای سیاست اصلاحات ارزی و حذف ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی برای تولید، دولت برای کاهش شوک واردشده به بخش صنعت و کنترل آثار تورمی ناشی از تغییرات ارزی، بسته‌ای حمایتی را تصویب کرد که بر اساس آن مقرر شد ۷۰۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات بانکی در اختیار واحدهای تولیدی قرار گیرد.

هدف از این بسته حمایتی کمک به بنگاه‌هایی بود که در پی تغییر سیاست‌های پولی و ارزی و انتقال تأمین ارز صنایع از تالار اول مرکز مبادله به تالار دوم و حذف ارز ترجیحی بیست و هشت هزار و پانصد تومانی با افزایش هزینه‌های تولید و اختلال در تأمین مواد اولیه مواجه شده بودند.

در همین راستا، وزارت صنعت، معدن و تجارت حدود ۱۱ هزار و ۳۰۰ واحد تولیدی را برای دریافت این تسهیلات به بانک مرکزی معرفی کرد. با این حال، با گذشت حدود شش ماه از تصویب این مصوبه، هنوز بخش قابل توجهی از واحدهای معرفی‌شده موفق به دریافت تسهیلات نشده‌اند.

انتقاد فعالان اقتصادی از عملیاتی نشدن بسته حمایتی

در روزهای اخیر نیز صمد حسن‌زاده، رئیس اتاق بازرگانی ایران با انتقاد از روند اجرای این بسته حمایتی اعلام کرد: با وجود پیش‌بینی تسهیلات ۷۰۰ هزار میلیارد تومانی برای حمایت از تولیدکنندگان، هنوز این حمایت‌ها در عمل اجرایی نشده و در حد وعده باقی مانده است.

به گفته وی، تولیدکنندگان تاکنون اثر محسوسی از اجرای این بسته حمایتی مشاهده نکرده‌اند.

در همین زمینه آرمان خالقی، دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت نیز اعلام کرده است که تا امروز بازخوردی از دریافت این تسهیلات از سوی واحدهای صنعتی مشاهده نشده و در شبکه فعالان صنعتی نیز مورد مشخصی از بهره‌مندی بنگاه‌ها از این منابع گزارش نشده است.

توضیحات وزارت صمت درباره نحوه تخصیص تسهیلات

در مقابل، عزت‌الله زارعی، سخنگوی وزارت صنعت، معدن و تجارت با تشریح روند اجرای این طرح گفت: در آغاز اجرای این بسته حمایتی که از ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ آغاز شد، واحدهای معرفی‌شده در چهار گروه دسته‌بندی شدند.

به گفته وی، گروه نخست واحدهایی بودند که بخش عمده کالاهای وارداتی خود را ترخیص کرده و تنها بخش کوچکی از کالا در گمرک باقی مانده بود. گروه دوم واردکنندگانی بودند که در صف دریافت ارز قرار داشتند، گروه سوم واحدهایی بودند که مواد اولیه خود را از بورس کالا تأمین می‌کردند و گروه چهارم نیز واحدهای کوچک‌تری بودند که واردکننده مستقیم نبودند و مواد اولیه را از طریق بازرگانان تهیه می‌کردند.

زارعی با اشاره به اینکه ۱۱ هزار و ۲۸۶ کد شناسایی برای دریافت تسهیلات معرفی شده است، گفت: در بهترین حالت حدود ۴۰ درصد از این کدها توانسته‌اند از تسهیلات استفاده کنند و بخش قابل توجهی از واحدهای کوچک و متوسط هنوز به این منابع دسترسی پیدا نکرده‌اند.

وی معتقد است بخش قابل توجهی از تسهیلات پرداختی به واحدهای بزرگ اختصاص یافته است؛ در حالی که هدف اصلی بسته حمایتی، کمک به بنگاه‌های کوچک و متوسط بوده که بیشترین آسیب را از تغییر سیاست ارزی دیده‌اند.

به گفته زارعی، در بررسی‌های انجام‌شده مشخص شده است که از میان واحدهای معرفی‌شده، حدود ۶ هزار و ۹۲۷ واحد که عمدتاً کوچک و متوسط هستند هنوز تسهیلاتی دریافت نکرده‌اند و در مقابل حدود ۴ هزار و ۳۵۹ واحد موفق به دریافت تسهیلات شده‌اند.

وی همچنین این پرسش را مطرح کرد که آیا تسهیلات اعلام‌شده واقعاً منابع جدیدی بوده که به واحدهای هدف اختصاص یافته یا بخشی از آن به شکل تمدید، استمهال یا پرداخت تسهیلات به مشتریان دائمی بانک‌ها ثبت شده است.

پاسخ بانک مرکزی؛ پرداخت ۸۸۴ همت تسهیلات

در مقابل، توحید عمرانی، معاون اداره عملیات بانک مرکزی اعلام کرد که آیین‌نامه پرداخت این تسهیلات در ۱۷ بهمن سال گذشته تصویب شده و بر اساس آن بانک مرکزی موظف بوده منابع را به بنگاه‌هایی پرداخت کند که از سوی وزارتخانه‌های مرتبط معرفی می‌شوند.

وی تأکید کرد که بانک مرکزی هیچ نقشی در انتخاب یا گزینش شرکت‌ها نداشته و فهرست دریافت‌کنندگان تسهیلات از سوی وزارتخانه‌ها ارائه شده است.

به گفته عمرانی، در مجموع ۸۸۴ هزار میلیارد تومان تسهیلات در قالب ۲۱ هزار و ۷۲۹ فقره پرداخت به بنگاه‌های معرفی‌شده اختصاص یافته است؛ رقمی که حتی ۱۸۴ هزار میلیارد تومان بیشتر از سقف تعیین‌شده در مصوبه دولت است.

او همچنین تأکید کرد که این تسهیلات جدا از تسهیلات عادی نظام بانکی بوده و بانک مرکزی برای تمامی پرداخت‌ها آمار دقیق ارائه می‌دهد.

چالش اصلی؛ تسهیلات به چه بنگاه‌هایی رسیده است؟

با وجود این توضیحات، همچنان پرسش اصلی فعالان صنعتی این است که چه میزان از این منابع واقعاً به بنگاه‌های کوچک و متوسط رسیده است؛ همان بنگاه‌هایی که هدف اصلی بسته حمایتی دولت بوده‌اند.

به گفته مسئولان وزارت صمت، در صورتی می‌توان اجرای این طرح را موفق دانست که واحدهای تولیدی به‌ویژه صنایع کوچک مستقر در شهرک‌های صنعتی از این تسهیلات بهره‌مند شده باشند؛ در غیر این صورت، حتی اعلام پرداخت صدها هزار میلیارد تومان تسهیلات نیز به معنای تحقق هدف اصلی این بسته حمایتی نخواهد بود.