انهدام مغز متفکر عملیات‌ هوایی آمریکا در خاورمیانه | موشک های ایران چگونه آمریکایی ها را فراری داد؟

همشهری آنلاین – گروه سیاسی: پس از اینکه در روزهای اخیر مجله نظامی Air & Space Forces Magazine فاش کرد مرکز عملیات هوایی آمریکا در پایگاه العدید قطر در نتیجه حملات ایران در هفته‌های اول جنگ از خدمت خارج شده‌است، ارزیابی «ضربه سنگین ایران» در کانون توجه تحلیلگران نظامی قرار گرفته است.

وبگاه تخصصی «دیفنس سکیوریتی آسیا» روز شنبه در گزارشی به ابعاد مختلف این ضربه اساسی ایران پرداخت و آن را را نقطه عطفی در جنگ‌های مدرن ارزیابی کرد؛ «این حمله نشان داد موشک‌های دقیق می‌توانند حتی پیشرفته‌ترین مراکز فرماندهی آمریکا را تهدید کنند».

این گزارش تصریح کرده است که هرچند آمریکا با انتقال سریع فرماندهی به خاک خود، توانست تداوم عملیات را حفظ کند، اما این رویداد پرسش‌های مهمی درباره آینده پایگاه‌های بزرگ نظامی، کارایی دفاع موشکی و نحوه حفظ برتری نظامی در عصر جنگ‌های موشکی به‌وجود آورده‌است. مهم‌ترین محورهای این گزارش را در ادامه می‌خوانید:

اهمیت رویداد

• حمله موشکی ایران به «مرکز عملیات هوایی مشترک (CAOC)» در پایگاه هوایی العدید از مهم‌ترین ضربات واردشده به ساختار فرماندهی و کنترل آمریکا در خاورمیانه بوده‌است.
• موشک‌های بالستیک دقیق ایران موفق شدند این مرکز حیاتی را از کار بیندازند.
• آمریکا مجبور شد مدیریت عملیات هوایی منطقه را از قطر به خاک ایالات متحده منتقل کند.

پیامدهای راهبردی

• مرکز عملیات هوایی مشترک در العدید طی بیش از دو دهه، مغز متفکر عملیات‌های هوایی آمریکا و ائتلاف در خاورمیانه بود.
• این مرکز مسئول هماهنگی عملیات در عراق، افغانستان، سوریه، دریای سرخ و مأموریت‌های ضد حوثی‌ها بود.
• چند موشک ایرانی مستقیماً به این مرکز اصابت و آن را کاملاً غیرقابل استفاده کردند.
• اهمیت این رویداد در آن است که نشان داد حتی تأسیسات مستحکم و پیشرفته آمریکا نیز در برابر حملات دقیق موشکی آسیب‌پذیرند و دیگر نمی‌توانند امنیت کامل مراکز فرماندهی را تضمین کنند.

فرار آمریکایی‌ها

• پنتاگون پیش از آغاز جنگ، بخشی از زیرساخت فرماندهی خود را به پایگاه هوایی «شاو» در کارولینای‌جنوبی انتقال داد.
• پس از حمله به العدید، وظایف اصلی فرماندهی هوایی به این مرکز منتقل شد.
• این انتقال بدون اختلال جدی در عملیات انجام شد و نشان داد ارتش آمریکا درحال حرکت به سمت ساختارهای فرماندهی توزیع‌شده و چندلایه است.

تغییر نگاه به زیرساخت‌های نظامی خلیج فارس

• حمله به العدید نگرانی‌های قدیمی پنتاگون را تقویت کرد.
• بسیاری از پایگاه‌های آمریکا در خلیج فارس در فاصله‌ای قرار دارند که در برد موشک‌های بالستیک ایران است.
• تحلیلگران نظامی معتقدند آمریکا در آینده مجبور خواهد شد به‌جای اتکا به پایگاه‌های بزرگ و ثابت، از مراکز کوچک‌تر، پراکنده‌تر و حتی زیرزمینی استفاده کند.
• استفاده از سامانه‌های ابری، ارتباطات امن و مراکز فرماندهی سیار احتمالاً افزایش خواهد یافت.

اهمیت راهبردی و روانی پایگاه العدید

• العدید بزرگ‌ترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه محسوب می‌شود.
• حدود ۱۰هزار نیروی آمریکایی و ائتلافی در این پایگاه مستقرند.
• العدید مقر اصلی فرماندهی مرکزی آمریکا (CENTCOM) و نیروی هوایی آمریکا در منطقه نیز به‌شمار می‌رود.
• حمله به این مرکز تنها یک خسارت فیزیکی نبود؛ بلکه از نظر روانی و نمادین نیز اهمیت زیادی داشت.
• ایران نشان داد حتی مهم‌ترین نماد حضور نظامی آمریکا در منطقه نیز از حملات موشکی مصون نیست.
• این مسئله پیام مهمی برای کشورهای منطقه و همچنین متحدان آمریکا داشت و بحث‌هایی را درباره میزان کارآمدی سامانه‌های دفاع موشکی موجود به وجود آورد.

نقش موشک‌های دقیق در تغییر موازنه قدرت

• موشک‌های هدایت‌شونده نقطه‌زن نقش ویژه‌ای در جنگ‌های مدرن دارد.
• این تسلیحات به کشورهای منطقه اجازه می‌دهند بدون رقابت مستقیم با برتری هوایی آمریکا، زیرساخت‌های حیاتی آن را هدف قرار دهند.
• ایران به جای تلاش برای نابودی جنگنده‌های آمریکایی، مراکز فرماندهی، سامانه‌های ارتباطی، رادارها و زیرساخت‌های لجستیکی را هدف قرار داده‌است.
• این راهبرد می‌تواند سبب اختلال در تصمیم‌گیری و هماهنگی عملیات‌های نظامی شود و هزینه‌های سنگینی بر طرف مقابل تحمیل کند.

پیامدهای راهبردی برای آینده

• آینده جنگ‌ها بیش از گذشته به «تاب‌آوری فرماندهی» وابسته خواهد بود.
• صرف داشتن قدرت آتش زیاد کافی نیست؛ بلکه کشورها باید بتوانند حتی در شرایط حملات گسترده موشکی، سیستم فرماندهی و ارتباطات خود را حفظ کنند.
• حمله به العدید نشان داد پایگاه‌های بزرگ و متمرکز، اگرچه نماد قدرت هستند، اما اهدافی آشکار و آسیب‌پذیر نیز به شمار می‌روند.
• احتمال دارد آمریکا در سال‌های آینده راهبرد خود را به سمت پراکندگی نیروها، استفاده از مراکز زیرزمینی، افزایش تحرک و ایجاد شبکه‌های فرماندهی مقاوم‌تر تغییر دهد.