حرکت اتوبوس خلاقیت از جنوب تهران

همشهری -پریسا نوری: روز گذشته آیین رونمایی از نخستین لابراتوار سیار خلاقیت کودک به نام «فب‌لب» با هدف افزایش عدالت آموزشی و تقویت خلاقیت دانش‌آموزان، با حضور جمعی از مدیران شهری در دبستان وحید کیهانی منطقه۲۰ برگزار شد؛ برنامه‌ای که مدرسه را برای ساعاتی به کارگاه ساخت و تجربه تبدیل کرد. اما در این مراسم چه گذشت؟

سفر به دنیای علم و پژوهش

کمی از ساعت ۹ صبح گذشته است. حدود ۵۰دانش‌آموز با لباس‌های فرم در حیاط مدرسه روی صندلی‌ها و میزهای کوچک نشسته‌اند و نگاهشان به گوشه‌ای از حیاط دوخته شده؛ جایی که ۳ اتوبوس کنار هم با پارچه‌های سرخ، سفید و سبز پوشانده شده‌اند؛ اتوبوس‌هایی که قرار است دانش‌آموزان را به سفری تازه در دنیای علم و پژوهش ببرند.

اتوبوس‌های متفاوت در انتظار دانش‌آموزان

پس از سخنرانی سجاد محمدعلی‌نژاد، معاون مالی و اقتصاد شهری شهرداری تهران، شمارش معکوس در میان همهمه بچه‌ها آغاز می‌شود. با کنار رفتن پارچه‌ها، بادکنک‌های سبز، سفید و قرمز در آسمان رها می‌شوند؛ رنگ‌هایی که نماد پرچم ایران هستند و نوید آغاز تجربه‌ای تازه در آموزش علمی را می‌دهند. بچه‌ها با اشتیاق وارد اتوبوس‌ها می‌شوند. داخل اتوبوس‌ها از صندلی‌های معمول خبری نیست؛ به جای آنها میزهای کار و قفسه‌هایی پر از ابزارهای آزمایشگاهی دیده می‌شود؛ از پرینترهای سه‌بعدی گرفته تا دستگاه‌های ساخت مهر و کلیشه که دانش‌آموزان را به وجد می‌آورد.

کلاس درسی که کارگاه شد

یکی از مربیان توضیح می‌دهد که اینجا یک آزمایشگاه سیار است؛ فضایی که قرار است مفاهیم تئوری کتاب‌های درسی را به تجربه‌های عملی و ملموس برای دانش‌آموزان تبدیل کند و آنها را از خواندن درباره ساختن، به‌ خودساختن برساند. داخل اتوبوس‌ها ابزارهایی مانند پرینتر سه‌بعدی، دستگاه برش لیزری و تجهیزات ساخت دیجیتال قرار گرفته است. با استفاده از این دستگاه‌ها دانش‌آموزان می‌توانند فعالیت‌هایی مانند طراحی و چاپ سه‌بعدی، ماکت‌سازی، ساخت قطعات، کارهای هنری، مهرسازی و قالب‌گیری را تجربه کنند. برای مثال، قطعه‌ای که با پرینتر سه‌بعدی ساخته می‌شود می‌تواند به قالب سیلیکونی تبدیل شود و سپس دانش‌آموزان فرایند ریخته‌گری را روی آن انجام دهند. در بخش دیگری از اتوبوس، میزهای کار برای فعالیت‌های عملی درنظر گرفته شده تا دانش‌آموزان بتوانند به‌صورت گروهی کار کنند. همچنین نمونه‌هایی از قطعات ساخته‌شده با دستگاه برش لیزری در این فضا قرار دارد تا بچه‌ها با کاربردهای متنوع این فناوری‌ها آشنا شوند. «طاها» دانش‌آموز کلاس سوم، می‌گوید: «مدرسه ما آزمایشگاه نداشت. حالا خیلی خوشحالم که این اتوبوس آمده تا خودمان هم بتوانیم چیزهایی را بسازیم.»‌

تحقق عدالت آموزشی با مشارکت شهرداری

علیرضا زراسوندی، رئیس پارک علم و فناوری شهری شهرداری تهران: ورودی شرکت‌های دانش‌بنیان و واحدهای فناور نقطه‌ای است که ایده را تبدیل به پدیده و علم را تبدیل به عمل‌کنند و این فرهنگ باید از خانواده و مدرسه شروع شود. این کار از مدرسه و آموزش و پرورش به‌عنوان قطب اصلی شروع می‌شود و بعد از آن در دانشگاه ادامه پیدا می‌کند تا با پشتیبانی از آن، وارد بازار شود. فب‌لب‌ها آزمایشگاه‌های ساخت اولیه هستند. ما در این کار به دانش‌آموزانی که دارای ایده اولیه هستند اما به لحاظ مادی و امکانات و تجهیزات توانایی لازم برای تبدیل ایده به محصول اولیه را ندارند کمک می‌کنیم تا بعد از آن محصول تولیدشده تجاری‌سازی و وارد بازار شود.

تبدیل ایده‌های دانش‌آموزی به محصول

سجاد محمدعلی‌نژاد، معاون مالی و اقتصاد شهری شهردار تهران: برای دانش‌آموزان خلاقی که امکان و فرصت تبدیل ایده‌هایشان به محصول را ندارند آزمایشگاه‌هایی به‌صورت سیار آماده می‌کنیم تا به کمک مربیان، ایده را پیاده‌سازی‌ و تبدیل به وسیله‌ای کنند که قابلیت ساخت دارد. در اولین مرحله با ۵ دستگاه اتوبوس به‌دنبال این هستیم که تجهیزات در اختیار دانش‌آموزان قرار گیرد و فاصله از مدرسه در تابستان موجب نشود که فرصت‌های بالقوه‌ بچه‌ها کاهش پیدا کند. برای انجام این کار با کمک آموزش و پرورش و سامانه سازمان فناوری‌های نوین فرایند اعلام و اتوبوس‌ها اعزام می‌شوند و پاسخگوی دانش‌آموزان هستند.

تجهیز ۱۰میلیارد تومانی اتوبوس‌ها

تاکنون ۵ اتوبوس تجهیز شده اما طرح اولیه ۱۰اتوبوس است که براساس نیازها و درخواست‌ها توسعه پیدا می‌کند و طی سال تحصیلی براساس خواسته‌ها به‌خصوص در مناطق جنوبی خدمات را ارائه می‌کنیم. به‌صورت میانگین تجهیزاتی که در هر اتوبوس است ارزشی حدود ۱۰میلیارد تومان دارد، البته هزینه فب‌لب‌ها کمتر و آزمایشگاه‌ها بیشتر است.

حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان

فب‌لب‌ها برای ارائه خدمات به شرکت‌های دانش‌بنیان نوپا هستند. ما به هر مجموعه‌ای که تصمیمی برای ایجاد شرکت دانش‌بنیان داشته باشد برای اینکه محصول خود را تولید کند، خدمات می‌دهیم و کمک می‌کنیم که محصول اولیه را تولید کند و تست‌های اولیه را بگیرد و پس از آن امکان بازاریابی داشته باشد. همچنین مدل دیگری در این موضوع داریم که لابراتوارهای ساخت برای کودکان است و از بحث توسعه و ساخت تا خدماتی که برای توسعه زیرساخت‌هاست می‌توانیم به آموزش و پرورش کمک کنیم. در هر اتوبوس در هر شیفت ۲ تا ۳ نفر به‌عنوان مربی و کمک‌مربی کمک می‌کنند. همزمان ۸ تا ۱۰ دانش‌آموز می‌توانند از یک اتوبوس استفاده کنند.