کارشناس آمریکایی: پایگاه‌های نظامی آمریکا مدت‌هاست در منطقه هستند؛ هدف فشار برای مذاکره است

همشهری آنلاین - گروه سیاسی: رئیس‌جمهور آمریکا از حرکت یک «آرمادا»ی نظامی به سمت ایران خبر داده و هم‌زمان ابراز امیدواری کرده است که مذاکرات به توافق منجر شود. این در حالی است که یک مقام ارشد حوزه خلیج فارس به فاکس‌نیوز گفته عربستان سعودی اجازه استفاده از پایگاه‌ها و حریم هوایی خود برای حمله به ایران را نخواهد داد؛ موضوعی که به گفته کارشناسان، بخشی از ملاحظات درون‌منطقه‌ای ریاض است.

هفته گذشته دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا درباره حرکت ناوگان نظامی آمریکا به سمت ایران و روند مذاکرات هسته‌ای گفته است «ما الان یک ناوگان بزرگ، یک آرمادا—هر اسمی که دوست دارید بگذارید—در حال حرکت به سمت ایران داریم. حتی بزرگ‌تر از آنچه در ونزوئلا داشتیم. امیدوارم به توافق برسیم. اگر به توافق برسیم، خوب است. اگر به توافق نرسیم، باید ببینیم چه اتفاقی می‌افتد.» ترامپ در پاسخ به این سوال که «
آیا برای ایران ضرب‌الاجلی تعیین کرده‌اید»، گفت: فقط خودشان دقیقا می‌دانند. خواهیم دید که اوضاع چگونه پیش می‌رود. این شناورها باید جایی مستقر باشند؛ چه بهتر که نزدیک ایران باشند».

استیو ییتس، معاون پیشین مشاور امنیت ملی دیک چنی، که عضو تیم امنیت ملی جورج بوش با تمرکز بر صدام حسین و اسامه بن‌لادن بوده، به فاکس‌نیوز گفته ناوگان آمریکایی از قبل هم در منطقه حضور داشته است:

درباره این آرمادا، چه زمانی این ناوگان می‌تواند به‌طور موثر برای هر سناریوی احتمالی وارد عمل شود؟

بخشی از این توان از قبل هم در منطقه مستقر بوده است. همان‌طور که اشاره کردید، برخی اجزای کمتر متحرک، مثل پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه، مدت‌هاست وجود دارند. ایالات متحده پایگاه‌های قابل‌توجهی در اطراف خلیج فارس دارد و البته کارزار موسوم به فشار حداکثری برای مهار آنچه نفوذهای مخرب ایران خوانده می‌شود، سال‌هاست در جریان است. انتقال آنچه اکنون «آرمادا» می‌نامیم، عملا گزینه‌های رئیس‌جمهور را گسترش می‌دهد. این اقدام، روایت‌هایی را که درباره عدم اجازه استفاده از حریم هوایی یا جابه‌جایی نیروها مطرح می‌شود، خنثی می‌کند و امکان اعمال حداکثری فشار را فراهم می‌آورد؛ از جمله مقابله با ناوگان سایه که در گذشته به ایران برای دور زدن تحریم‌ها و تاثیرگذاری بر بازار انرژی کمک کرده است. این مسئله برای چین هم بسیار اثرگذار است، چرا که مشتری اصلی نفت ایران به شمار می‌رود. در مجموع، این اقدامات فشار را افزایش می‌دهد تا ایران به میز مذاکره بازگردد. به‌طور کلی، انتظار دارم این «طرح الف (A)» رئیس‌جمهور باشد: مهار نفوذهای مخرب و واداشتن نظام حاکم به توافق. اما او نشان داده اگر ایران در حوزه هسته‌ای یا سایر زمینه‌ها بیش از حد و با سرعت جلو برود، آماده ضربه زدن است و سپس عقب‌نشینی کرده و منتظر تغییر محاسبات طرف مقابل می‌ماند.

با توجه به اینکه تجربه نشان داده ورود به جنگ‌ها معمولا نتیجه خوبی ندارد، دامنه کامل گزینه‌ها را چگونه می‌بینید؟
درست است، اما هر مقام مسئول امنیت ملی باید برای سناریوی گسترش ماموریت در صورت واکنش متقابل آماده باشد. رئیس‌جمهور گزینه‌های متعددی در اختیار دارد. احتمالا این شامل هدف قرار دادن تاسیساتی خواهد بود که پیش‌تر هم مورد توجه بوده‌اند، ترجیحا با استفاده از توان پنهان‌کارانه، و یادآوری این نکته که کارهایی وجود دارد که فقط آمریکا قادر به انجام آن‌هاست و عملا نمی‌توان مانعش شد؛ بنابراین بهتر است طرف مقابل توافق کند. گزینه‌های دیگری هم برای تأثیرگذاری بر انرژی و زیرساخت‌ها وجود دارد، اما یکی از حوزه‌های مهم، تقویت ارتباطات است. یکی از نکات نگران‌کننده در اعتراضات اخیر این بود که به نظر می‌رسید حکومت توان بالایی در مسدود کردن ارتباطات دارد، حتی با وجود ورود استارلینک. امیدواریم در این حوزه هم گزینه‌های بیشتری ایجاد شود تا مردم قدرت بیشتری برای شکل دادن به آینده خود داشته باشند.

به نظر می‌رسد این یکی از معدود حوزه‌هایی است که واقعا در آن مؤثر عمل می‌کنند. اگر به‌صورت خصوصی با سعودی‌ها صحبت کنید، می‌گویند ایران بزرگ‌ترین دردسر آن‌هاست، اما با این حال تمایلی به همکاری، از جمله دادن اجازه استفاده از حریم هوایی یا پایگاه‌ها، ندارند. به نظر شما الان چه بازی‌ای در جریان است؟

عربستان متحدی است که به‌ویژه تحت رهبری فعلی‌اش می‌تواند مواضعش را تغییر دهد. در سال‌های اخیر، آن‌ها توافق‌هایی داشته‌اند که کم‌وبیش برد–برد بوده است. رئیس‌جمهور هم سفرهای موفقی به عربستان داشت که به سرمایه‌گذاری‌های قابل‌توجه در آمریکا منجر شد. امیدواریم این موضع‌گیری موقتی باشد. سعودی‌ها حتی با برخی همسایگان عرب خود هم اختلافاتی دارند، در حالی که همین کشورها بخشی از کارزار فشار حداکثری برای مهار ایران هستند. بنابراین به نظر می‌رسد این رویکرد بیش از هر چیز ناشی از سیاست‌های داخلی و ملاحظات درون‌منطقه‌ای باشد. با این حال، در نهایت عربستان سعودی و متحدان عربش به‌عنوان وزنه‌ای در برابر آنچه «امپراتوری ایرانی» خوانده می‌شود - که به گفته او از مسیر اصلی خود منحرف شده - عمل می‌کنند.