تک‌صدایی در جشنواره‌ها باعث مشروعیت‌زدایی می‌شود/ هیات انتخاب همه از یک جریان فکری هستند/ گفتند مستند امتیاز فنی ندارد/ حتی جریان اصلاح‌طلب هم از مستند …

تک‌صدایی در جشنواره‌ها باعث مشروعیت‌زدایی می‌شود/ هیات انتخاب همه از یک جریان فکری هستند/ گفتند مستند امتیاز فنی ندارد/ حتی جریان اصلاح‌طلب هم از مستند حمایتی نکرده، نمی‌کند و نخواهد کرد
کیوان مهرگان می‌گوید: نه تنها هیچ نهادی پشت من نبود بلکه حتی جریان سیاسی که مرا منتسب به آن می‌کنند هم از مستند من حمایتی نکرده و نمی‌کند و نخواهد کرد. به گزارش خبرنگار ایلنا، درحالی‌که تا آغاز جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت روزهای کمی باقی‌مانده، کیوان مهرگان کارگردان مستند «سیاوش در آتش» با انتشار متنی در صفحه شخصی خود خبر حذف این فیلم از پانزدهمین دوره این جشنواره داد. این خبر در حالی منتشر که «سیاوش در آتش» جزو مستندهایی به شمار می‌رفت که برای شرکت در بخش فیلم‌های بلند مسابقه ملی سینما حقیقت متقاضی حضور شده بود. این کارگردان در متنی که منتشر کرده، نوشته است که دیگر تمایلی ندارد آثارش را به جشنواره‌های دولتی ارسال کند و همچنان به مستقل ساختن ادامه خواهد داد. این خبر بهانه‌ای شد تا با او گفتگویی پیرامون برگزاری این دوره از جشنواره داشته باشیم که در ادامه می‌خوانید:  شما خودتان را فیملساز مستقل معرفی کرده‌اید پس چطور شد که «سیاوش در آتش» را برای پانزدهمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت که جشنواره‌ای دولتی است، شرکت دادید؟  سینمای مستند در ایران صد در صد دولتی است. یعنی از لحظه‌ای که یک ایده در ذهن یک فیلمساز شکل می‌گیرد تا روزی که می‌خواهد آن را روی پرده نمایش بدهد، بدون حمایت و کمک دولتی امکان ندارد بتواند قدمی بردارد. بنابراین در سینمای مستند از ایده تا اکران، مستندساز دستش را به یکی از نهادها می‌رساند تا کارش را به ثمر بنشاند. من به دلیل شخصیت استاد محمدرضا شجریان که همواره فاصله مشخصی از دولت‌ها داشتند، تلاش کردم این استقلال ایشان را در فیلمی که به نام ایشان است حفظ کنم. این استقلال در حوزه تولید فیلم بود. اما ما در بخش خصوصی هیچ فستیوالی نداریم که فیلم‌هایمان را شرکت بدهیم. روزی که می‌خواستم در این جشنواره شرکت کنم اصلا امیدی نداشتم این فیلم پذیرفته بشود. ولی از آن سو هم فیلم را برای دلخوشی خودم که نساختم. با تشویق دوستان و اینکه دلیلی ندارد از ترس مرگ خودکشی کنی، فیلم را برای جشنواره فرستادم. احساس کردم باید از بسترهایی که حرف فیلم را سانسور نکند استفاده کنم تا فیلم را به مخاطبان برسانم. هدف از شرکت در جشنواره با طمع تشویق و بردن جایزه نبود، در اصل با هدف نمایش فیلم برای مستند بین‌های حرفه‌ای بود. در متنی که منتشر کردید، خطابه‌هایی به اعضای هیات انتخاب جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت هم داشتید. آیا نقدی به ترکیب و چینش اعضای این هیات دارید؟  انتخاب ترکیب هیات انتخاب جزو اختیارات دبیر جشنواره است. دبیر جشنواره حق دارد هرکس را دوست دارد برای مشورت دعوت به همکاری کند اما اینکه دبیر این دوره از جشنواره با تغییر دولت هر سه عضو هیات انتخاب را از میان افرادی که با سازمان اوج همکاری می‌کنند، انتخاب کرده، خب نکته‌ای است که نمی‌شود از آن به سادگی چشم پوشید. هیات انتخاب همفکر و هم‌نظر باعث می‌شود تا تضارب آرا شکل نگیرد و دست به حذف سلایق دیگر بزنند.  یعنی سلیقه‌های دیگر را نادیده گرفته‌اند؟  آقایان سیاوش سرمدی، وحید فرجی، و پژمان مظاهری‌پور (هیات انتخاب بخش بلند مسابقه ملی) متعلق به یک گروه فکری هستند و خاستگاه هر سه متعلق به یک جریان فکری است. از نمای لانگ شات بین این سه نفر هیچ تمایزی وجود ندارد. به قول ما کردها هر سه نفر فرزند یک خانواده هستند. از هیچکدام از جریان‌های فکری دیگر شخصی در هیات انتخاب نبوده است که تصمیات آنها را به چالش بکشد. دورهم نشسته‌اند و فیلم‌های جشنواره را انتخاب کرده‌اند. اشکال ندارد حق آنهاست اما تبعات این نوع تصمیم‌گیری و قلع و قمع مستندسازان مستقل را بپذیرند. منظور شما از تبعات چیست؟  مستندسازی پیشه‌ای علیه فراموشی است. ما مستند می‌ سازیم که فراموش نکنیم. آن‌ها امروز تصمیم می‌گیرند هر طور که سلیقه‌شان است برخورد می‌کنند اما باید در تاریخ بماند که چه کسانی در این تاریخ با چه فیلم‌هایی چه کردند. فیلمی که در ایدفا جایزه گرفته را در جشنواره راه نداند. فیلم خانم "بیزار گیتی" که کلی جایزه در فستیوال‌های جهانی گرفته را نپذیرفتند. من تصورم این است جشنواره را به یک دورهمی رفاقتی تقلیل داده‌اند. من هم اگر از طرف نهادی حمایت می‌شدم آیا شهامت این را داشتند که فیلمم را حذف کنند؟  یعنی هیچ نهادی پشت شما و مستند «سیاوش در آتش» نبود و فیلم را بدون کمک و بودجه نهادهای دولتی ساختید؟  خیر نه تنها نبود بلکه حتی جریان سیاسی که مرا منتسب به آن می‌کنند هم از مستند من حمایتی نکرده و نمی‌کند و نخواهد کرد. اعضای هیات انتخاب قبل از حذف «سیاوش در آتش» برای سانسور و یا اصلاحیه جهت شرکت در جشنواره به شما اطلاعی دادند؟  علاقه نداشتم این حرف‌ها را بزنم اما ناگزیرم برای ثبت در تاریخ آنها را بیان کنم. شهریور ماه که فیلم را برای جشنواره ثبت نام کردم همان موقع خبرهایی رسید و من حدس زدم به خاطر سوابق گذشته‌ام فیلم را حذف کنند، به یکی از رفقای نزدیک دبیر جشنواره موضوع را منتقل کردم و آن دوست عزیز هم با دبیر جشنواره تماس می‌گیرد که مبادا با فیلم برخوردی سیاسی بکنید و فیلم را به خاطر مسایلی غیرسینمایی حذف کنید. دبیر جشنواره هم اعلام کرده بود که ما از این کارها نمی‌کنیم. در مهر ماه مسئول دبیرخانه جشنواره تماس گرفت که ما امسال فقط اکران آنلاین داریم و جشنواره به صورت فیزیکی برگزار نمی‌شود -این در حالی بود که سرعت واکسیناسیون شدت گرفته بود و سینماها در حال گشایش بودند- آیا شما با فرض اینکه فیلم‌تان کپی خواهد شد و ما هم هیچ تضمینی نمی‌دهیم که دانلود نشود و آن را در چهار پلتفرم نمایش بدهیم، با اکران آنلاین موافقید؟ من هم در پاسخ گفتم من فرم جشنواره را پر کرده‌ام هرچی در فرم جشنواره بوده را قبول دارم. دو هفته بعد همان فرد تماس گرفت که چون با اکران آنلاین موافق نبوده‌اید ما فیلم شما را به هیات انتخاب نداده‌ایم، پس یک نامه بنویسید و از شرکت در جشنواره انصراف بدهید که من گفتم اگر می‌خواستم انصراف بدهم که اصلا در جشنواره شرکت نمی‌کردم. با مسئولان جشنواره تماس گرفتم و به رغم اینکه در فرم جشنواره با نمایش آنلاین موافقت کرده بودم مجددا نامه نوشتم که «آقا» من با نمایش آنلاین موافقم. بعد از این نامه، اعلام فیلم‌های بلند چند روز به تاخیر افتاد. یکی دیگر از مسولان جشنواره تماس گرفت و گفت ما فیلم شما را به هیات انتخاب نشان داده‌ایم و شما نمره نیاوردید. بعد گفتن چون شما با اکران آنلاین موافق نبودید اصلا سر فیلم شما بحث نشده است. درحالی که یکی از اعضای هیات انتخاب با یکی از دوستانم صحبت کرده بود و درباره افرادی که در فیلم نبودند و یا فردی که در فیلم است هم نظر داده بود. مواضع متناقضی گرفتند که نمی‌خواستند فیلم علیرغم شایستگی در جشنواره باشد. قطعا این تصمیم به موضوع فیلم بازنمی‌گردد. اکنون اسم یک خیابان به نام محمدرضا شجریان است و مقبره ایشان در کنار آرامگاه فردوسی در این کشور است. اگر بخواهیم این‌گونه فکر کنیم که ساخت فیلم برای ۷۹ میلیون نفر از جمعیت ایران حساسیت‌برانگیز است. محمدرضا شجریان یکی از چهره‌های ماندگار آواز و هنر ایران است.. هم موضوع فیلم هم خود فیلم هم مستقل بودن روند تولید در این اتفاق دخیل بوده است. بالاخره فیلمی مستقل ساخته شده و این مستقل بودن نباید باب شود. دلیل کنار گذاشتن فیلم از نگاه جشنواره چه بود؟  جشنواره سینما حقیقت به لحاظ مادی و معنوی هیچ آورده‌ای برای فیلمساز ندارد. فردی که در جشنواره سینماحقیقت برنده می‌شود، از طرف دولت یا صداوسیما قرارداد میلیاردی برای کار بعدش با او بسته نمی‌شود. ارزش جایزه مالی‌اش هم ۱۵ میلیون تومان است.این اعداد در روزگار امروز ما کاملا خنده‌دار است چون این رقم حتی اگر امسال با توجه به تورم ۳۰ میلیون تومان هم شده باشد یعنی جشنواره‌ای با جایزه ۱۰۰۰ دلاری که در مقابل هزینه‌های تولید اصلا عددی محسوب نمی‌شود. درنتیجه هیچ آورده مالی و معنوی برای مستندساز به همراه ندارد.این جایزه هیچ تاثیری در فروش فیلم برگزیده هم ندارد؛ این را از روی آمار می توانیم متوجه شویم. اما چرا شرکت می‌کنیم؟ به دلیل اینکه در طول سال، مستندبین‌های حرفه‌ای در ایران پراکنده‌اند و تنها زمانی که مستندبین‌ها می‌توانند دور هم مستند تماشا کنند همین جشنواره سینماحقیقت است. در حقیقت این جشنواره‌های دولتی چیزی را به سینما و سینماگر نمی‌دهند، ضمن آن که ما با فقدان جشنواره‌های مستقل روبه‌رو هستیم و امیدوار هستم جشنواره‌ای مستقل به وجود آید تا مستندسازان مستقل، قربانی برخی جریان‌های فکری نشوند.  عموما هیات‌های انتخاب در جشنواره‌ها سلایق خودشان را دارند. این نظر را قبول ندارم چون به نظرم این ترفندی شده است برای فرار از پاسخگویی قانع کننده. سلیقه زمانی مطرح می‌شود که ما ۱۰ فیلم در یک سطح داریم و آن زمان سراغ سلیقه‌ها برای انتخاب می‌رویم. گروهی از منتقدان، فیلمسازان و استادان دانشگاه، «سیاوش در آتش» را دیدند و همه آن‌ها معتقد بودند که اثر خوبی است. این مستند ۱۲۹ دقیقه است هرکسی مخاطب آن بوده است از اینکه در پایان از کار خسته نشده تعجب کرده است. نهایتا اگر سلیقه هم دخیل بوده من این هیات را خیلی بی‌سلیقه می‌دانم. به عقیده خودتان در دولت قبلی، مستندتان را راحت‌تر اکران می‌کردید؟  متناسب با دولت‌ها فیلم نمی‌سازم. این دولت، دولت جمهوری اسلامی است و من هم شهروند جمهوری اسلامی ایران هستم. باتوجه به تمام تفاوت‌ها و تمایزها خوش‌بین هستم. این کشور ۸۵ میلیون جمعیت دارد و همه از حقوق مساوی برخوردارند و نباید اینطور باشد که منتظر ماند تا دولت عوض شود بلکه شما را شهروند حساب کنند. ضمن آنکه دبیر این جشنواره باقی مانده از دولت قبل است. برای اکران مستند «سیاوش در آتش» اقدامی انجام دادید؟  بله می‌خواهم اگر بگذارند آن را برای عید نوروز در هنر و تجربه اکران کنم. نکته آخر؟  به تمام دست‌اندرکاران جشنواره و فرهنگ و هنر می‌گویم که حوزه فرهنگ تک ساحتی نیست. این کار موجب مشروعیت‌زدایی از خودتان می‌شود. امروز فیلم من را کنار می‌گذارید؛ با فیلم‌های آینده چه می‌کنید؟ انتهای پیام/