میان نیروهای سیاسی و نظامی لبنان نوعی تقسیم کار شکل گرفته‌ است/سناریوی اسرائیل علیه بیروت و حزب‌الله

حسن لاسجردی، کارشناس مسائل خاورمیانه با اشاره به تداوم حملات اسرائیل به لبنان در امتداد مذاکرات آتش‌بس در گفت‌وگو با ایلنا اظهار کرد: موضوع لبنان از این جهت برای اسرائیل در شرایط کنونی اهمیت ویژه‌ای دارد که تل‌آویو با لبنانی کاملاً دوپاره یا دو بخشی مواجه است. به این معنا که از یک سو، دولت مستقر لبنان قرار دارد که طرفدار مذاکره است و تمایلی به استفاده از گزینه نظامی علیه اسرائیل ندارد و تلاش می‌کند از طریق راهکارهای سیاسی مسائل را مدیریت کند. از سوی دیگر، بخشی از لبنان همچنان بر مقاومت و مقابله با اسرائیل تأکید دارد. همین دوپارگی در لبنان باعث شده است که اسرائیلی‌ها تا حدودی جسارت بیشتری پیدا کنند و با پشتوانه و آسودگی بیشتری به مسائل مربوط به لبنان ورود کنند. همان‌گونه که در گذشته نیز شاهد بودیم، اسرائیل به برخی مناطق جنوبی لبنان وارد شد، از رودخانه لیتانی عبور کرد و به‌صورت آشکار درباره تصرف بخش‌هایی از جنوب لبنان سخن گفت. همچنین، دولت لبنان را تهدید کرده و با استفاده از ابزار نظامی، بمباران، آتش زدن مزارع و اقدامات مشابه، تلاش می‌کند مناطق جنوبی که اصطلاحاً مناطق مقاومت‌خیز شناخته می‌شوند را از سکنه خالی کرده و نوعی سرزمین سوخته ایجاد کند تا زمینه برای تصرف آن مناطق فراهم شود.

وی ادامه داد: بنابراین، به نظر می‌رسد اسرائیل در نتیجه این دوپارگی و شکاف داخلی لبنان، فرصت و جسارت بیشتری برای پیشبرد اهداف خود پیدا کرده است. نکته دوم و مهم، بحث مذاکرات با لبنان است. همان‌گونه که مشخص است، طی یک یا دو دور مذاکراتی میان اسرائیل و دولت لبنان انجام شده است. آنچه اهمیت دارد، این است که به نظر می‌رسد دولت اسرائیل و شخص بنیامین نتانیاهو به این جمع‌بندی رسیده‌اند که دولت لبنان، نخست، توان لازم برای مقابله نظامی و رویارویی قهرآمیز با اسرائیل را ندارد؛ دوم، با دولتی ضعیف و فاقد انسجام کافی روبه‌رو هستند؛ و سوم، دولت فعلی لبنان بر پایه حمایت کشورهای عربی شکل گرفته است. بدیهی است که تا زمانی که این کشورهای عربی پشتیبانی لازم را از دولت لبنان به عمل نیاورند، این دولت نمی‌تواند موضعی محکم در برابر اسرائیل اتخاذ کند. از آنجا که در شرایط کنونی، خود کشورهای عربی نیز مواضع قاطع و محکمی علیه اسرائیل اتخاذ نکرده‌اند، این وضعیت باعث شده است که اسرائیل دولت کنونی لبنان را ضعیف‌تر از آن بداند که بتواند در برابر فشارها و حملات نظامی اسرائیل اقدام مؤثر و قابل توجهی انجام دهد.

این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: در خصوص خبری که منتشر شد مبنی بر اینکه نبیه بری، رییس پارلمان لبنان به موازات تحولات جاری، به‌صورت پشت پرده با مقامات آمریکایی در حال رایزنی و گفت‌وگو است، اگر بخواهیم چشم‌انداز کوتاه‌مدت را چه در حوزه میدانی و چه در عرصه سیاسی ترسیم کنیم، باید گفت علت اصلی این مذاکرات آن است که جریان امل، که نبیه بری نیز به آن تعلق دارد، همانند حزب‌الله، با وجود نزدیکی و همراهی با این جنبش، از توان کافی برای رویارویی نظامی گسترده برخوردار نیست. از این رو، جایگاه نبیه بری ایجاب می‌کند که به دنبال راهکارهای سیاسی و مسالمت‌آمیز باشد و تلاش کند از این مسیر، راه‌حلی برای بحران پیدا کند. علت اصلی این رویکرد آن است که فشارهای نظامی اسرائیل علیه مناطق جنوبی لبنان و همچنین مناطقی که هواداران جنبش امل در آن حضور دارند، چه در جنوب و چه در برخی مناطق بیروت و سایر شهرها، افزایش یافته است. در چنین شرایطی، در حالی که رزمندگان حزب‌الله و جنبش امل در عرصه نظامی با اسرائیل درگیر هستند، نبیه بری تلاش می‌کند از مسیرهای دیگری برای تکمیل این روند استفاده کند.

وی افزود: نکته مهم‌تر آن است که نبیه بری در شرایط کنونی در میان ساختار سه‌گانه قدرت در لبنان، یعنی رئیس‌جمهور مسیحی، نخست‌وزیر اهل سنت و رئیس مجلس شیعه، قرار دارد. به نظر می‌رسد که برخلاف گذشته، او در موقعیت برتر قرار ندارد و دیگر مانند دوره‌های پیشین نیست که دو ضلع از این مثلث با یکدیگر همسو باشند. به همین دلیل، نبیه بری که اکنون در موقعیتی ضعیف‌تر نسبت به دو ضلع دیگر قرار گرفته، تلاش می‌کند از همه ظرفیت‌های موجود استفاده کند و با آمریکایی‌ها یا هر بازیگر مؤثری که بتواند در مهار اسرائیل نقش ایفا کند، وارد گفت‌وگو شود و از تمامی ظرفیت‌های سیاسی بهره ببرد. نکته سوم و قابل توجه آن است که لبنان در حال حاضر با فضایی توأمان سیاسی و نظامی مواجه است و این وضعیت نیازمند مدیریت سیاسی است. نیروهایی که در حوزه نظامی فعالیت می‌کنند، تلاش دارند پاسخ نظامی لازم را به اسرائیل بدهند و در مقابل، چهره‌های سیاسی مانند نبیه بری وظیفه فعال کردن بخش سیاسی را بر عهده دارند.

لاسجردی در پایان خاطرنشان کرد: از این منظر، به نظر می‌رسد نوعی تقسیم کار میان دو طرف شکل گرفته است؛ به این معنا که هر بخش از ظرفیت‌های خود برای جلوگیری از وقوع جنایت‌های بزرگ‌تر اسرائیل استفاده می‌کند. اسرائیل تلاش دارد لبنان و حزب‌الله را، در شرایطی که منطقه به دنبال آرامش است، به گوشه رینگ ببرد و ضربات مؤثرتری بر حزب‌الله و متحدان آن، اعم از جنبش امل یا جریان‌های مسیحی همسو، وارد کند. مجموع این عوامل موجب شده است که نبیه بری بیش از گذشته به دنبال مسیرهایی غیر از نبرد مسلحانه و رویارویی نظامی مستقیم باشد و بر گزینه‌های سیاسی و دیپلماتیک تمرکز کند.