ضرورت آموزش هوش مصنوعی در مقطع ابتدایی

هوش مصنوعی باید از کودکی و دبستان به کودکان آموزش داده شود؛ همانگونه که در بسیاری از کشورها این اتفاق درحال رخ دادن است. اما تکلیف افرادی که در جوانی یا میان‌سالی‌شان با ظهور هوش مصنوعی مواجه شدند، چیست؟ آن‌ها چگونه می‎توانند هوش مصنوعی را فرابگیرند؟ از سویی دیگر تمامی اقشار و گروه‌‎های سنی مختلف در جامعه باید نحوه استفاده از هوش مصنوعی را بلد بوده و فرهنگ استفاده از آن‌را بدانند. 

محمدشهرام معین (رئیس انجمن سیستمهای هوشمند ایران و مشاور رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات) به خبرنگار ایلنا گفت: سال ۱۴۰۰ در نقشه راه توسعه ملی هوش مصنوعی در پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات به کل ابعاد توسعه هوش مصنوعی به صورت متوازن در کشور پرداختیم. 

او افزود: زیرساخت‌هایی که لازم است برای توانمندسازی هوش مصنوعی تا این فناوری در ایران توانمند شده و امکان پیاده‌سازی آن‌را داشته باشیم، 

معین گفت: فراهم شدن زیرساخت‌های لازم برای پیاده‌سازی و به‌کارگیری موثر هوش مصنوعی، به مجموعه‌ای از توانمندسازها وابسته است. همان‌طور که بارها تاکید کرده‌ام، داده در کانون این فرایند قرار دارد؛ در کنار آن، زیرساخت‌های پردازشی، چارچوب‌های قانونی، و سرمایه‌گذاری مستمر در تحقیق و توسعه نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا می‌کنند. با این حال، یکی از مهم‌ترین ابعاد این مسیر، توانمندسازی دانشی است؛ به بیان دیگر، آموزش هدفمند و توسعه منابع انسانی متخصص که بدون آن، هیچ‌یک از این زیرساخت‌ها به بهره‌برداری موثر نخواهد رسید. 

فرهنگ‌سازی در زمینه هوش مصنوعی بسیار مهم  است 

او افزود: این امر دارای چند بعد است و فرهنگ‌سازی نیز بسیار مهم است. اگر قرار باشد هوش مصنوعی در کشور به شیوه مناسب توسعه یابد و حرفی برای گفتن در این زمینه داشته باشیم، باید متخصصانی پرورش دهیم که هوش مصنوعی را به خوبی شناخته، به آن تسلط داشته و بتوانند آن‌را پیاده‌سازی کنند. 

معین با اشاره به این‌که هوش مصنوعی اکنون خود برنامه‌نویسی می‌کند، بیان کرد: اکنون می‌توانید به هوش مصنوعی بگویید که برایتان برنامه بنویسد اما هنوز در همه جوامع رواج کامل نیافته است. از سویی دیگر به منظور استفاده از هوش مصنوعی باید به درستی بدانیم هدفمان برای استفاده از آن چیست. 

او با تاکید بر این امر که هوش مصنوعی باید از کودکی آموزش داده شود، بیان کرد: البته همه تخصص‌ها را نباید همه بلد باشند. مثلا نیازی نیست که همه نجاری را بدانند یا تعمیرات وسایل برقی را بلد باشند اما در دبیرستان یا هنرستان‌ها این مسائل به دانش‌آموزان آموزش داده می‌شود؛ البته به گروه خاصی از دانش‌آموزان و در مقطع متوسطه. 

رئیس انجمن سیستمهای هوشمند ایران افزود: اما هوش مصنوعی همه‌گیر شده و تمامی اقشار در همه مقاطع سنی از آن استفاده می‌کنند. مشکل اینجاست که اگر به درستی به افراد آموزش داده نشود که چگونه از هوش مصنوعی استفاده درستی داشته باشند و در چه مواردی از آن استفاده کنند، به جای سود و فایده، مخاطراتی به همراه خواهد داشت. 

هوش مصنوعی باید در مدارس تدریس شود 

او افزود: اکنون در بسیاری از کشورها آموزش هوش مصنوعی از دبستان آغاز شده، مثلا در امارات از دبستان به دانش‌آموزان هوش مصنوعی را یاد می‌دهند و ما نیز آموزش هوش مصنوعی را در آموزش و پرورش و مقطع دبستان آغاز کرده‌ایم. حتی اقداماتی نیز انجام شده است؛ کتابی در مقطع تحصیلی دهم و اول متوسطه، تدوین شده است و فکر می‌کنم که درحال تدریس است. اگرچه این مساله در ایران دیر صوتر گرفته اما انجام آن بسیار مثبت است، از طرفی مقطع دهم تحصیلی برای یادگیری هوش مصنوعی بسیار دیر است و باید در مقطع دبستان کودکان هوش مصنوعی را یاد بگیرند. 

معین درباره استفاده از هوش مصنوعی در زمینه نرم‌افزارهای اسلامی و آموزش اسلام گفت: حوزه اسلامی نیز یکی از حوزه‌هایی است که می‌توان در زمینه هوش مصنوعی از آن استفاده کرد و از هوش مصنوعی برای آموزش آن به مردم نیز می‌توان استفاده‌های مفیدی داشت.  باید حوزه‌های علمیه، به دانشجویان رشته‌های الهیات، علوم دینی در دانشگاه‌ها، نحوه استفاده از هوش مصنوعی در اسلام را آموزش دهند. 

او افزود: شرکت‌های خصوصی نیز در زمینه تولید نرم‌افزار برپایه هوش مصنوعی در زمینه نرم‌افزارهای اسلامی فعالیت‌هایی دارند. این مساله در ایران جدید نیست. مثلا موسسه اسلامی نور یا حوزه‌های علمیه سال‌هاست در این زمینه فعالیت می‌کنند. در زمینه جستجوی معنایی یا متنی در گذشته با جویشگر انجام می‌دادند و اکنون به صورت هوشمندتری جستجو و پژوهش می‌کنند و می‌توانند دقیق‌تر جستجو کرده و پرسش و پاسخ با هوش مصنوعی داشته باشند. 

رئیس انجمن سیستمهای هوشمند ایران گفت: البته اقدامات جدیدی در این زمینه درحال انجام است و مانند بسیاری از حوزه‌های دیگر مثل کشاورزی یا صنعت، در علوم دینی و اسلامی نیز هم دستیارهای هوش مصنوعی و هم نرم‌افزارهای مختص این حوزه ساخته شده‌اند اما هنوز هم جای کار دارد و در بسیاری از کشورها همچون عربستان سعودی، مصر و ترکیه نیز دستیارهای هوش مصنوعی در زمینه اسلام و نرم‌افزارهایی در این حوزه تولید شده‌اند. البته به نظر می‌رسد این کشورها خود تولیدکننده هوش مصنوعی نبوده و نرم‌افزارها و دستیارهای هوش مصنوعی در زمینه اسلامی را سفارش می‌دهند به کشورهایی که در زمینه توسعه هوش مصنوعی فعالیت می‌کنند. 

او افزود: مساله بسیار مهم این است که هوش مصنوعی به کجا پیش می‌رود. ابزارهای هوش مصنوعی موجب می‌شود که دانش‌آموزان و دانشجویان، قدرت تفکر خلاق خود را از دست داده و خلاقیتشان تضعیف شود، به خصوص اگر ندانند چگونه از این ابزارها استفاده کنند. البته هوش مصنوعی خاصی ایجاد شده که حتی استادان دانشگاهی نیز از آن استفاده می‌کنند. به شیوه نامناسبی نیز در کشور از آن استفاده می‌شود. هوش مصنوعی به شدت اعتیادآور است.