دست‌نوشته‌های پراکنده لئوناردو پس از چهار قرن دوباره به هم پیوستند

به گزارش ایلنا به نقل از نیویورک تایمز، پس از ۵۰۰ سال؛ دفترچه از هم‌ گسیخته و پراکنده لئوناردو داوینچی در یک آرشیو آنلاین بازسازی شد. 

 این اتفاق برای نخستین بار از اواخر قرن شانزدهم میلادی امکان مطالعه این مجموعه از آثار یکی از مشهورترین مخترعان تاریخ را به‌ صورت کامل و در ترتیب اصلی فراهم می‌کند.

پروژه‌ای با عنوان «Leonardotheka 2.0»

این پروژه دیجیتال‌سازی با نام «Leonardotheka 2.0»/«لئوناردوتکا ۲» توسط پژوهشگران موزه گالیله در فلورانس ایتالیا و با همکاری «رویال کالکشن تراست» بریتانیا، کتابخانه آمبروزیانای میلان و کتابخانه لئوناردیانا در شهر وینچی توسکانی اجرا شده است. بخش‌های مختلف نوشته‌های لئوناردو طی قرن‌ها از یکدیگر جدا شده بودند؛ به‌گونه‌ای که در برخی موارد صفحات حتی از میانه بریده شده و میان نهادهای مختلف پراکنده شده بودند.

بازسازی صفحاتی که قرن‌ها از هم جدا بودند

پژوهشگران با استفاده از ابزار «لئوناردوتکا ۲» که بر اساس تطبیق جنس کاغذ، ویژگی‌های فیزیکی، واترمارک‌ها و ابعاد اسناد دیجیتال‌شده عمل می‌کند، موفق شدند ۵۰ صفحه منحصر به‌ فرد از مجموعه پراکنده و تکه‌تکه‌شده لئوناردو را بازسازی کنند.

از جمله مهم‌ترین صفحات بازسازی‌ شده می‌توان به طرحی از یک اسب اشاره کرد که اکنون بار دیگر در کنار طراحی یک سرباز جنگجو و چند طرح از قرقره‌های مکانیکی قرار گرفته است.

بنای یادبود سوارکاری فرانچسکو اسفورتسا؛ اثری از  داوینچی که تکمیل نشده است

پژوهشگران معتقدند این صفحه احتمالاً آخرین طرح لئوناردو برای پروژه بلندپروازانه‌ای بوده که هرگز به سرانجام نرسید؛ بنای یادبود سوارکاری فرانچسکو اسفورتسا که با نام «اسب لئوناردو» نیز شناخته می‌شود.

نمونه دیگری، طراحی یک دستگاه سوزن‌سازی را با بخشی که قرن‌ها پیش از آن جدا شده بود، دوباره متحد کرده است. در پشت این قطعه جداشده نیز طرح دو اژدهای در هم‌ پیچیده دیده می‌شود.

آغاز عصر تازه‌ای در مطالعات لئوناردو

پائولو گالوتسی، مدیر پیشین موزه گالیله و بنیان‌گذار پروژه «لئوناردوتکا ۲» در بیانیه‌ای اعلام کرد: ««لئوناردوتکا ۲»  فرصت‌های بی‌سابقه‌ای را برای پژوهشگران سراسر جهان فراهم می‌کند تا به گنجینه عظیم و ارزشمند اطلاعات موجود در دست‌نوشته‌های لئوناردو داوینچی دسترسی داشته باشند.

او افزود: «این ابزار نوآورانه آغازگر دوره‌ای تازه و بسیار امیدوارکننده در پژوهش درباره میراث هنری، علمی و ادبی نابغه وینچی است.»

طرح لئوناردو برای یک سوزن‌ساز؛ قسمت پایینی این طرح حذف شده است، احتمالاً به این دلیل که پشت آن با دو اژدها تصویر شده است. موزه گالیله / لئوناردو تکا ۲.۰

چگونه دست‌نوشته‌های لئوناردو از هم پاشیده شد؟

لئوناردو در دهه‌های پایانی زندگی خود مجموعه رو به گسترشی از اختراعات، مطالعات مهندسی و طرح‌های نوآورانه‌اش (از جمله ماشین پرواز، ساز هارپسیکورد-ویولا، پیچ ارشمیدس و چرخ دائمی) را در یک مجموعه بزرگ نگهداری می‌کرد.

اما پس از مرگ او در سال ۱۵۱۹، این مجموعه واحد بر اساس موضوعات مختلف از هم تفکیک شد؛ بخشی به علوم و فناوری و بخشی دیگر به هنر اختصاص یافت. عامل این جداسازی شخصی به نام پومپئو لئونی، مجسمه‌ساز ایتالیایی، بود.

در پشت این طرح از دو اژدها (که از دفترچه یادداشت لئوناردو بریده شده)، بخشی از طرحی برای یک سوزن‌ساز وجود دارد. موزه گالیله 

از میلان تا لندن

سال‌ها بعد، داماد لئونی مجموعه بزرگ‌ترِ مرتبط با علوم را به کنت گالئاتسو آرکوناتی فروخت. آرکوناتی نیز این مجموعه را در سال ۱۶۳۷ به کتابخانه آمبروزیانا اهدا کرد؛ این مجموعه بعدها با نام کدکس آتلانتیکوس شهرت یافت.در مقابل، مجموعه آثار هنری سرانجام در حدود سال ۱۶۷۰ به مجموعه سلطنتی بریتانیا راه پیدا کرد؛ احتمالاً به عنوان هدیه‌ای برای پادشاه چارلز دوم.

این چهره از صفحه‌ای بریده شده که بعدها بخشی از مجموعه قوانین آتلانتیک شد . موزه گالیله 

اصلاح یک «مداخله فاجعه‌بار»

پروژه «لئوناردوتکا ۲» که از سال ۲۰۱۷ آغاز شده، اکنون آنچه موزه گالیله از آن به عنوان «مداخله فاجعه‌بار» پومپئو لئونی یاد می‌کند را، به‌ صورت دیجیتال اصلاح کرده است.

روبرتو فراری، مدیر اجرایی موزه گالیله، در این باره گفت: الگوی لئوناردوتکا ۲، نمونه‌ای مهم از این واقعیت است که نهادهای فرهنگی می‌توانند و باید مالکیت فکری پروژه‌های دیجیتال خود را حفظ کنند و مسئولیت آن را به پلتفرم‌های تجاری واگذار نکنند.

او گفت:در عصری که هوش مصنوعی با سرعتی چشمگیر در حال تحول است، این پروژه یادآور می‌شود که ارزش واقعی علوم انسانی دیجیتال در پذیرش مسئولیت مستقیم نهادهای علمی برای طراحی ابزارهایی نهفته است که از طریق آن‌ها میراث مشترک بشری مطالعه و درک می‌شود.