هک اخیر نشان داد بانک‌ها حملات سایبری قبلی را جدی نگرفته‌اند/ در بازار طلا و ارز جامعه در وضعیت انتظار قرار گرفته است

عباس پاپی‌زاده در گفت‌وگو درباره این‌که هک سیستم بانکی هم در جنگ ۱۲ روزه، هم در ایام جنگ رمضان و هم در روزهای گذشته و دلیل این اتفاق و راهکارهای جلوگیری از تکرار آن گفت: در جنگ ۱۲ روزه یکی از بانک‌های کشورمان، یعنی بانک سپه، مورد هک قرار گرفت و با توجه به تدابیری که قبلا در دو یا سه لایه اندیشیده بودند، این موضوع تا حدودی حل شد. اکنون هم در جریان جنگ ۴۰ روزه این ایتفاق افتاد و اخیرا، متأسفانه این موضوع به چهار بانک، از جمله بانک ملی، تجارت، صادرات و یکی دو بانک دیگر تسری پیدا کرده است.

این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: انتظار این بود که بعد از جنگ ۱۲ روزه از آن تجربه استفاده شود و بانک‌های کشور در جهت پشتیبان‌گیری یا ایجاد سیستم‌های پشتیبان برای مواقعی که توسط گروه‌های هکری دشمن مورد حمله قرار می‌گیرند، اقدام کرده باشند؛ به‌گونه‌ای که مراکز ثانویه‌ای طراحی شده باشد تا در صورت بروز نقص در سرور مرکزی، بتوانند از طریق مراکز ثانویه خدمات بانکی را در سراسر کشور ارائه کنند.

وی ادامه داد: متأسفانه چند روز پیش بانک ملی و چند بانک دیگر مورد هک قرار گرفتند و بسیاری از مردم در روند عادی تأمین مایحتاج خود واقعا دچار مشکل شدند. افرادی که در مسیرهای ترددی و سفر بودند، برای تأمین نیازهای معمول، از جمله سوخت‌گیری، با مشکل مواجه شدند. عوارضی‌ها دچار اختلال شدند و نقل‌وانتقال پول با مسائل جدی روبه‌رو شد.

پاپی‌زاده با اشاره به اینکه پیش‌تر هم در کمیسیون اقتصادی دو جلسه در خصوص هک سیستم بانکی  برگزار شد، بیان کرد: این جلسات قبل از جنگ ۴۰ روزه بود و  قرار بر این بود که شورای هماهنگی بانک‌های کشور، به‌صورت جدی روی این موضوع کار کند. گزارش‌هایی که ارائه شده بود هم نشان می‌داد که فعالیت‌هایی آغاز شده است، اما این هکی که اخیراً اتفاق افتاد نشان داد که بانک‌ها حملات سایبری قبلی را جدی نگرفته‌اند و متأسفانه تدابیر لازم را اتخاذ نکرده‌اند.

وی در پاسخ به اینکه ما در زمان جنگ شاهد بودیم که گروه‌های معاند به مردم می‌گفتند پول نقد خود را از بانک‌ها خارج کنند، تکرار این اتفاقات تا چه اندازه می‌تواند بر اعتماد مردم به سیستم بانکی اثرگذار باشد، عنوان کرد: از جنبه مثبت به این قضیه نگاه می‌کنم، هنگامی که سپرده‌گذار به سیستم بانکی اعتماد داشته باشند و اطمینان پیدا کنند که در هر شرایطی بانک‌ها تأمین‌کننده وجوه نقد مورد نیاز سپرده‌گذاران خواهند بود، طبیعتاً سپرده‌گذار اقدامی نخواهد کرد که در مواجهه با وقایع مترقبه یا غیرمترقبه، وجوه خود را از بانک خارج کرده و به سمت بازارهای مالی مانند  طلا، ارز یا سکه منتقل کند.

این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس خاطرنشان کرد: هنگامی که سپرده‌گذار پول نقد خود را از سیستم بانکی خارج و برای خرید سکه و ارز استفاده می‌کند تا در مواقع ضروری از آن‌ها به عنوان وجوه نقدی استفاده کند، این رفتار نشان‌دهنده بی‌اعتمادی به سیستم بانکی است. سیستم بانکی باید ضربه‌گیر اقتصاد باشد و وجوه نقد مردم را جمع‌آوری و مدیریت کند تا بتواند آثار تورمی ناشی از گردش نقدینگی در بازار را مهار کند؛ آثاری که خود موجب افزایش قیمت کالاهای عمومی مورد نیاز مردم می‌شود. اگر بانک این کارکرد را از دست بدهد، در واقع خاصیت مدیریت نقدینگی را از دست خواهد داد.

وی با تاکید کرد بر اینکه بانک‌ها باید اعتمادسازی کنند، اظهار داشت: یکی از حوزه‌هایی که بانک‌ها می‌توانند در آن اعتمادسازی کنند، این است که در ذهن مردم و سپرده‌گذاران این اطمینان را ایجاد کنند که در هیچ شرایطی اطلاعات بانکی در اختیار دیگران قرار نخواهد گرفت و گروه‌های هکری یا حملات سایبری نخواهند توانست به اطلاعات بانکی و اطلاعات سپرده‌گذاران دسترسی پیدا کنند. همچنین باید این اطمینان وجود داشته باشد که عملیات بانکی هم در هیچ شرایطی مسدود یا محدود نخواهد شد. این امر باعث می‌شود سپرده‌گذار اعتماد بیشتری داشته باشد و وجوه خود را به‌جای ورود به بازارهای مالی مانند سکه و ارز که می‌توانند طوفان‌های تورمی ایجاد کنند و قیمت‌ها را افزایش دهد، در بانک‌ها نگهداری کند. این منابع هم به‌عنوان تسهیلات در بخش‌های مؤثر و مولد اقتصادی، مانند بخش تولید، مورد استفاده قرار خواهند گرفت.

پاپی‌زاده خاطرنشان کرد: بنابراین اگر اعتماد به بانک‌ها آسیب ببیند، شاهد رشد مؤلفه‌های منفی اقتصادی، از جمله جابه‌جایی سیال نقدینگی به اشکال دیگر مانند طلا و ارز خواهیم بود. این موضوع خود را در قالب طوفان‌های تورمی در برخی بازارهای مالی نشان خواهد داد که نتیجه آن کاهش قدرت خرید مردم و افت ارزش پول ملی خواهد بود.

وی در پاسخ به اینکه  به واسطه صحبت‌هایی که درباره توافق مطرح می‌شود شاهد کاهش قیمت ارز و طلا در بازارها بودیم، اما اخبار هم حاکی از آن است که فروش چندانی در این بازارها صورت نمی‌گیرد؛ تحلیل شما چیست، گفت: در شرایط بحرانی، طلا و ارز به‌عنوان نوعی از وجوه نقد تلقی می‌شوند؛ وجوهی که مردم در منازل خود و از باب احتیاط نگهداری می‌کنند تا اگر بانک‌ها مورد هجوم سایبری یا هک قرار گرفتند، مبلغی در اختیار داشته باشند که بتوانند از آن استفاده کنند. بنابراین در شرایط بحران و جنگ، تقاضا برای خرید طلا و ارز افزایش پیدا می‌کند و این افزایش تقاضا موجب رشد قیمت سکه و ارز می‌شود.

این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی ادامه داد: اما در شرایطی که اخبار به سمت آرامش‌بخش و مطمئنه حرکت می‌کند، تقاضا برای خرید این کالاها کاهش پیدا می‌کند؛ نه اینکه عرضه افزایش یابد؛ در واقع  ما با دو حالت مواجه هستیم؛ یک‌بار قیمت‌ها به‌دلیل افزایش عرضه کاهش پیدا می‌کند و یک‌بار به این دلیل که تقاضا کاهش یافته است. در شرایط فعلی و با توجه به اخباری که درباره مذاکرات مطرح می‌شود، بخشی از نگرانی و فضای بحرانی موجود در ذهن جامعه کاهش یافته و جامعه در وضعیت انتظار قرار گرفته است. نمی‌توان گفت جامعه در بلاتکلیفی است، اما در شرایط انتظار به سر می‌برد. در چنین شرایطی، تقاضا برای خرید افزایش پیدا نمی‌کند، بلکه کاهش می‌یابد. از سوی دیگر، عرضه هم افزایش پیدا نمی‌کند.

وی ادامه داد: این شرایط انتظاری و بلاتکلیفی نسبی موجب می‌شود بخشی از حباب افزایش قیمت ارز و سکه تخلیه شود، اما کل حباب از بین نمی‌رود. اگر مذاکرات در آینده به نتیجه برسد، حباب به‌طور کامل تخلیه خواهد شد و شاهد افزایش عرضه طلا، ارز و سکه در بازار خواهیم بود. این افزایش عرضه، در کنار کاهش تقاضا، موجب تداوم روند کاهشی قیمت‌ها خواهد شد اما اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، این کاهش تقاضا مجدداً جای خود را به افزایش تقاضا خواهد داد و قیمت‌ها دوباره افزایش پیدا خواهند کرد.

این نماینده مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: بخش قابل توجهی از این موضوع ناشی از عدم اطمینان به عملکرد روان بانک‌ها در شرایط بحرانی است. اگر بانک‌ها بتوانند این دغدغه مردم را برطرف کنند و با تدابیر مناسب مانع از خروج سرویس‌های بانکی از مدار خدمت‌رسانی شوند، قطعا این امر موجب افزایش اطمینان مردم خواهد شد. در این صورت، مردم با اطمینان بیشتری سپرده‌های خود را در بانک‌ها نگهداری خواهند کرد و حتی در شرایط بحرانی هم می‌توانند وجوه خود را از بانک‌ها برداشت کنند. در نتیجه، بخش مهمی از تقاضایی که در شرایط جنگ و بحران برای خرید طلا و سکه ایجاد می‌شود، دیگر شکل نخواهد گرفت.