مشکل امروز کمبود اطلاعات نیست، ضعف در روایتگری علمی است

به گزارش ایلنا، محمد گلزاری روز سه‌شنبه در مراسم رونمایی از سامانه «علم‌خوان» در موزه ملی تاریخ علوم پزشکی، با تأکید بر ضرورت روایتگری علمی و عمومی‌سازی دانش، گفت: در شرایطی که بسیاری از نشست‌های سیاسی در روزهای اخیر لغو شد، برگزاری این نشست علمی نشان‌دهنده اهمیت و پویایی عرصه علم و پژوهش در کشور است.

وی با اشاره به تجربه فعالیت خود در حوزه رسانه و اطلاع‌رسانی، اظهار داشت: در دوران همه‌گیری کرونا شاهد بودیم که انتشار نادرست یا شتاب‌زده نتایج برخی پژوهش‌ها چه پیامدهایی در جامعه ایجاد می‌کند. گاهی یک پژوهش که هنوز به نتیجه قطعی نرسیده بود، به‌عنوان یک یافته علمی منتشر می‌شد و همین موضوع موجب شکل‌گیری انتظارات، نگرانی‌ها و حتی کمبود برخی داروها در بازار می‌شد.

دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت افزود: امروز مردم برای یافتن پاسخ پرسش‌های سلامت خود به سرعت به موتورهای جست‌وجو یا ابزارهای هوش مصنوعی مراجعه می‌کنند. حتی بسیاری از افراد نتایج آزمایش‌های پزشکی خود را برای تفسیر در اختیار هوش مصنوعی قرار می‌دهند و بر اساس اطلاعات ناقص یا نادرست، درباره وضعیت سلامت خود قضاوت می‌کنند. این روند می‌تواند به اضطراب، نگرانی و خوددرمانی منجر شود.

گلزاری با بیان اینکه در عصر انفجار داده‌ها و پژوهش‌ها زندگی می‌کنیم، تصریح کرد: مسئله اصلی ما کمبود اطلاعات نیست، بلکه ضعف در روایتگری است. هرچه علم و فناوری پیشرفت می‌کند، اگر نتوانیم آن را به زبان قابل فهم برای مردم روایت کنیم، فاصله میان جامعه و دانش بیشتر خواهد شد.

وی با اشاره به تجربه تاریخی مواجهه جوامع با فناوری‌های نوین گفت: در دوره انقلاب صنعتی نیز بسیاری از مردم نسبت به فناوری‌های جدید بدبین بودند، نه به این دلیل که با علم و فناوری دشمنی داشتند، بلکه چون نمی‌دانستند این تحولات چه تأثیری بر زندگی آنها خواهد گذاشت. بنابراین روایتگری علمی نقش مهمی در ایجاد درک عمومی از دستاوردهای علمی دارد.

دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت ادامه داد: در حوزه پزشکی نمونه‌های موفقی از روایتگری علمی در کشور وجود داشته است. برای مثال، نام پژوهشگاه رویان برای بسیاری از مردم با امید، درمان ناباروری و فناوری سلول‌های بنیادی گره خورده است. این موفقیت نتیجه روایت درست و مستمر از فعالیت‌های علمی است.

وی با تأکید بر ضرورت احیای روزنامه‌نگاری علمی و سلامت در کشور اظهار داشت: در گذشته خبرنگاران علمی و حوزه سلامت از دانش و تخصص کافی برای تولید محتوای دقیق برخوردار بودند. امروز نیز نیاز داریم با تربیت و حمایت از خبرنگاران این حوزه، ارتباط میان پژوهشگران و جامعه را تقویت کنیم.

گلزاری افزود: اخبار حوزه سلامت بیش از بسیاری از حوزه‌های دیگر در جامعه بازتاب پیدا می‌کند. هر خبر درباره کشف یک دارو، روش درمانی جدید یا هشدارهای سلامت، به سرعت در میان مردم منتشر می‌شود. این موضوع نشان‌دهنده اهمیت بالای سلامت در زندگی مردم و ضرورت اطلاع‌رسانی دقیق و مسئولانه است.

وی با اشاره به تجربه دانشگاه‌های معتبر جهان در عمومی‌سازی علم گفت: بسیاری از دانشگاه‌های بزرگ دنیا نتایج پژوهش‌های خود را به زبان ساده و قابل فهم برای عموم مردم ارائه می‌کنند. اگر سامانه «علم‌خوان» بتواند به درستی این نقش را ایفا کند و به شبکه اطلاع‌رسانی کشور متصل شود، می‌تواند به احیای روزنامه‌نگاری سلامت و تقویت ارتباط جامعه با علم کمک کند.

دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت در بخش دیگری از سخنان خود از تلاش‌های جامعه پزشکی و نظام سلامت کشور قدردانی کرد و گفت: یکی از حوزه‌هایی که همواره موجب افتخار کشور بوده، حوزه سلامت است. پزشکان، پرستاران، پژوهشگران و همه فعالان این عرصه با وجود محدودیت‌ها و کمبودها، نقش مهمی در افزایش تاب‌آوری اجتماعی و ایجاد امید در جامعه ایفا کرده‌اند.

وی افزود: مردم ایران تلاش‌ها و فداکاری‌های جامعه سلامت را به خوبی درک می‌کنند و بخش مهمی از امید و اعتماد اجتماعی موجود در کشور حاصل عملکرد این مجموعه است.

گلزاری در پایان با تأکید بر نقش رسانه‌ها در ترویج علم اظهار داشت: باید دستاوردهای علمی کشور بیش از گذشته برای مردم روایت شود. نسل جوان باید بداند که در دانشگاه‌ها، آزمایشگاه‌ها و مراکز پژوهشی کشور چه تلاش‌های ارزشمندی در حال انجام است. معرفی این دستاوردها می‌تواند هم امید اجتماعی را افزایش دهد و هم انگیزه نسل جدید برای ورود به عرصه علم و پژوهش را تقویت کند.