سرو پارسی‌جان به سخنگوی وزارت امور خارجه تعلق گرفت

به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، نشست صمیمانه زبان و ادبیات فارسی و آیین اهدای نشان «سرو سیمین پارسی‌جان» با حضور اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه به همت دفتر پاسداشت زبان و ادبیات فارسی، صبح امروز ۲۰ خرداد ماه ۱۴۰۵ در حوزه هنری انقلاب اسلامی برگزار شد. 

«سرو سیمین پارسی‌جان» به افرادی اهدا می‌شود که در عرصه زبان فارسی تأثیرگذار بوده‌اند

در ابتدای این نشست، ناصر فیض، مدیر دفتر پاسداشت زبان فارسی، به بیان رسالت و اهداف این دفتر پرداخت و گفت: پایه اصلی رشته‌ای که حوزه هنری بر آن بنا شده، ادبیات فارسی است و از همان ابتدا نیز به زبان فارسی توجه ویژه‌ای داشته است. با این حال چند سال پیش تصمیم گرفته شد به‌صورت اختصاصی به زبان فارسی پرداخته شود تا ظرافت‌ها و ظرفیت‌های این زبان در جایگاه تأثیرگذار آن بیشتر شناخته و از آن بهره گرفته شود. 

او افزود: مأموریت اصلی دفتر پاسداشت زبان فارسی کار اداری و دستوری نیست، بلکه تلاش می‌کند دغدغه زبان فارسی را در میان مسئولان و متولیان این حوزه تقویت کند تا وظایف خود را با دقت بیشتری انجام دهند. 

مدیر دفتر پاسداشت زبان فارسی ادامه داد: به همین اعتبار، لوح یادبود «سرو سیمین» به افرادی اهدا می‌شود که در عرصه زبان فارسی و یا در حوزه‌های مختلف فرهنگی و هنری تأثیرگذار بوده‌اند. این انتخاب تنها بر اساس جایگاه افراد نیست، بلکه دغدغه‌مندی و میزان اثرگذاری آن‌ها نیز مورد توجه قرار می‌گیرد. 

فیض تصریح کرد: به گمان من، این دفتر تا امروز توانسته توجه بیشتری را به زبان فارسی، به‌عنوان میراثی تمدنی و هزارساله، جلب کند. از سوی دیگر، رهبر شهید نیز همواره در دیدارهای مختلف بر اهمیت زبان فارسی تأکید داشتند. ما نیز امیدواریم در مسیر پاسداشت این زبان ارزشمند گام‌های مؤثری برداشته باشیم. 

پاسداری از زبان فارسی در واقع پاسداری از هویت و میراث فرهنگی ماست

در ادامه، میلاد عرفان‌پور شاعر و رئیس مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه هنری گفت: زبان فارسی خط مقدم ما در نبرد تمدنی دیرینه‌ای است که داشته‌ایم و همچنان داریم. شاید این مسئله در نگاه سطحی چندان دیده نشود، اما اهالی فرهنگ و ادبیات به‌خوبی از ارزش و جایگاه راهبردی زبان فارسی آگاه هستند. 

او افزود: پاسداری از زبان فارسی در واقع پاسداری از هویت و میراث فرهنگی ماست. اگر نسبت به آن غفلت کنیم، بخش مهمی از داشته‌های خود را از دست خواهیم داد. در سال‌های اخیر و به‌ویژه پس از جنگ ۱۲ روزه، شاعران و اهالی ادب برای حفظ و تداوم این میراث تلاش‌های ارزشمندی انجام داده‌اند. 

عرفان‌پور ادامه داد: زمانی که سخنگوی وزارت امور خارجه در یک موضع‌گیری رسمی از شعر فارسی بهره می‌گیرد و آن را با صلابت می‌خواند، این اتفاق نشان‌دهنده ظرفیت و نفوذ فرهنگی زبان فارسی است و مورد تحسین بسیاری قرار می‌گیرد. 

رهبر شهید نگران فرسایش زبان فارسی و بی‌اعتنایی به واژگان فارسی بود

در ادامه این نشست، محسن مومنی‌شریف رئیس سابق حوزه هنری انقلاب اسلامی، نویسنده و پژوهشگر گفت: زبان ستون فقرات تمدن و خط مقدم استقلال فرهنگی ماست. رهبر شهید بیش از بسیاری از مسئولان و شخصیت‌ها نسبت به زبان فارسی اهتمام داشتند و همواره دغدغه حفظ و تقویت آن را دنبال می‌کردند. 

او افزود: روزی به مناسبتی به لبنان سفر کرده بودم و برای دیدار با شهید سیدحسن نصرالله و ثبت و ضبط خاطرات ایشان حضور داشتم. پس از بازگشت، گزارشی از این سفر و اتفاقات آن به رهبر ارائه کردم. ایشان پرسش‌های متعددی مطرح کردند و با دقت جزئیات را جویا شدند تا اینکه درباره زبان سؤال کردند. 

مومنی‌شریف ادامه داد: در پاسخ توضیح دادم که برای مخاطبان لبنانی دوره‌های آموزش زبان فارسی برگزار می‌شود و مترجم نیز در اختیار آنان قرار دارد. آنچه برای ایشان اهمیت داشت، نگرانی از فرسایش زبان فارسی و بی‌اعتنایی به واژگان فارسی بود. این موضوع نشان می‌داد که حفظ و گسترش زبان فارسی تا چه اندازه برای ایشان اهمیت دارد. 

وی افزود: از همین رو، استفاده مدیران و مسئولانی چون آقای بقایی از زبان فارسی در بزنگاه‌های حساس و موقعیت‌های مهم، ارزش و اهمیت فراوانی دارد و امیدوارم این رویکرد همچنان ادامه پیدا کند. ما به وجود چنین شخصیت‌هایی افتخار می‌کنیم. همان‌گونه که رهبر معظم انقلاب نیز تأکید کرده‌اند، اگر قرار باشد از میان هنرها یکی را برای سرمایه‌گذاری ویژه انتخاب کنیم، آن هنر شعر است. 

او در پایان اظهار امیدواری کرد که این نگاه راهبردی به زبان و ادبیات فارسی در سراسر کشور و در میان همه افراد تأثیرگذار بیش از پیش گسترش یابد. 

بسیاری از شئون فرهنگی و تمدنی ما در زبان فارسی تجلی پیدا می‌کند

در ادامه برنامه، یوسفعلی میرشکاک شاعر، نویسنده، و طنزپرداز ایرانی گفت: در ماه‌های اخیر یکی از دل‌مشغولی‌های من دنبال کردن سخنان آقای بقایی بوده است، زیرا ایشان در مواضع خود بسیار دقیق، قاطع و اثرگذار عمل می‌کنند. زبان ما هویت ماست و بسیاری از شئون فرهنگی و تمدنی ما در زبان فارسی تجلی پیدا می‌کند. موفقیت ما در عرصه‌های مختلف نیز تا حد زیادی به حفظ و تقویت این هویت وابسته است. 

وی افزود: خواهش من از شاعران و اهالی ادب این است که بیش از پیش بر این موضوع متمرکز شوند و در برابر مردمی که در همه فراز و فرودها پای این سرزمین ایستاده‌اند، مسئولیت و شأن فرهنگی خود را حفظ کنند. ما با جریانی مواجه هستیم که هر بار از مسیری با آن مقابله می‌شود، از مسیری دیگر به میدان می‌آید و به همین دلیل نیازمند هوشیاری و پایداری بیشتری هستیم. 

میرشکاک ادامه داد: جامعه هنری و ادبی باید در کنار یکدیگر حرکت کنند و نسبت به مسائل پیرامون خود نگاه عمیق و آگاهانه داشته باشند. نباید این موضوعات را سطحی و عامیانه دید. متأسفانه رسانه‌های ما نیز گاهی نمی‌توانند ابعاد واقعی برخی مسائل را آن‌گونه که باید برای مردم تبیین کنند. 

وی در پایان اظهار کرد: اگر در این میدان شکست بخوریم، آسیب آن تنها متوجه امروز نخواهد بود، بلکه می‌تواند آینده زبان فارسی و میراث ادبی ما را تحت تأثیر قرار دهد. از همین رو حفظ و پاسداری از زبان و ادبیات فارسی ضرورتی جدی و تاریخی است. 

ادبیات فارسی ظرفیت بالایی برای شکل‌دهی به استعاره‌های فرهنگی دارد

در ادامه این نشست، سیدعلی میرفتاح گفت: برای پرهیز از تکرار مباحثی که درباره اهمیت زبان فارسی مطرح شد، ترجیح می‌دهم به مسئله دیگری اشاره کنم. زبان فارسی اگرچه از پشتوانه‌ای تاریخی، عرفانی و ادبی برخوردار است، اما امروز با مسائل و چالش‌های متعددی مواجه است و باید بتواند خود را با شرایط و نیازهای جدید هماهنگ کند. 

وی افزود: بخشی از این چالش به آن بازمی‌گردد که زبان فارسی هنوز نتوانسته به‌طور کامل با فضای مجازی و اقتضائات رسانه‌ای امروز سازگار شود، یا شاید ما در این زمینه آن‌گونه که باید عمل نکرده‌ایم. در حالی که ادبیات فارسی ظرفیت بالایی برای ایجاد تفاهم، انتقال معنا و شکل‌دهی به استعاره‌های فرهنگی دارد، از این ظرفیت ارزشمند به اندازه کافی بهره‌برداری نشده است. 

میرفتاح با تأکید بر نقش رسانه‌ها در این زمینه اظهار کرد: هنوز در حوزه رسانه و استفاده از ظرفیت‌های ادبیات فارسی، فرصت‌ها و زمینه‌های فراوانی برای فعالیت و اثرگذاری وجود دارد. با این حال، در جریان رخدادها و تحولات اخیر، نوعی هماهنگی و هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف شکل گرفته که قابل توجه است. 

وی در پایان خاطرنشان کرد: به نظر می‌رسد این انسجام و همدلی، فراتر از برنامه‌ریزی‌های معمول اداری، حاصل همراهی و هم‌افزایی جمعی باشد و همین مسئله می‌تواند زمینه‌ساز بهره‌گیری بهتر از ظرفیت‌های زبان و ادبیات فارسی در عرصه‌های مختلف شود. 

زبان دیپلماسی در حال حرکت به سمت صراحت بیشتری است

در ادامه این نشست، وحید یامین‌پور گفت: سال‌ها این پرسش برای من مطرح بود که دیپلمات‌ها چگونه می‌توانند به این شیوه سخن بگویند. به نظر می‌رسد زبان دیپلماسی ذاتاً زبانی غیرمستقیم است؛ زبانی که برای پیشبرد مذاکرات و به نتیجه رساندن توافق‌ها ناگزیر از پیچیدگی‌ها و ملاحظات خاص خود است. شاید به همین دلیل است که امروز از برخی تغییرات در این حوزه احساس رضایت می‌کنیم، زیرا به نظر می‌رسد زبان دیپلماسی در حال حرکت به سمت صراحت بیشتری است؛ زبانی که در آن قدرت، شفافیت و صداقت بیش از گذشته دیده می‌شود. 

یامین‌پور ادامه داد: همین ویژگی باعث شده است که سخنان برخی دیپلمات‌ها و مسئولان در مقاطع حساس، با استقبال و توجه بیشتری از سوی افکار عمومی مواجه شود و تأثیرگذاری بیشتری داشته باشد. 

دوگانه میدان و دیپلماسی

در ادامه این نشست، سیدحسین شهرستانی، مدیر گروه حکمت هنر پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی، گفت: امروز پیوندی میان زبان فارسی و حوزه وزارت امور خارجه شکل گرفته است. دوگانه میدان و دیپلماسی، دوگانه‌ای بود که در فرهنگ ما کمتر مورد توجه قرار گرفته بود، اما اگر به شاهنامه رجوع کنیم، می‌توان نمونه‌هایی از آن را در نسبت میان پهلوان و وزیر مشاهده کرد. 

وی افزود: آنچه امروز اهمیت دارد و در حماسه ملی مردم ایران نیز نمود پیدا کرده، این است که حوزه دیپلماسی و وزارت امور خارجه توانسته است بخشی از فاصله و پیچیدگی‌های رایج در زبان دیپلماتیک را کاهش دهد. البته هیچ‌کس انتظار ندارد سخنگوی وزارت امور خارجه رجزخوانی کند، اما گاهی جامعه انتظار دارد حال‌وهوای عمومی و احساسات ملی نیز در بیان مواضع رسمی بازتاب پیدا کند. 

شهرستانی ادامه داد: هرچه این مسئله با حفظ اعتدال، تعادل و متانت در گفتار مسئولان و سخنگوی وزارت امور خارجه بیشتر رعایت شود، بیش از هر چیز نشان‌دهنده اقتدار و اعتمادبه‌نفس ملی خواهد بود. 

همچنین هادی مقدم‌دوست کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس سینما در این نشست اظهار کرد: جذاب و قابل توجه است که این روزها در بسیاری از عرصه‌ها جلوه‌ای از هنر را مشاهده می‌کنیم. کاری که آقای بقایی انجام می‌دهند نیز نیازمند نوعی هنر و مهارت ویژه است و یکی از مهم‌ترین ابزارهای آن، زبان است. 

وی افزود: این هنر در عین صراحت، از سلاست و روانی برخوردار است. در مواجهه با جریانی که زبان آن بر پایه فریب و تحریف شکل گرفته، سخن گفتن با زبانی روشن، صریح و صادقانه، رویکردی مؤثر و ارزشمند به شمار می‌رود. 

این روزها، روزهای میدان و دیپلماسی است

در ادامه این نشست، علیرضا قزوه نویسنده و شاعر گفت: این روزها، روزهای میدان و دیپلماسی است و به همین دلیل شایسته بود از آقای بقایی تجلیل شود؛ چرا که ایشان در مواضع و عملکرد خود رویکردی قابل توجه داشته‌اند و توانسته‌اند دیپلماسی را با توجه به واقعیات میدان به جهان معرفی کنند. این افتخار را داشته‌ام که نزدیک به ده سال در عرصه دیپلماسی فعالیت کنم و در این مدت تلاش کردم برای هنرمندان و فرهنگ ایران اعتبار و جایگاه بیشتری ایجاد شود. هنوز هم پس از گذشت سال‌ها، دوستان و مخاطبانم در کشورهای مختلف سراغ مرا می‌گیرند و این موضوع نشان‌دهنده اهمیت نقش فرهنگ و هنر در روابط بین‌الملل است. 

قزوه ادامه داد: رهبر شهیدمان همواره تأکید می‌کردند که دیپلمات نیستند، اما نگاه و دغدغه‌ای جدی نسبت به مسائل فرهنگی و ارتباطات بین‌المللی داشتند. آنچه امروز در رفتار و گفتار آقای بقایی مشاهده می‌شود نیز نتیجه یک روند طولانی و یک‌شبه نیست. 

وی با تأکید بر نقش هنرمندان و شاعران در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی اظهار کرد: امیدوارم بیش از گذشته از ظرفیت هنرمندان، شاعران و اهالی فرهنگ در حوزه‌های مختلف استفاده شود. امروز ادبیات، شعر و حتی طنز توانسته‌اند در سطوح مختلف مدیریتی و اجتماعی اثرگذار باشند و این ظرفیت ارزشمندی برای کشور به شمار می‌رود. 

قزوه در پایان با لحنی صمیمانه گفت: به نظر من یکی از افرادی که می‌تواند در چنین نشست‌هایی حضور پیدا کند و درباره زبان و ادبیات فارسی سخن بگوید، آقای قالیباف است و شاید بد نباشد در برنامه‌های آینده از ایشان نیز دعوت شود. 

در ادامه این نشست، بهزاد دانشگر نویسنده گفت: سال‌ها در فیلم‌ها و مستندها، شیوه سخن گفتن شخصیت‌های دیپلماتیک و سیاستمداران غربی برای مخاطبان جذاب و قابل توجه بود، اما امروز شاهد تحولاتی هستیم که بسیاری از آن الگوها را زیر سؤال برده است. 

وی افزود: در شرایطی که برخی چهره‌های سیاسی در سطح جهان با سخنان متناقض و رفتارهای غیرقابل پیش‌بینی مورد انتقاد قرار می‌گیرند، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به عنوان نماینده و نمادی از جامعه ایرانی، با زبانی شیوا، سنجیده و متین سخن می‌گوید و همین موضوع برای بسیاری از مردم ارزشمند و قابل توجه است. 

سخنانی که در بزنگاه‌های تاریخی بیان می‌شوند، در ذهن مردم باقی می‌مانند

همچنین علی داوودی شاعر و مدیر دفتر شعر مرکز آفرینش‌های ادبی در این نشست اظهار کرد: گاهی جزئیات بسیاری از رخدادهای سیاسی و نظامی به مرور زمان از حافظه عمومی کمرنگ می‌شود، اما سخنانی که در بزنگاه‌های تاریخی و لحظات حساس بیان می‌شوند، ماندگاری بیشتری پیدا می‌کنند و در ذهن مردم باقی می‌مانند. 

وی افزود: امروز نیز بخش مهمی از تحولات و تأثیرگذاری‌ها از مسیر کلمات و روایت‌ها شکل می‌گیرد. خوشحالیم که در این مقطع، میان مسئولان و مردم نوعی هم‌زبانی و وفاق شکل گرفته و بسیاری از مسائل با زبانی مشترک و قابل فهم برای جامعه بیان می‌شود. 

در ادامه این نشست، فریبا یوسفی شاعر گفت: امیدوارم این‌گونه تلاش‌ها و رصدها در معرفی و تقدیر از افرادی که فراتر از وظایف سازمانی و حرفه‌ای خود به زبان فارسی اهمیت می‌دهند، تداوم پیدا کند. به نظر می‌رسد در این مسیر گام‌های مؤثری برداشته شده و مسیر مناسبی پیش روی ما قرار دارد. امیدوارم از این پس نیز با قدرت و جدیت بیشتری این راه ادامه پیدا کند. 

یوسفی خاطرنشان کرد: برگزاری چنین بزرگداشت‌ها و آیین‌های تقدیر می‌تواند نقش مهمی در جلب توجه عمومی به جایگاه زبان و ادبیات فارسی داشته باشد و موجب شود اهمیت این میراث ارزشمند فرهنگی بیش از پیش مورد توجه مردم و مسئولان قرار گیرد. 

اطمینان دارم ایران عزیز ما از این گردنه نیز با سربلندی عبور خواهد کرد

اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه در بخش پایانی این نشست گفت: از همه شما سپاسگزارم که نشان دادید تا چه اندازه برای زبان فارسی ارزش و اهمیت قائل هستید؛ آن هم پس از شبی پرحادثه و پرالتهاب. این همان روحیه‌ای است که طی هزاران سال ملت ایران را حفظ کرده و تداوم بخشیده است و اطمینان دارم ایران عزیز ما از این گردنه نیز با سربلندی عبور خواهد کرد. 

او افزود: من و همکارانم وظیفه خود می‌دانیم که پاسدار زبان فارسی باشیم. برای ما زبان فارسی تنها یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه وطن ماست. بخش مهمی از اقتدار ملی و سرمایه فرهنگی ما در همین زبان نهفته است و به همین دلیل، توجه به زبان فارسی صرفاً یک موضوع ادبی، ذوقی یا زبان‌شناختی نیست. 

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: زمانی که به آثار بزرگان ادب فارسی، از جمله گلستان و بوستان سعدی، مراجعه می‌کنیم با حکمت‌ها و آموزه‌هایی روبه‌رو می‌شویم که همچنان با شرایط و مسائل امروز ما انطباق دارد و می‌تواند راهگشای بسیاری از چالش‌های معاصر باشد. 

بقایی با اشاره به پیوند عمیق ادبیات فارسی با مفاهیم حکمت، هویت و مقاومت، تأکید کرد: ادبیات فارسی گنجینه‌ای از تجربه‌های تاریخی، فرهنگی و انسانی ملت ایران است و حفظ و پاسداشت آن در واقع پاسداری از هویت و سرمایه ملی ما به شمار می‌آید. 

اسماعیل بقایی در ادامه سخنان خود در این نشست گفت: اگر ما به‌عنوان خادمان ملت و کشور به زبان و ادب فارسی اهتمام داریم، به این دلیل است که راهی جز این نداریم؛ اگر می‌خواهیم نماینده مناسبی برای مردم باشیم، ناچاریم بدانیم که چه بوده‌ایم و از کجا آمده‌ایم. 

وی افزود: تنها هنر ما این است که گنجینه زبان فارسی را استخراج کنیم و به‌درستی از آن بهره ببریم. امروز می‌توانیم با زبان فارسی، همان‌گونه که در گذشته فهمیده می‌شد، متون کهنی مانند آثار رودکی را درک و بازخوانی کنیم. یکی از مسائل مهم در فهم هویت ایرانی نیز همین شناخت زبان فارسی است. 

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: من و همکارانم با وسواس تلاش می‌کنیم از زبان فارسی به‌عنوان مهم‌ترین رشته تسبیح دیپلماسی استفاده کنیم. گاهی برای تنظیم یک توییت یا پیام، سه تا چهار ساعت زمان صرف می‌کنم و با اساتیدی که می‌شناسم تماس می‌گیرم تا حتی یک واژه نیز به خطا نرود. 

بقایی تأکید کرد: به نظر من ما مسئولیتی مستقیم در معرفی و پاسداشت زبان فارسی داریم، زیرا وزارت امور خارجه ایران وظیفه‌ای روشن در این زمینه بر عهده دارد. 

او در پایان با لحنی طنزآمیز گفت: چند روزی بود که عصب پایم گرفته بود، اما نمی‌دانم به چه دلیل امروز بهبود پیدا کرده‌ام و می‌توانم به‌راحتی راه بروم. 

در ادامه این نشست، متن لوح تقدیر قرائت شد و در پایان، لوح سپاس و قدردانی و نشان «سرو سیمین پارسی‌جان» به اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، اهدا شد.