۱۷ هزار نسخه خطی دیجیتال‌سازی می‌شود

به گزارش ایلنا، حجت الاسلام والمسلمین دکتر رسول جعفریان، رئیس کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع علمی دانشگاه تهران، امروز شنبه نهم خردادماه در نشست مشترک با رئیس مرکز تحقیقات کامیپوتری علوم اسلامی و آیین امضای تفاهم نامه همکاری با مرکز نور پیرامون نسخ خطی، با اشاره به اهمیت این همکاری، بیان کرد: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران یکی از بهترین گنجینه‌ها را در زمینه نسخ خطی دارد و ما باید فرصت را برای دسترسی آسان پژوهشگران به تصاویر این نسخ فراهم کنیم. 

وی افزود: این توافق، مسیری نوین را برای دیجیتال‌سازی، پردازش و عرضه عمومی حدود ۱۷ هزار نسخه خطی نفیس موجود در گنجینه دانشگاه تهران، فراهم می‌آورد. 

استاد دانشگاه تهران با تأکید بر سابقه درخشان مرکز نور در پردازش داده و ارائه محصولات علمی چون نورمگز، نورلایب و نورداک، ابراز امیدواری کرد: این همکاری، مقدمه‌ای برای شکل‌گیری یک پایگاه ملی قدرتمند برای مخطوطات جهان اسلام باشد. 

مرکز نور؛ پیشران دقت و کیفیت در خدمات پژوهشی

 جعفریان، مرکز نور را یک مرکز مهم داده و حرفه‌ای توصیف کرد و افزود: این مرکز با قریب به ۴۰ سال تجربه، نسبت به محرمانگی محصولات و محتوا و داده‌ها توجه دارد و کیفیت محصولاتشان بسیار بالاست. 

وی همچنین از سایر مراکز مهم فرهنگی و پژوهشی کشور، از جمله کتابخانه ملی، آستان قدس رضوی و کتابخانه مجلس شورای اسلامی، دعوت کرد تا با پیوستن به این طرح ملی، گنجینه نسخ خطی خود را نیز در این پایگاه ارزشمند عرضه کنند. 

نقش هوش مصنوعی در آینده علوم انسانی

رئیس کتابخانه‌ی مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران بر نقش فزاینده فناوری‌های نوین، به ویژه هوش مصنوعی، در حوزه علوم انسانی تأکید کرد و افزود: مرکز نور پیشرفت‌های چشمگیری در این زمینه داشته و آینده بسیار روشنی در انتظار پژوهش‌های علوم انسانی با استفاده از این فناوری‌ها است؛ از گفت‌وگو با کتاب و حدیث گرفته تا تحلیل آثار اندیشمندانی چون شهید مطهری نمونه‌ای از ورود عالمانه این مرکز مبارک که ابتکار قائد شهیدمان می‌باشد، است. 

دعوت به همکاری و تأکید بر ظرفیت‌ها

 رسول جعفریان با اشاره به وجود ارائه خدمات برجسته، به صراحت اذعان کرد: معتقدم تنها نقطه ضعف مرکز نورعدم تبلیغات آثار و فعالیت‌ها و برکات متعدد خود به جامعه علمی کشور است، والا از لحاظ کار واقعاً درجه یک و بسیار کیفی فعالیت می‌کنند. 

وی ابراز کرد: امید دارم این همکاری‌ها به معرفی بهتر ظرفیت‌های مرکز نور و جلب مشارکت‌های بیشتر منجر شود. این تفاهم‌نامه، گامی مهم در جهت غنی‌سازی منابع پژوهشی کشور و تسهیل دسترسی علاقه‌مندان به میراث مکتوب ایران و جهان اسلام به شمار می‌رود. 

مشارکت بیست مرکزعلمی کشوردر پایگاه نورداک/ارائه ۳۰۰ هزار پایان‌نامه 

در ادامه این نشست علمی و فناورانه حجت الاسلام والمسلمین محمدحسین بهرامی، رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (مرکز نور) در سخنانی اظهارکرد: به حول و قوه الهی، الحمدلله امروز قرارداد همکاری بین سازمان کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران و مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور) برای عرضه دیجیتالی تصاویر نسخ خطی کتابخانه دانشگاه تهران منعقد شد. 

استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: ما در گذشته، سه عنصر مهم از منابع پژوهشی را در قالب پایگاه‌های جامع «مقالات؛ نورمگز»، «کتب حوزه علوم اسلامی؛ نورلایب» و «پایان نامه‌های حوزه علوم اسلامی وانسانی؛ نورداک» در دسترس محققان و پژوهشگران قرار داده بودیم و امروز موضوع مهم دیگری همچون نسخ خطی را در دستور کار فعالیت‌های جامع خود قرارداده ایم. 

بهرامی در بخش دیگری از سخنان خود افزود: با توجه به اینکه در پژوهش‌های علوم اسلامی، دسترسی به نسخه‌های اصلی میراث اسلامی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، اما معمولاً پژوهشگران در مدل دسترسی دچار چالش و پراکندگی هستند، مرکز مدت‌هاست تصمیم دارد یک پایگاه جامع برای نسخه‌های خطی داخلی و خارجی فراهم کند؛ به‌گونه‌ای که بتواند با مجموعه‌های مختلف تفاهم کرده و محتوای آن‌ها را مطابق با شرایط‌شان عرضه نماید. 

رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی ادامه داد: به دنبال آن هستیم که این منابع را در یک پایگاه واحد عرضه کنیم، و سرآغاز این حرکت، همکاری با کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران است. 

وی خاطرنشان کرد: ما تجربه مشابهی در مورد پایان‌نامه‌ها هم داشته‌ایم، «پایگاه نورداک» با پایان‌نامه‌های دانشگاه تهران آغاز شد و اکنون حدود بیست دانشگاه و مؤسسه پژوهشی، آموزشی و حوزوی پایان‌نامه‌های خود را در آن عرضه کرده‌اند. در حال حاضر قریب به سیصد هزار پایان‌نامه گردآوری شده و این روند همچنان در حال توسعه و تداوم است. 

بهرامی تصریح کرد: ما امیدواریم ثمره این همکاری، آغاز به کار یک پایگاه ملی در حوزه نسخه خطی باشد؛ پایگاهی تراز، با قابلیت‌های ویژه برای دسترسی سودمند و مؤثر به محتوای نسخه خطی، چون صرفِ در دسترس بودن تصویر، گرچه خودش مرحله‌ای دشوار و مهم برای پژوهشگران است، اما به‌تنهایی مشکل اصلی را حل نمی‌کند.