اقدامات حیاتی در مواجهه با سوختگی در شرایط بحرانی

به گزارش ایلنا، «عبدالخالق کشاورزی» فلوشیپ جراحی سوختگی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، در توضیح انواع سوختگی اظهار کرد: سوختگی‌ها بر اساس عامل ایجادکننده و عمق سوختگی تقسیم‌بندی می‌شوند و شایع‌ترین علت سوختگی، نوع حرارتی است که بر اثر شعله، جرقه و یا آب جوش ایجاد می‌شود. 

وی افزود: عمیق‌ترین نوع سوختگی‌ها معمولاً در سوختگی‌های الکتریکی و شیمیایی مشاهده می‌شود، هرچند قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض حرارت و شعله نیز می‌تواند باعث افزایش عمق سوختگی شود. 

ایجاد تاول؛ نشانه حداقل سوختگی با درجه دو

به گفته این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، ایجاد تاول به منزله سوختگی با حداقل درجه دو است؛ البته گاهی اوقات عمق واقعی سوختگی در روزهای بعد مشخص می‌شود. 

کشاورزی تأکید کرد: وسعت و عمق سوختگی در پیش‌بینی مرگ‌ومیر و عوارض سوختگی بسیار اهمیت دارد. وسعت زیاد سوختگی باعث از دست رفتن حجم بیشتری از مایعات بدن می‌شود و عمق زیاد نیز علاوه بر از بین رفتن کارایی پوست، زمینه بروز عفونت در روزهای بعدی را فراهم می‌کند. 

اقدامات اولیه در مواجهه با فرد دچار سوختگی

وی درباره اقدامات اولیه در مواجهه با فرد دچار سوختگی گفت: در اولین مواجهه ضمن حفظ خونسردی باید فرد را از محل حادثه دور کرد، حلقه‌ها و لباس‌هایی که به بدن نچسبیده‌اند را خارج نمود و از جدا نمودن البسه چسبیده به بدن خودداری کرد و بعلاوه در سوختگی‌های وسیع پیچیدن پتو به دور مصدوم در حین انتقال به بیمارستان جهت جلوگیری از افت دمای بدن توصیه می‌شود. 

او افزود: در سوختگی‌های موضعی با وسعت کم می‌توان بدن فرد را با آب یا پارچه خیس خنک کرد، اما در سوختگی‌های وسیع این اقدام ممکن است باعث افت دمای بدن شود. 

در سوختگی شیمیایی؛ شست‌وشوی طولانی‌مدت ضروری است

این فلوشیپ سوختگی با اشاره به سوختگی‌های شیمیایی بیان کرد: در این موارد شست‌وشوی محل سوختگی در اولین مواجهه با بیمار حداقل به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه الزامی است و این اقدام می‌تواند به کاهش عمق سوختگی کمک کند. 

وی ادامه داد: نباید فریب ظاهر اولیه سوختگی شیمیایی را خورد، زیرا معمولاً در روزهای بعد عمیق‌تر می‌شوند و مراجعه به بیمارستان در این موارد ضروری است. حتی پس از انجام جراحی پیوند و بهبودی نیز احتمال ایجاد اسکار در این نوع سوختگی‌ها زیاد است و گاهی نیاز به جراحی مجدد وجود دارد. 

کشاورزی خاطرنشان کرد: برای تشخیص دقیق عمق و وسعت سوختگی، پس از اقدامات اولیه، مراجعه به مراکز درمانی ضروری است و استفاده از درمان‌های خانگی و سنتی عوارض جبران‌ناپذیری به دنبال دارد. همچنین در صورت درگیری سر و صورت، انتقال فوری بیمار به بیمارستان ضروری است. 

استفاده از پمادهای ترمیمی در مرحله حاد سوختگی جایگاهی ندارد

به گفته این پزشک متخصص، استفاده از پمادهای ترمیمی، زینک اکساید و موارد مشابه در مرحله حاد سوختگی توصیه نمی‌شود و می‌تواند باعث اختلال در روند درمان و حتی عفونت شود. 

وی توضیح داد: در صورت سطحی بودن سوختگی و با تشخیص پزشک می‌توان از پماد کالاندولا، پماد آلفا یا گاز چرب استفاده کرد. 

کشاورزی گفت: سوختگی درجه دو عمقی و بالاتر نیازمند استفاده از پمادهای آنتی‌بیوتیکی مانند سیلور سولفادیازین یا نیتروفورازون در روزهای ابتدایی سوختگی است و ادامه مصرف این داروها بر اساس پاسخ به درمان تعیین می‌شود. 

وی ادامه داد: انتظار برای بهبود خودبخودی زخم‌های عمیق سوختگی وعدم پیگیری درمان تخصصی، به‌ویژه در سوختگی درجه سه و بالاتر، بدون مراجعه به پزشک می‌تواند باعث مرگ‌ومیر، ایجاد محدودیت حرکتی در اندام‌ها و شکل‌گیری اسکارهایی شود که نیازمند جراحی‌های مکرر هستند. 

در سوختگی شیمیایی؛ شست‌وشوی طولانی‌مدت ضروری است

این فلوشیپ سوختگی با اشاره به سوختگی‌های شیمیایی بیان کرد: در این موارد شست‌وشوی محل سوختگی در اولین مواجهه با بیمار حداقل به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه الزامی است و این اقدام می‌تواند به کاهش عمق سوختگی کمک کند. 

وی ادامه داد: نباید فریب ظاهر اولیه سوختگی شیمیایی را خورد، زیرا معمولاً در روزهای بعد عمیق‌تر می‌شوند و مراجعه به بیمارستان در این موارد ضروری است. حتی پس از بهبودی نیز احتمال ایجاد اسکار در این نوع سوختگی‌ها زیاد است و گاهی نیاز به جراحی وجود دارد. 

کشاورزی خاطرنشان کرد: برای تشخیص دقیق عمق و وسعت سوختگی، پس از اقدامات اولیه، مراجعه به مراکز درمانی ضروری است و استفاده از درمان‌های خانگی و سنتی گاهی عوارض جبران‌ناپذیری به دنبال دارد. همچنین در صورت درگیری سر و صورت، انتقال فوری بیمار به بیمارستان ضروری است. 

استفاده از پمادهای ترمیمی در مرحله حاد سوختگی ممنوع است

به گفته این پزشک متخصص، استفاده از پمادهای ترمیمی، زینک اکساید و موارد مشابه در مرحله حاد سوختگی توصیه نمی‌شود و می‌تواند باعث اختلال در روند درمان و حتی عفونت شود. 

وی توضیح داد: در صورت سطحی بودن سوختگی و با تشخیص پزشک می‌توان از پماد کالاندولا، پماد آلفا یا گاز چرب استفاده کرد. 

دکتر کشاورزی گفت: سوختگی درجه دو عمقی و بالاتر نیازمند استفاده از پمادهای آنتی‌بیوتیکی مانند سیلور سولفادیازین یا نیتروفورازون در روزهای ابتدایی سوختگی است و ادامه مصرف این داروها بر اساس پاسخ به درمان تعیین می‌شود. 

وی ادامه داد: انتظار برای بهبود زخم‌های عمیق سوختگی وعدم پیگیری درمان تخصصی، به‌ویژه سوختگی درجه سه و بالاتر، بدون مراجعه به پزشک می‌تواند باعث مرگ‌ومیر، ایجاد محدودیت حرکتی در اندام‌ها و شکل‌گیری اسکارهایی شود که نیازمند جراحی هستند. 

اهمیت فیزیوتراپی و تغذیه در روند درمان

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز انجام فیزیوتراپی و حرکت اندام‌ها پس از درمان اولیه سوختگی را برای کاهش عوارض بسیار مهم دانست. 

وی همچنین افزود: تغذیه مناسب، مصرف کافی مایعات و پرهیز از قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید بدون استفاده از کرم‌های ضدآفتاب، در کاهش عوارض و جلوگیری از تغییر رنگ‌های آزاردهنده پوست مؤثر است. و بر استفاده از کرم ضد افتاب مناسب و ترمیم کننده پوستی بعد از بهبودی زخم‌های سوختگی تاکید کردند

پیشگیری؛ مهم‌ترین راه مقابله با سوختگی

کشاورزی تأکید کرد: مهم‌ترین توصیه برای پیشگیری از سوختگی، توجه به علل ایجاد آن و تلاش برای دوری از عواملی است که منجر به بروز این حوادث می‌شوند، زیرا احتمال تکرار چنین حوادثی برای همه افراد وجود دارد. 

وی اضافه کرد: شست‌وشوی منظم زخم و انجام پانسمان استریل از عوامل اصلی تسریع در بهبود، کاهش عمق سوختگی و پیشگیری از عفونت است. 

این متخصص سوختگی خاطرنشان کرد: مصرف آنتی‌بیوتیک خوراکی در درمان سوختگی جایگاهی ندارد و تنها در بیماران دارای نقص ایمنی مورد استفاده قرار می‌گیرد. 

کشاورزی درباره درجه‌بندی سوختگی‌ها توضیح داد: در سوختگی درجه یک قرمزی سطحی پوست بدون تاول است و استفاده از مسکن، چرب‌کننده‌های پوست و روغن‌های گیاهی معمولاً کفایت می‌کند. 

به گفته وی، سوختگی درجه دو با ایجاد تاول شروع می‌شود. پانسمان روزانه، برداشتن تاول در روزهای بعد توسط کادر درمان و استفاده از پماد کالاندولا، پماد آلفا یا گاز چرب در نوع سطحی و استفاده از پمادهای آنتی‌بیوتیکی مانند سیلور سولفادیازین یا نیتروفورازون در انواع عمیق‌تر توصیه می‌شود. 

به گزارش وبدا، این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: سوختگی درجه سه معمولاً تا بافت چربی زیر پوست به‌طور کامل درگیر است و بیمار نیازمند بستری در بیمارستان است. سوختگی درجه چهار همراه با درگیری عضلات یا حتی استخوان است و معمولاً در سوختگی‌های الکتریکی یا قرارگیری طولانی‌مدت در معرض حرارت ایجاد می‌شود و در هر وسعتی نیازمند بستری و اقدامت تخصصی‌تر درمانی است.