وقت چوب لای چرخ دولت گذاشتن نیست/ نباید جامعه را دوقطبی کرد

 به گزارش ایلنا، احمد نادری به  پیام اخیر رهبر انقلاب به مناسبت سالگرد نخستین دوره مجلس شورای اسلامی پرداخت و به پرسش‌ها در این‌باره پاسخ داد.

متن کامل این گفت‌وگو به شرح زیر است:

پرسش: ما پیش‌تر درباره این موضوع با آقای حاجی بابایی صحبت می‌کردیم. انتهای گفتگومان رسید به اینجا با پیام رهبری و شاخص‌هایی که ایشان مشخص کردند برای مجلس که حالا خواهیم پرداخت به آن. کار مجلس سخت‌تر خواهد شد، چون یک الزام‌هایی را ایشان تعیین تکلیف کرده‌اند که به نظر می‌رسد، متناسب با آن‌ها مجلس باید تلاش بیشتر و مضاعفی را انجام بدهد. تحلیل شما از این پیام چیست و فکر می‌کنید چه نکته‌های برجسته‌ای وجود داشت که نمایندگان به آن توجه کنند؟

نادری: پیام خیلی سنگینی بود برای ما نمایندگان مجلس که وظیفه ما را در واقع صد چندان کرده به نظر من، یک نظم منطقه‌ای من در پیام می‌بینم که در واقع از تاکید بر جمهوریت نظام شروع می‌کنند حضرت آقا و در آخر هم به سمت انسجام ملی و حفظ انسجام حرکت می‌کند این پیام یعنی در واقع این نظم از آنجا شروع می‌شود و در واقع به انسجام ملی ختم می‌شود من با رویکرد هم تحلیل محتوا و هم تحلیل گفتمان یک خوانشی را می‌خواهم ارائه بدهم با اجازه شما و بینندگان عزیز که در واقع از این پیامی که دیروز رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای ارائه فرمودند خطاب به ما مجلسی‌ها،‌ ای کاش که شرایط جوری بود که ما محضر ایشان می‌رسیدیم، ما رسم است که در ابتدای هر اجلاسیه ما خدمت رهبر انقلاب می‌رسیدیم، چه در زمان امام شهیدمان البته دو سال قبل در البته دو سال اول ما در مجلس یازدهم به کرونا خوردیم و پیام ایشان پیام‌های تصویری بود و بعد از اجلاس سوم به بعد ما محضر امام شهید رسیدیم و نکات ایشان را به صورت حضوری می‌شنیدیم و به جان می‌خریدیم و اجرا می‌کردیم،‌ای کاش شرایط جوری بود که محضر امام حاضر و امام جوانمان هم می‌رسیدیم و ان شاالله که شرایط طوری شود که ما زودتر محضر ایشان برسیم و به زودی از بیانات ایشان استفاده کنیم، من چند تا محور را اینجا حدود هفت تا محور را مشخص کردم و یک فرامتن که اگر اجازه بدهید.

در همین هفت محور ما حرکت کنیم، محور اول بحث مشروعیت سیاسی است اینکه چرا مجلس اهمیت دارد و علت اهمیت مجلس چیست؟ در ابتدا ایشان مجلس را عصاره ملت معرفی می‌کنند و مظهر مردم سالاری دینی این دوتا کلماتی است استخراج کردیم از پیام ایشان و تاکید ایشان در این محور بر جمهوریت نظام است و با این تاکید که آدم در فرامتن نگاه می‌کند مشخص می‌شود که صرفا یک نهاد اداری و یک نهاد حقوقی نیست بلکه تجلی اراده ملت است یعنی تاکیدی که ایشان دارند بر این است که که جایگاه تحقق اراده مردم و تجلی اراده ملت است و نکته جالبش هم این است مفهوم مردم و ملت ایران اگر تحلیل محتوایی نگاه کنیم چه در این پیام و چه در پیام‌های دیگر مقام معظم رهبری کنیم بسیار بسیار مهم است و موضوعیت دارد، در ابتدای پیام صراحتا از تلاش‌های نمایندگان و به طور خاص شخص آقای دکتر قالیباف ریاست محترم مجلس ایشان تشکر می‌کنند و در واقع نام می‌برند که این به نظر من یک تاییدی است بر فعالیت‌های مجلس در این مدتی که ما از جنگ تحمیلی تا الان دنبال کردیم حالا شاید می‌توانیم بگوییم یک پاسخی است به این ادعا‌هایی که می‌گفتند مجلس پلمپ است و تعطیل است در این مدت و چه و چه، و نکته جالبش این است که ما در این مدت که از جنگ از نهم اسفند ماه تا الان می‌گذرد ما صد و سی تا جلسه کمیسیون تخصصی داشتیم.

در کنار آن سه تا صحن غیرعلنی غیرحضوری داشتیم از طریق فضای مجازی که در واقع در همه این سه ماه که نمایندگان واقعاً در جوش و خروش بودند و در کنار ملت مبعوث شده در خیابان‌ها که شب‌ها همه ماه‌ها در این تجمعات مردمی شرکت می‌کردیم و سخنرانی می‌کردیم بعضا در کنار آن وظایف مجلس تعطیل نبود، یعنی واقعا پیامی هم که مقام معظم رهبری دادند دال بر این است که رضایت دارند از این روند، چون درواقع استخدام واژگان طوری است که فهم ما از این پیام این است که این رضایت وجود دارد، در مورد مفهوم مردم هم یک توضیحی بدهم که در واقع ایشان در بحث مردم هم در همان محور اول تاکید می‌کنند، در پیام ایشان مفهوم مردم در یک بستر تاریخی و زمینه‌مند در وضعیت بعد از جنگ سوم تحمیلی و تجربه بعثت و برانگیختگی مردم این موضوع باز تایید می‌شود که ارتقای تراز ملت ایران اینجا اتفاق افتاده در مفهوم مردم ایران، مردمی که آمادگی خود را نشان دادند، پای کار بودند من هی به متن می‌خواهم رفرنس بدهم و کلمات را بگویم، ایمان، امید و آمادگی خود را در واقع نشان دادند در این شرایط حساس و در اینجا اگر از منظر علوم اجتماعی من بخواهم بهش نگاه کنم مردم از یک مفهوم انتزاعی خارج شده و تبدیل به یک سوژه فعال شده سوژه‌ی فعالی که ذیحق است، کنشگر است در امر حکمرانی تاثیرگذار است.

این مردم این مفهوم مردم معیاری شده برای سنجش عملکرد ما مسئولان، اما محور دوم را اگر بخواهم بهش بپردازم محور اخلاق سیاسی است یعنی من بهش می‌گویم محور اخلاق سیاسی که ناظر بر وظایف ما نمایندگان است، در واقع ایشان از نمایندگی به عنوان خط مقدم سنگر تحول یاد می‌کنند و می‌خواهند که از نمایندگان که با روحیه مجاهدت، تقوا و ابتکار مضاعف در تراز ملت ایران عمل کنند و من بهش این طوری می‌گویم، یعنی اینطوری فهمش می‌کنم که یک درس اخلاق سیاسی است به ما مجلسی‌ها و نمایندگان مجلس و دارند تاکید می‌کنند بر مسئولیت انقلابی معطوف به مردم، چون مردم را باز تکرار می‌کنند، پس در اینجا برداشت ما از پیام این است که نماینده مطلوب صرفاً یک سیاستمدار نیست نماینده مطلوب کنشگری است که متعهد است و مجاهدت هم دارد، ببینید ما در علوم اجتماعی متفکری داریم به اسم ماکس رور یک متفکر آلمانی است و در نوشته هایشان یک سخنرانی است که بعدا تبدیل به یک کتاب شده به اسم پولیتیک یعنی سیاست به مثابه حرفه، دو تا ترم را مشخص می‌کنند ترم اول در واقع سیاستمدار است و ترم بعدی در واقع دولتمرد می‌گوید که فرق بین دولتمرد و سیاستمدار دولتمرد آینده را می‌بیند، نظامات حکمرانی را می‌بیند و نگاهش یک نگاه درازمدت است، اما سیاستمدار به تعبیر ما نوک دماغشان را می‌بینند و در واقع حل در همین منازعات سطحی روزمره است که بین جناح‌ها است.

در اینجا آن چیزی که فهم من است از پیام مقام معظم رهبری این است که اگر وبری بخواهیم به قصه نگاه کنیم ایشان دارند اخلاق سیاسی دولتمرد بودگی را از ما مجلسی‌ها مطالبه می‌کند و ان شاالله که اینگونه باشد، اما محور سوم را اگر من بخواهم در موردش صحبت کنم کارآمدی حکمرانی است سیستم‌های سیاسی بسته به نوع ایدئولوژی در آنها وجود دارد و تاریخچه‌ای که دارند سیستم‌ها هم مختلف هستند و هم در واقع انواع و اقسامی به لحاظ شکلی دارند، حالا برخی ریاستی هستند، برخی پارلمانی هستند، سیستم‌ها در واقع برخی حزبی هستند اشکال مختلف دارند، اما مهم در یک سیستم سیاسی چیست کارآمدی سیستم سیاسی، یعنی اجزای سیستم بتوانند در خدمت مردم باشند آن کارآمد یک نکته‌ای است در واقع نظام سیاسی در فلسفه سیاسی بسیار موضوعیت دارد، در اینجا بحثی که مقام معظم رهبری از ما خواستند بحث کارآمدی و حکمرانی است و اینکه رویکرد و عملکرد مجلس بایستی معطوف به حل مسائل کشور باشد، به تعبیر ایشان مجلس کارآمد مجلسی است مسئله حل کن است و نیاز‌های کشور را مورد توجه قرار می‌دهد چه در حوزه قانون گذاری و چه در حوزه نظارت، چون ما دو تا بال داریم بال قانون گذاری است، بال دیگر بال نظارت است و تاکید ایشان می‌گویند که مسائل و مشکلات اقتصادی، اقتصادی، معیشتی، مهار تورم و رونق تولید و بازسازی این‌ها عین کلماتی است که ایشان به کار برده‌اند پس در واقع در حوزه‌ی حکمرانی ایشان از ما مطالبه مسئله حل کنی را دارند یعنی به سمت این برویم که مسائل کشور را حل کنیم، اما محور چهارم اگر بخواهم در موردش صحبت کنم در واقع هشدار درباره اختلافات پوچ سیاسی و برجسته سازی تفاوت‌های اجتماعی است این در واقع محوری است که بسیار بسیار مورد توجه به نظرم باید باشد در بین همه ما چه در بین ما مجلسی‌ها و چه در دولتی‌ها و سایر کسانی که نیرو‌های بروکراتیک و سیاسی این کشور محسوب می‌شوند.

از آنجایی که در اجلاسیه سوم حضرت آقا دارند این پیام را صادر می‌کنند پس باید این گونه فهم کنیم که این پیام معطوف به عملکرد ما نمایندگان است و در واقع معطوف به فضای سیاسی، یعنی ما عملکرد‌هایی احتمالا داشتیم که این عملکرد‌ها ما باید خودمان بیاییم بررسی کنیم که شاید یک جا‌هایی اشتباه بوده و فضای عمومی سیاسی که الان است، ایشان در واقع می‌گویند که اختلافات پوچ سیاسی را باید بگذاریم کنار و برحذر باشیم از برجسته کردن تفاوت‌های اجتماعی مصداق‌هایی را اگر ما بخواهیم در این فضا مشخص کنیم می‌توانیم این اختلافاتی که حالا ایشان می‌فرمایند در بحث مذاکرات است، در بحث ماجرای پلمپ مجلس و در واقع نظیر آن می‌توانیم این مصداق‌ها را ذکر کنیم که حالا زیاد هم است به نظرم الان شاید بهش نپردازیم بهتر باشد، محور پنجم من خیلی تند دارم عرض می‌کنم که برسیم به سوالاتی که شما خواهید داشت احتمالا بحث هم افزایی با دولت است که ایشان صراحتا از ما خواستند، یک ویژگی هم در امام شهیدمان به لحاظ یک متخص علوم اجتماعی، چون من شغل اصلی مان معلم دانشگاه تهران هستم و معلم علوم اجتماعی هستم، به لحاظ تئوری‌های علوم اجتماعی یک ویژگی نظری هم در امام شهید زیاد می‌دیدم که امام شهید به لحاظ سیستمی و بروکراتیک گفته‌ها و عملکرد ایشان تحلیل می‌کردم و در رهبر جوان و رهبر حاضرمان دراین پیام مشاهده کردم، آن هم بحث دیدگاه ساختی کارکردی این دو بزرگوارست.

در علوم اجتماعی یک دیدگاه و یک نظریه داریم به اسم دیدگاه ساختی کارکردی، استراکچرال فاینشنال لیست به این معنا که یک سیستم مختصر بگویم یک سیستم از یک اجزایی تشکیل شده، از مجموعه اجزا که با همدیگر ارتباط متقابل دارند و در ارتباط متقابل این مجموعه از اجزا و کارکردی که هر کدام از این اجزا در ارتباط متقابل با همدیگر دارند یک سیستم را به جلو حرکت می‌کند، این دیدگاه به طور مختصر می‌توانیم بگوییم دیدگاه ساختی کارکردی است، این هم در امام شهید بود و هم در امام حاضر، به این معنا که هر دو بزرگوار نظام را، سیستم به مثابه یک کل می‌بینند که اجزایی دارد و این اجزا در ارتباط با هم و در کارکرد صحیح با همدیگر سیستم را جلو می‌برند، این اجزا قوای سه گانه و نیرو‌های مسلح است و همه نهاد‌هایی که در ذیل جمهوری اسلامی ایران حرکت می‌کند، در این جا رو به ما مجلسی‌ها می‌کنند، اشاره می‌کنند که با دولت هم افزایی داشته باشیم.

یعنی این هم دیدگاه ساختی کارکردی است، چون دولت یک مجموعه‌ای است که دارد کار‌های کشور را به لحاظ اجرایی جلو می‌برد، ما مجلس هم به لحاظ نظارتی و قانون گذاری، اگر ما هم افزایی نباشیم با همدیگر، قاعدتا شکاف داشته باشیم، شکاف‌ها جدی باشد، در کارکرد کلی سیستم ما خلل خواهیم داشت، در واقع این دیدگاه هم در رهبر عزیز فعلی مان می‌بینم، این به چه معناست، این که ما با دولت هم افزایی داشته باشیم، این به این معناست که بر دولت نظارت نداشته باشیم نه امام شهید از ما این را مطالبه می‌کردند و نه رهبر حاضر این به معنای تعطیلی وظایف مجلس نیست، مجلسی‌ها باید نظارت بکنند و هوشیار باشند، مجلسی‌ها باید جلوی انحرافات احتمالی دولت را بگیرند.

اما در عین حال چک سفید امضا نباید به دولت بدهیم ما مجلسی‌ها، اما در عین حال به این معناست ما باید در حل مسائل مردم به دولت کمک کنیم، وقت مچ گیری نیست و وقت این نیست که ما چوب لای چرخ دولت بگذاریم و باید جلوی انحرافات بگیریم و جلوی مسائلی که قرارست پیش بیاید بگیریم، اما در کمک با دولت، نه درمقابل با دولت، لذا این بحث بحث مهمی است که این تعادل بالغی است که امام عزیزمان حضرت سیدمجتبی خامنه‌ای از ما مجلسی‌ها می‌خواهند که در این پیام برجسته است.

ما در ابتدای همین مجلس دوازدهم محضر امام شهید رسیدیم، آقای پزشکیان هنوز نماینده مجلس بودند و منتخب ریاست جمهوری، یعنی هنوز تنفیض و تنفیذ انجام نشده بود و قاعدتا هنوز نماینده مجلس بودند از مجلس منفک نشده بودند و ایشان هم محضر امام شهیدمان آمدند و نکته‌ای را ایشان فرمودند امام شهیدمان که همه ما که رو به ما مجلسی‌ها می‌کردند، ما که می‌گفتند همه کارگزاران است ولی در واقع به ما مجلسی‌ها می‌گفتند که ما همه وظیفه داریم که این دولت موفق شود که موفقیت این دولت موفقیت همه ما که همه ما یعنی نظام جمهوری اسلامی است.

همان دیدگاه است و خود رهبری شهید هم هیچ گاه تعطیلی وظایف مجلس را از ما نمی‌خواستند، چه در دولت شهید رئیسی که ما حضور داشتیم در مجلس یازدهم و چه در دولت فعلی و قاعدتا رهبر حاضر این را از ما نخواهند خواست و فهمی که از پیام دارم این است، محور ششم بحث این است که جامعه بیش از هرچیز به نشانه‌های واقعی امید نیاز دارد، این محوری است که ایشان فرمودند و من از دل صحبت‌های شان با تحلیل محتوا و تحلیل گفتمان بیرون کشیدم، تاکید کردند که جامعه امروز نیازمند مشاهده نشانه‌های واقعی امید، مسیرباثبات و چشم انداز روشن آینده است، ما شاهد سیاه نمایی زیادی دراین مدت بودیم علیه مجلس، یک مقداری از مجلس دفاع بکنم و زیاد گفتند مجلس تعطیل است، فقط در مورد مجلس نبود، در مورد سایر ارکان هم بود، این‌ها در تریبون‌ها مطرح می‌شد، در جا‌های مختلف مطرح می‌شد و با اشاره به این پیام دیگر متوقف کنیم دوستانی که دراین سیاه نمایی‌ها نقش داشتند متوقف کنند، اگر نقدی هم است در جلسات کارشناسی منتقل شود و بحث کنیم و حتما در مجلس و جا‌های دیگر پذیرایی نقد‌ها هستیم، می‌گفتند مجلس تعطیل است، مسئولین خائن هستند، فرماندهان نظامی ما ترسو هستند، در حالی که واقعیت میدان چیز دیگری است، مجلس نه تنها تعطیل نبود، ۱۳۰ تا جلسه کارشناسی برگزار کرد، مسئولان خائن هستند و زیاد هم شنیدیم، این شب‌ها و این روز‌ها و این ایام که از خیانت مسئولین گفته شد که حرف درستی نبود، فرماندهان نظامی کجا فرماندهان نظامی ما ترسو بودند، این‌ها همان سیاه نمایی هاست که از آن نشانه‌های واقعی امید که حضرت آقا می‌فرمایند به دور است.

پرسش:نکته‌هایی که درباره فرماندهان و مسئولان، شاید جا‌هایی خیلی به ندرت گفته می‌شد، اما خیلی پرتکرار نبود؟

نادری: می‌پذیریم، پرتکرارترین آن درباره مجلس و تعطیلی مجلس که این هم یک جفا در حق مجلس بود. پیام حضرت آقا مشخص است که از مجلس در این دوران، رضایت دارند.

پرسش: یک نکته پیام این است که در انتهای پیام اشاره می‌کنند و ایشان پرهیز جدی می‌دهند از هر گونه اختلاف غیر موجه و حتی موجه، یعنی حرف این است که هر کس از هر کسی، گله‌ای دارد یا اختلاف نظر و هر جناح‌بندی سیاسی وجود دارد، الآن وقت این حرف‌ها نیست و آن را کنار بگذارید؟

نادری: مهم ساختمان بهارستان نیست در مجلس، مهم این است که آن کارکرد تا حالا بوده و محور هفتم، به آن می‌گویم آسیب شناسی عرصه عمومی سیاست که حضرت آقا به آن تاکید دارند و هشدار می‌دهند نسبت به دو قطبی سازی‌ها و اختلافات جناحی و تفرقه اجتماعی و از آن سو تاکید می‌کنند بر حفظ وحدت، یکپارچگی و انسجام ملی که از اول رهبری معظم له که چند ماهی است و مدت کوتاهی است و یکی از مهم‌ترین دال‌های گفتمانی ایشان بحث تاکید بر انسجام ملی و یکپارچگی بوده و در نقطه مقابل بحث دو قطبی سازی‌ها و آن هاست و این وحدت و انسجام ملی که ایشان تاکید می‌کنند، شرط امکان آن پیشرفت، کارآمدی و حفظ ثبات کشورست که باز هم در این پیام ما مشاهده می‌کنیم.

پروژه دشمن ایشان ایجاد تفرقه و تجزیه اجتماعی می‌نامند، عین واژگان را بگوییم دراین جا این است و معتقد هستم به درستی که اختلافات موجه هم نباید به تنازع و شکاف اجتماعی تبدیل شود، به این معناست که اختلاف نظر طبیعی است، نقد و مطالبه گری هم طبیعی است، اما نباید به سمت برچسب زنی و به سمت نفرت پراکنی و منازعه‌های هویتی ببریم، این مسائل را، که این‌ها همان طراحی‌هایی دشمن است برای فرسایش اجتماعی و این هفت تا وجهی است که از پیام‌های ایشان استخراج کردم.

اما اگر اجازه دهید، فرا متن را بگویم. آن چیزی که از فرامتن پیام مقام معظم رهبری می‌توانیم در ورای مجلس پساجنگ بگوییم این است که پیام دیروز برای مجلس پساجنگ این گونه است که چند تا ویژگی باید داشته باشد مجلس، امید آفرینی به جای التهاب آفرینی، این پیام اول است، هم افزایی به جای مچ گیری، این‌ها را از فرامتن استخراج می‌کنیم، صیانت از وحدت ملی به جای برجسته سازی شکاف‌های سیاسی و تمرکز بر مسائل واقعی مردم به جای اختلافات پوچ سیاسی، اگر ما این چند تا ویژگی را بتوانیم بگیریم از این پیام و در عمل خودمان در مجلس و در جا‌های مختلف، درست برای مجلس است، اما برای دولت هم و سایر ارکان هم می‌تواند باشد، اگر بتوانیم به این رهنمود‌ها عمل کنیم به نظر یک آینده روشن تری را خواهیم داشت در سپهر سیاسی و اجرایی این پیام.

پرسش: الآن تا پیش از این مجلس برای طرح‌ها و لایحه‌ها یک اولویت‌بندی داشت، یک در صف بودن که این‌ها رسیدگی شوند. الآن، رهبر انقلاب تکلیف کردند، درباره اینکه متناسب با وضع مردم و کشور، کار جدی‌تر و متفاوتی انجام شود. آیا این مسیر متفاوت خواهد شد و در لایحه‌ها و طرح‌ها یک بازنگری خواهد شد و متناسب با این دوران، رسیدگی می‌شوند و اگر متناسب نباشد، کنار گذاشته می‌شوند؟ کار زمان‌بری است و لایحه‌ها و طرح‌ها چه سرنوشتی خواهد داشت؟

نادری: به عنوان کسی که خادم مردم در مجلس هستم که حدود پنج سال هم در این مجلس و چه در مجلس قبل عضو هیئت رئیسه مجلس هستم و دخالت دارم در این موضوع‌ها، باید عرض کنم که حتما ما اولویت‌بندی‌ها را رعایت خواهیم کرد، مسائل و مشکلات اساسی مردم و آن چیز‌هایی که حضرت آقا فرمودند، لایحه‌ها و طرح‌هایی که متناسب باشد، در دستور کار قرار خواهد گرفت. طرح‌هایی که اهمیت کمتری از نظر ما دارند، البته مهم هستند، اما به لحاظ درجه، اهمیت کمتری دارند، به آخر صف خواهند رفت و امیدواریم که این وضع، یک مقدار به سمت ثبات و بهتر شدن پیش رود که مجلس را به صورت حضوری باز کنیم، چون همان‌طور که می‌دانید، مقام‌های امنیتی، مخالف بازگشایی مجلس بودند.

پرسش: طبیعی بوده، چون دوران جنگی است؟

نادری: امیدواریم که این کار (بازگشایی مجلس به صورت حضوری) به زودی انجام شود.

پرسش: حتی مطالبه رهبر معظم انقلاب، این بود که اصلاح‌هایی، متناسب با برنامه هفتم پیشرفت، انجام شود؟

نادری: بله، اصلاح‌هایی متناسب با برنامه هفتم پیشرفت در آن انجام خواهد شد.