مستأجران البرزی زیر فشار گرانی/کوچ به حاشیه شتاب گرفت

به گزارش خبرنگار ایلنا، استان البرز سال‌هاست یکی از اصلی‌ترین مقاصد مهاجرت در اطراف پایتخت محسوب می‌شود. نزدیکی به تهران، دسترسی نسبی به فرصت‌های شغلی و قیمت پایین‌تر مسکن در مقایسه با مناطق مختلف پایتخت، باعث شده که این استان برای بسیاری از خانوارها، گزینه‌ای قابل اتکا برای سکونت باشد. با این حال، تداوم رشد قیمت‌ها در بازار مسکن، معادله پیشین را تغییر داده و اکنون البرز نیز با همان مسئله‌ای مواجه است که زمانی عامل جذب جمعیت به آن بود و آن مشکل دشوار شدن تأمین مسکن است.

در چنین شرایطی، مهاجرت دیگر صرفاً از تهران به کرج محدود نمی‌شود. بخشی از خانوارها پس از ورود به البرز، حالا در جست‌وجوی گزینه‌های کم‌هزینه‌تر راهی شهرهای اقماری و کوچک‌تر می‌شوند؛ جابه‌جایی‌ای که بیش از آنکه از سر انتخاب باشد، نتیجه ناهمخوانی میان درآمد و هزینه‌های سکونت است. این روند، علاوه بر تغییر نقشه سکونت، می‌تواند به افزایش رفت‌وآمدهای روزانه، فرسایش نیروی کار، فشار بر حمل‌ونقل بین‌شهری و کاهش کیفیت زندگی منجر شود.

آنچه امروز در بازار مسکن تهران و البرز دیده می‌شود، صرفاً افزایش قیمت در یک بخش اقتصادی نیست، بلکه بازتابی از فشاری گسترده بر الگوی زندگی خانوارهاست. استان البرز در حالی با تداوم ورود جمعیت و تشدید تقاضا روبه‌روست که ظرفیت زیرساختی آن متناسب با این فشار جمعیتی توسعه نیافته است. همزمان، رشد هزینه‌های ساخت‌وساز، نوسانات اقتصادی و آثار ناشی از تحولات اخیر جنگی، قیمت خرید مسکن را نیز افزایش داده و این فشار را به بازار اجاره منتقل کرده است.  

در چنین وضعیتی، جابه‌جایی از تهران به کرج و از کرج به شهرهای کوچک‌تر، دیگر صرفاً انتخابی برای کاهش هزینه نیست؛ نشانه‌ای از تغییر اجباری در جغرافیای سکونت و سبک زندگی خانوارهایی است که برای ماندن، هر بار ناچارند دورتر بروند.

کوچ دوباره در پی افزایش هزینه‌های سکونت

یکی از شهروندان ساکن البرز که حدود یک دهه پیش همراه خانواده خود از خوزستان به این استان مهاجرت کرده، در گفت‌وگو با ایلنا می‌گوید: در سال‌های نخست، سکونت در کرج به دلیل هزینه‌های کمتر، شرایط نسبی زندگی برای خانواده فراهم بود، اما در سال‌های اخیر افزایش اجاره‌بها و همزمان دشوارتر شدن شرایط اشتغال، ادامه سکونت در این استان را سخت کرده است.  

وی ادامه می‌دهد که خانواده‌اش اکنون ناچار شده برای کاهش هزینه‌ها، زندگی در یکی از شهرهای کوچک‌تر را بررسی کند؛ تصمیمی که به گفته این شهروند، تنها یک جابه‌جایی مکانی نیست و به معنای تغییر دوباره در مدرسه فرزندان، محیط زندگی و شرایط کاری خانواده خواهد بود.

رفت‌وآمدی که به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده است

زوجی کارمند که محل سکونت‌شان در کرج و محل کارشان در محدوده پاسداران تهران است در گفت‌وگو با ایلنا از فشار مضاعف هزینه مسکن و رفت‌وآمد روزانه سخن می‌گویند.

این زوج‌ ‌توضیح می‌دهند که افزایش قیمت اجاره در تهران، آن‌ها را به سکونت در کرج سوق داده، اما این انتخاب با دشواری‌های جدی همراه است؛ از جمله طی کردن مسافت طولانی روزانه میان غرب و شرق تهران، هماهنگی مداوم برای نگهداری از فرزند مهدکودکی و کاهش قابل توجه زمان مفید زندگی خانوادگی.  

به گفته آنها، اگرچه سکونت در البرز در مقایسه با برخی مناطق تهران همچنان برای آن‌ها از نظر اقتصادی قابل‌تحمل‌تر است، اما هزینه پنهان این انتخاب در قالب فرسودگی جسمی، اتلاف زمان و فشار روانی روزانه نمایان می‌شود.

تعویق زندگی مشترک به خاطر هزینه رهن

یک زوج جوان که هنوز موفق به یافتن واحدی متناسب با توان مالی خود نشده‌اند نیز به ایلنا می‌گویند بخش قابل توجهی از برنامه‌ریزی آن‌ها برای آغاز زندگی مشترک، تحت تأثیر هزینه‌های رهن و اجاره قرار گرفته است.

آن‌ها می‌گویند در ماه‌های اخیر بارها به بنگاه‌های املاک مراجعه کرده‌اند، اما سطح قیمت‌ها به‌گونه‌ای بوده که تأمین یک واحد مناسب را دشوار کرده است.  

این زوج جوان توضیح می‌دهند که برای فراهم کردن مبلغ رهن، ناچار شده‌اند بسیاری از هزینه‌های مرسوم آغاز زندگی مشترک، از جمله برگزاری مراسم و خریدهای متداول را از اولویت خارج کنند.

به گفته این تازه عروس و داماد، در چنین شرایطی، مسکن دیگر فقط یکی از اجزای شروع زندگی نیست، بلکه به مهم‌ترین و تعیین‌کننده‌ترین مانع شروع زندگی، تبدیل شده است.

سازندگان و پیمانکاران از گرانی مصالح و هزینه ساخت و ساز می‌گویند

فعالان بازار ساخت‌وساز معتقدند جهش قیمت در بازار خرید مسکن تنها ناشی از سوداگری یا افزایش تقاضا نیست، بلکه بخشی از آن به رشد واقعی هزینه‌های ساخت بازمی‌گردد. برخی سازندگان ساختمانی که با ایلنا گفت‌وگو کرده‌اند، از افزایش محسوس قیمت مصالح ساختمانی پس از تحولات اخیر و شرایط ناشی از جنگ سخن می‌گویند. به گفته آن‌ها، در هفته‌ها و ماه‌های گذشته قیمت برخی اقلام از جمله آهن‌آلات، لوله پولیکا، سیم، کلید و پریز و تجهیزات تأسیساتی و برقی با رشد قابل توجهی همراه بوده و همین مسئله، هزینه تکمیل پروژه‌ها را بالا برده است.

یکی از سازندگان ساختمانی در این باره به ایلنا می‌گوید افزایش هزینه‌ها فقط به یک یا دو قلم محدود نیست و تقریباً تمام زنجیره ساخت را در بر گرفته است. به گفته او، در شرایطی که بازار با نوسان ارزی، اختلال در تأمین مواد اولیه، افزایش هزینه حمل‌ونقل و نااطمینانی ناشی از تحولات منطقه‌ای روبه‌رو می‌شود، قیمت تمام‌شده ساختمان نیز ناگزیر بالا می‌رود. او تأکید می‌کند که بسیاری از تولیدکنندگان و فروشندگان مصالح، در فضای بی‌ثبات اقتصادی، قیمت‌ها را با احتیاط و در عین حال با حاشیه امنیت بیشتری اعلام می‌کنند و همین مسئله به افزایش بیشتر هزینه‌های ساخت دامن می‌زند.

یکی دیگر از پیمانکاران ساختمانی نیز با اشاره به اثرگذاری تحولات جنگی بر بازار مصالح به ایلنا می‌گوید در چنین شرایطی، بخشی از گرانی ناشی از افزایش مستقیم قیمت کالاهاست و بخشی دیگر از فضای روانی بازار تأثیر می‌گیرد. 

به گفته وی زمانی که چشم‌انداز اقتصادی بی‌ثبات می‌شود، هم تأمین‌کننده و هم مجری پروژه با تردید بیشتری وارد معامله می‌شوند و همین تردید، زمان اجرای پروژه و هزینه نهایی را افزایش می‌دهد. او معتقد است نتیجه این روند در نهایت در قیمت فروش واحدها خود را نشان می‌دهد و زمانی که خرید خانه دشوارتر می‌شود، فشار بیشتری نیز به بازار اجاره منتقل خواهد شد.

این‌سازنده در ادامه به ایلنا می‌گوید: بازار اجاره و خرید مسکن اکنون بیش از هر زمان دیگری به هم متصل شده‌اند. وقتی هزینه ساخت بالا می‌رود، قیمت فروش واحدهای نوساز نیز افزایش پیدا می‌کند؛ وقتی خرید خانه از دسترس خانوارهای بیشتری خارج می‌شود، تقاضا در بازار اجاره بالا می‌رود و وقتی تقاضای اجاره افزایش می‌یابد، مستأجران برای ماندن در شهرهای اصلی با فشار بیشتری روبه‌رو می‌شوند. حاصل این چرخه، همان جابه‌جایی تدریجی جمعیت از مرکز به پیرامون و از پیرامون به حاشیه‌های دورتر است.

افزایش ۲۰درصدی اجاره‌بها در مرکز البرز

مجتبی عبداللهی، استاندار البرز پیش از این در نشست انعقاد تفاهم‌نامه اجرای پویش «همدلی با مستأجران» بر ضرورت مدیریت بازار اجاره‌بها و کاهش تنش‌ها در فصل جابه‌جایی‌ها تأکید کرد.

استاندار البرز با بیان اینکه با آغاز فصل تابستان و افزایش تقاضا برای جابه‌جایی مسکن، باید از بروز تنش میان موجران و مستأجران جلوگیری شود، اظهار داشت: رویکرد دستگاه‌های اجرایی باید به جای برخوردهای دستوری و تحکمی، بر پایه فرهنگ‌سازی، اطلاع‌رسانی و ترویج مسیر گفت‌وگو و تفاهم استوار باشد.

وی همچنین تأکید کرد که در صورت بروز اختلاف، اولویت باید بر حل‌وفصل از طریق داوری صنفی و رویکردهای ارشادی باشد.

استاندار البرز در بخش دیگری از سخنان خود از تعیین سقف مشخص برای افزایش اجاره‌بها خبر داد و گفت: بر اساس تفاهم صورت‌گرفته، حداکثر میزان مجاز افزایش اجاره‌بها در شهر کرج ۲۰ درصد و در سایر شهرستان‌های استان البرز ۱۶ درصد تعیین شده است و انتظار می‌رود تمامی فعالان این حوزه به این چارچوب پایبند باشند.

وی افزود: در قالب این طرح، اقدامات تشویقی و تخفیف‌هایی برای کاهش هزینه‌های خانواده‌ها پیش‌بینی شده که هدف آن تقویت همبستگی اجتماعی و کاهش فشار اقتصادی بر مستأجران است.

پویش همدلی با مستأجران در البرز

غلامرضا صالحی مدیرکل تعزیرات حکومتی استان البرز از آغاز «پویش همدلی» به ابتکار استاندار البرز خبر داد و گفت: این طرح با هدف جلب همکاری مالکان و مشاوران املاک برای حمایت از مستأجران و کاهش فشارهای اقتصادی بر این قشر اجرا می‌شود.

صالحی با اشاره به جزئیات این پویش اظهار کرد: بر اساس مصوبات ابلاغ‌شده، سقف افزایش اجاره‌بهای واحدهای مسکونی در شهرستان کرج ۲۰ درصد و در سایر شهرستان‌های استان البرز ۱۶ درصد تعیین شده است.

وی افزود: در چارچوب پویش همدلی، مالکان و بنگاه‌های مشاور املاک با ارائه تخفیف‌های ویژه و کاهش هزینه‌های مرتبط با تنظیم قراردادهای اجاره، زمینه بهبود شرایط برای خانواده‌های مستأجر را فراهم می‌کنند. این اقدام با الهام از ارزش‌های دینی، اخلاقی و فرهنگ نوع‌دوستی صورت می‌گیرد.

مدیرکل تعزیرات حکومتی البرز با تأکید بر حساسیت فصل جابه‌جایی مستأجران گفت: هدف اصلی این پویش، ایجاد آرامش و ثبات در بازار اجاره، ترویج فرهنگ انصاف و تقویت روحیه همدلی و همراهی در جامعه است.

صالحی خاطرنشان کرد: پایبندی به سقف‌های تعیین‌شده برای افزایش اجاره‌بها، نشان‌دهنده همکاری و مسئولیت‌پذیری موجران و فعالان بازار مسکن در حمایت از مستأجران و کاهش فشارهای اقتصادی بر این قشر خواهد بود.

گزارش: معصومه امین‌زاده