شاهنامه متعلق به جهان است و میخواهیم تصویری متفاوت از آن ارائه دهیم

به گزارش خبرنگار ایلنا، آیین رونمایی و نشست خبری «آفرینش» عصر امروز دوشنبه یازدهم خردادماه در بوتیک رستوران کاخ سعدآباد برگزار شد.

 ناصر رحیمی ریپتینور ارکستر، امیرحسین  محمدیان رهبر ارکستر، بهمن قبادی آهنگساز و مدیر هنری، میکائیل شهرستانی کازگردان،گووان مهر اسماعیل پور نویسنده، مهراد غفاری تبلیغات و هوش مصنوعی، رضا شیخ اکبری برندینگ و هوش مصنوعی در این رویداد حضور داشتند.

تاکید بر جایگاه فردوسی و شاهنامه در فرهنگ ایران

شمس خلخالی در ابتدای این نشست گفت: «هر نشستی که برای فردوسی برگزار می‌شود، به‌طور طبیعی با شور و استقبال همراه است. ایران به داشتن فردوسی افتخار می‌کند و این افتخار ماندگار خواهد بود. این چهره بزرگ آنچنان در دل مردم جای گرفته که نمی‌توان از او غافل شد. بر اساس شناخت و پژوهش درباره شاهنامه، اثری شکل گرفته و برای آن زحمت زیادی کشیده شده است.»

وی افزود: «حدود ۴۰ سال انجمن فردوسی را در ایران اداره کردم که بین ۹۰۰ تا هزار عضو داشت. امروز جای افرادی که عمرشان را با شاهنامه گذرانده‌اند، در این نشست خالی است. خوشحالم که شما را اینجا می‌بینم و به همه خیرمقدم می‌گویم.»

شاهنامه متعلق به جهان است

میکائیل شهرستانی نیز در ادامه گفت: «بسیار خوشحالم که در این نشست فرهنگی حضور دارید. آغاز برنامه با تأخیر همراه شد که دلیل آن قطعی برق بود. وظیفه هر میهن‌دوستی است که از گنجینه‌های فرهنگی خود دفاع کند، به‌ویژه شاهنامه که فقط متعلق به ایران نیست و همان‌گونه که شکسپیر به جهان تعلق دارد، شاهنامه نیز اثری جهانی است.»

وی ادامه داد: «آفرینش تا زمانی که جهان وجود دارد ادامه خواهد داشت و روایت‌ها همواره در قالب قصه‌ها شکل می‌گیرند. سال‌ها پیش روی شاهنامه کار کرده بودم و پیشنهاد همکاری در این پروژه برایم جذاب بود. این پروژه باعث شد بیش از گذشته به جهان هوش مصنوعی توجه کنم و متوجه شوم مسئولیت سنگینی بر عهده داریم.»

شهرستانی با اشاره به همکاری خود با بهمن قبادی اظهار کرد: «خوشحالم که در کنار رحیم قبادی حضور دارم که موسیقی این اثر را ساخته‌اند.»

هوش مصنوعی جای خلاقیت انسانی را نمی‌گیرد

میکائیل شهرستانی نیز گفت: «امروز دیگر نمی‌توان با شیوه‌های گذشته و بدون توجه به رسانه‌ها و فناوری‌های نوین، هنر را پیش برد. زمانی که هوش مصنوعی می‌تواند بخشی از ضعف‌های ما را جبران کند، چرا از آن استفاده نکنیم؟ البته همچنان خلاقیت انسانی عنصر اصلی است.»

وی افزود: «قرار است بخش صوتی پروژه توسط هنرمندان رادیو و برخی بازیگران سینما و تلویزیون اجرا شود. هدف ما این است که شاهنامه را در قالب ۶۰ قسمت و شش فصل تولید کنیم؛ پروژه‌ای که نیازمند طراحی دقیق پلان به پلان است.»

 ایده موسیقی اثر به سال ۶۶ باز می‌گردد

در ادامه، بهمن قبادی  آهنگساز پروژه گفت: «دعوت می‌کنم یکی از میراث‌های فرهنگی این سرزمین که نوای سازش از کودکی بخشی از زندگی من بوده، در کنار ما حضور داشته باشد. در دوره‌ای افتخار نشستن در کنار ایشان را داشتم. آقای ناصر رحیمی در این پروژه همراه ما هستند. قطعه‌ای که شنیدید ساخته من بود که ایده آن به سال ۶۶ و سردشت بازمی‌گردد.»

قبادی در ادامه گفت: «این پرفورمنس به‌زودی رونمایی خواهد شد و اکران آن بر اساس دکوپاژ میکائیل شهرستانی انجام می‌شود. هماهنگی تصویر و حرکت موسیقی در حد صدم ثانیه اهمیت دارد. تا جایی که بررسی کرده‌ام، نمونه مشابهی از این اجرا نه در ایران و نه در جهان به این شکل وجود نداشته است.»

 شاهنامه ظرفیت جهانی دارد

بهمن قبادی گفت: «میکائیل شهرستانی سال‌ها در حوزه شاهنامه پژوهش و فعالیت کرده و طبیعی است که در چنین پروژه‌ای دیدگاه‌های متفاوتی وجود داشته باشد. همین تفاوت دیدگاه‌ها، بخشی از فضای دموکراتیک گروه است.»

وی افزود: «شاهنامه دو روایت مهم دارد؛ یکی روایت فردوسی و دیگری روایت کردی شاهنامه. اثر ما ماهیتی سینمایی دارد و نخستین هدف آن، ایجاد جذابیت برای مخاطب است. موضوعی انتخاب کرده‌ایم که جنبه‌ای جهان‌شمول داشته باشد.»

قبادی ادامه داد: «موسیقی این اثر با زبانی جهانی ساخته شده اما مبتنی بر ملودی‌ها و ساختار ارکسترال ایرانی است. امیدواریم اول شهریور اکران عمومی آن آغاز شود. هدف ما کنار هم نشاندن مردم است و این را بخشی از رسالت هنرمند می‌دانیم.»

وی با اشاره به تفاوت روایت‌ها در شاهنامه گفت: «در شاهنامه فردوسی هفت‌خوان و در روایت کردی سه‌خوان وجود دارد. در جهان شاهنامه، خرد جایگاه اساسی دارد و اسماعیل‌پور نیز در نگارش سناریو، مسائل را با رویکردی فلسفی بررسی کرده و درامی جذاب خلق کرده است.»

قبادی افزود: «تضادهای طبقاتی نیز به زبان ساده در فیلم مورد توجه قرار گرفته است. حتی آثاری مانند Game of Thrones نیز از شاهنامه تأثیر پذیرفته‌اند. موسیقی و تصویر این پروژه هر دو از کیفیت بالایی برخوردارند و مخاطبان مختلف می‌توانند با آن ارتباط برقرار کنند.»

وی ادامه داد: «این ایونت با زبان هوش مصنوعی روایت می‌شود و اتفاق مهمی در حال شکل‌گیری است. گروه اجرایی نیز به‌خوبی با ابزارهای به‌روز آشنا هستند.»

قبادی با اشاره به نقش میکائیل شهرستانی گفت: «ایشان سال‌ها روی شاهنامه کار کرده و شناخت عمیقی از این حوزه دارد. مجموعه شرایط باعث شد هدایت این پروژه را بر عهده بگیرد. این اثر به‌صورت عمومی اکران خواهد شد و موسیقی آن نیز به شکل زنده و ارکسترال اجرا می‌شود.»

وی اظهار کرد: «این نوع پرفورمنس در سینمای جهان سابقه دارد و نمونه‌هایی از آن در پروژه‌هایی مانند «جنگ ستارگان» دیده شده است که در آن موسیقی فیلم به‌صورت زنده اجرا می‌شد.»

استفاده از موسیقی بومی با زبان جهانی

قبادی در ادامه گفت: «کارگردان در این پروژه همان نقشی را دارد که در ساخت فیلم ایفا می‌کند. سالن‌ها از نظر آکوستیکی بررسی خواهند شد و تجهیزات موردنیاز در آنها مستقر می‌شود.»

وی درباره موسیقی پروژه اظهار کرد: «در این اثر از مدل ملودی‌هایی استفاده کرده‌ام که ریشه در موسیقی همان دوران دارند. موسیقی شاهنامه قرن‌ها با تنبور اجرا شده و ساختار آن هجایی است. تلاش کردم موسیقی اثر رنگ‌وبوی این جغرافیا و فرهنگ را داشته باشد اما در عین حال با زبان جهانی ارائه شود.»

شاهنامه اثری معمولی نیست

گووان مهر اسماعیل‌پور، کارگردان فیلم، نیز در ادامه گفت: «این متن را به پدرم، استاد شجریان و همچنین استاد بهرام بیضایی تقدیم می‌کنم. از همکارانم و به‌ویژه میکائیل شهرستانی سپاسگزارم که به ما اعتماد کردند و همراهی بزرگی داشتند.»

وی افزود: «کار کردن روی شاهنامه دشواری‌های خاص خود را دارد و با یک اثر معمولی مواجه نیستیم. پیش از فردوسی، حدود ۱۶ شاهنامه سروده شده بود که آخرین آنها اثر دقیقی بود. از همان ابتدا، شاهنامه با دشواری‌ها و سوءبرداشت‌هایی همراه بوده و برخی پادشاهان تصور می‌کردند شخصیت ضحاک به آنها اشاره دارد.»

پیوند شاهنامه و زبان فارسی

اسماعیل‌پور ادامه داد: «میان شاهنامه و زبان فارسی پیوندی عمیق وجود دارد. زبان فارسی از گذشته تا امروز متولی مشخصی نداشته و کمتر به آن توجه شده است. نهادهای فرهنگی نیز آن‌گونه که باید برای زبان فارسی کار نکرده‌اند.»

وی با اشاره به جایگاه زبان فارسی گفت: «ایران سرزمین اقوام و ملت‌های گوناگون بوده و همین عظمت فرهنگی باعث شده زبان فارسی تا امروز باقی بماند. همواره در حوزه نمایشنامه و فیلمنامه مبتنی بر شاهنامه با ضعف مواجه بوده‌ایم و طبیعی است که بدون انس با این متن، آثار شاخصی تولید نشود.»

او اظهار کرد: «سال‌هاست روی شاهنامه کار می‌کنم و از خانواده‌ای فرهنگی می‌آیم که شاهنامه‌خوانی و مثنوی‌خوانی بخشی از سنت خانوادگی ما بوده است. در ادبیات ما علم تأویل اهمیت فراوانی دارد زیرا آثار ادبی ما سرشار از رمز و راز هستند. شاعران بزرگ ما حکیم بوده‌اند و سخن گفتن برای آنان امری مقدس محسوب می‌شده است.»

اسماعیل‌پور افزود: «فردوسی نیز برای پول شعر نسرود. زمانی که سرایش شاهنامه را آغاز کرد، محمود غزنوی هنوز کودکی پنج‌ساله بود. شاهنامه هویت ملی ماست و برای بسیاری از کشورها مرجع فرهنگی به شمار می‌رود.»

روایت یکپارچه اسطوره‌های ایرانی در پروژه جدید

وی در ادامه گفت: «در نگارش این اثر تلاش شد اسطوره‌های ایرانی به‌صورت یکپارچه روایت شوند؛ موضوعی که کمتر به این شکل انجام شده است. طی ده شب کار فشرده، متن به وحدت ساختاری رسید. اکنون این اثر آماده تولید تصویری با حضور گروهی حرفه‌ای است و تلاش کرده‌ایم درامی جذاب و پرکشش ارائه دهیم.»

اسماعیل‌پور  در پایان گفت: «بر اساس تجربه‌هایی که داشته‌ایم، مخاطب هنگام مواجهه با این آثار دچار هیجان خواهد شد، زیرا جامعه امروز تشنه چنین آثاری است.»

تجربه‌ای متفاوت در موسیقی و اجرا

ناصر رحیمی، کنسرت‌مایستر ارکستر، نیز گفت: «خوشحالم که در کنار بهمن قبادی حضور دارم و سهم کوچکی در ادای دین به شاهنامه و ایران دارم. اثری که تولید می‌شود، تجربه‌ای متفاوت و کم‌سابقه در ایران است.»

امیرحسین محمدیان، رهبر ارکستر، نیز اظهار کرد: «باعث افتخار است که در کنار میکائیل شهرستانی، آقای قبادی و دیگر دوستانم حضور دارم. امیدوارم بتوانیم از عهده این پرفورمنس بزرگ برآییم.»

نقش هوش مصنوعی در پروژه «آفرینش»

مهراد غفاری، مسئول تبلیغات و هوش مصنوعی پروژه، نیز گفت: «اینجا حضور دارم تا یاد بگیرم و امیدوارم بتوانیم موفق عمل کنیم. برای نخستین بار به تکنولوژی روز دنیا در این حوزه دست یافته‌ایم.»

رضا شیخ‌اکبری، مسئول برندینگ و هوش مصنوعی، نیز اظهار کرد: «بارکدهای درج‌شده پشت بروشورها را اسکن کنید. «آفرینش» برای ما فقط یک نام نیست، بلکه مسیری برای شکل‌گیری پیوندهای روایی است؛ مسیری که می‌تواند آغازگر یک رویداد جهانی و رسانه‌ای باشد.»

وی در پایان گفت: «تلاش ما ایجاد تجربه‌ای تازه برای مخاطب است. هوش مصنوعی صرفاً یک ابزار است و اهمیت اصلی به هنر و خلاقیت هنرمند بازمی‌گردد. با استفاده از حدود دو هزار ابزار مختلف، آثاری خلق شده که هنرمندان هدایت آن را بر عهده داشته‌اند.»