مدیریت مصرف آب و انرژی نیازمند عزم ملی و همراهی مردم است

به گزارش ایلنا، محمدجعفر قائم‌پناه امروز دوشنبه در «همایش سراسری حکمرانی هم‌افزا» که با حضور استانداران، فرمانداران، شهرداران و بخشداران سراسر کشور در محل وزارت کشور برگزار شد، گفت: به تمام رزمندگان عزیزی که برای ایران عزت‌آفرینی کردند و نیز به اعضای شورای عالی امنیت ملی که در عرصه دیپلماسی از حقوق حقه ملت ایران دفاع کردند و موجب اقتدار و آرامش کشور شدند، به‌ویژه به شخص رئیس‌جمهور تبریک عرض می‌کنم.

وی با اشاره به موضوع «چگونگی مدیریت مصرف آب و انرژی با توجه به شرایط موجود»، افزود: یکی از مسائل مبتلابه کشور، موضوع آب است. در سال گذشته با کاهش بارش‌ها و افزایش میانگین دمای کشور مواجه بودیم، اکنون میزان برداشت سالانه آب تقریباً با حجم آب تجدیدپذیر برابر شده است. همچنین از مجموع ۶۰۹ محدوده مطالعاتی کشور، ۴۲۷ محدوده در وضعیت ممنوعه یا ممنوعه بحرانی از نظر منابع آب زیرزمینی قرار دارند؛ این آمار نشان می‌دهد که باید در مصرف آب بازنگری جدی داشته باشیم.

معاون اجرایی رئیس جمهور گفت: از مجموع ۹۲ میلیارد مترمکعب مصرف سالانه آب کشور، حدود ۸۰ میلیارد مترمکعب مربوط به بخش کشاورزی است. هدررفت بالا در این بخش ناشی از تبخیر، شیوه‌های آبیاری غرق‌آبی، کشت محصولات آب‌بر و برداشت‌های غیرمجاز است. این در حالی است که سرانه مصرف آب خانگی در کشور حدود ۱۹۵ لیتر در روز است، و باید به حدود ۱۳۵ لیتر کاهش یابد.

وی با اشاره به اینکه متوسط ارزش تولید به ازای هر مترمکعب آب در جهان حدود ۲۲ دلار و در کشورهای توسعه‌یافته حدود ۵۷ دلار است، اظهار داشت: این در حالی است که بهره‌وری آب در کشور ما به‌مراتب پایین‌تر است و نشان می‌دهد از منابع آب به شکل بهینه استفاده نمی‌کنیم. در بخش کشاورزی، استان خوزستان با حدود ۲۵ میلیارد مترمکعب بیشترین مصرف آب را دارد، پس از آن استان‌های فارس و کرمان هر کدام با حدود ۶ میلیارد مترمکعب قرار دارند. طبق برنامه هفتم توسعه، اگر بتوانیم مصرف آب کشاورزی را از ۸۰ میلیارد مترمکعب به ۶۴ میلیارد مترمکعب کاهش دهیم، بخش مهمی از مشکلات آبی کشور برطرف خواهد شد. حتی اگر چند استان پرمصرف مطابق برنامه عمل کنند، صرفه‌جویی حاصل‌شده می‌تواند معادل چندین برابر مصرف آب شرب کشور باشد.

سرپرست نهاد ریاست جمهور در ادامه تاکید کرد: در بخش آب شرب نیز استان تهران بیشترین مصرف را دارد و پس از آن خوزستان و خراسان رضوی قرار دارند، کمترین مصرف مربوط به استان ایلام است. اگر متوسط مصرف روزانه هر فرد از ۱۹۵ لیتر به ۱۳۵ لیتر کاهش یابد، بخش قابل توجهی از چالش‌ها مدیریت خواهد شد.

قائم‌پناه با ارایه راهکارهایی برای کاهش مصرف آب شرب، گفت: از استانداران، فرمانداران، بخشداران و شهرداران انتظار می‌رود که کاهش مصرف آب کشاورزی را مطابق اهداف برنامه دنبال کنید، اجرای اصلاح الگوی کشت را به‌صورت جدی مدیریت کنید و کاهش سطح زیر کشت محصولات آب‌بر را در اولویت قرار دهید؛ مدیریت مصرف آب و انرژی، یک ضرورت ملی است و نیازمند همکاری همه دستگاه‌ها و همراهی مردم است.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور ادامه داد: به عنوان نمونه در استان خوزستان حدود ۲۰۰ هزار هکتار کشت انجام می‌شود که طبیعی است با چنین وسعتی، مصرف آب با چالش مواجه خواهد شد. بنابراین لازم است استفاده از روش‌های نوین آبیاری توسعه یابد و همچنین آب مورد استفاده برای فضای سبز از آب شرب جدا شود.

وی افزود: در حوزه برق نیز، طبق دستور رئیس‌جمهور پزشکیان، اقدامات متعددی برای مدیریت مصرف انجام شده است. با وجود این، همچنان با ناترازی در تولید و مصرف برق مواجه هستیم. در حال حاضر حدود چهار هزار و ۷۰۰ مگاوات کسری داریم و پیش‌بینی می‌شود این ناترازی در ماه‌های پرمصرف به حدود ۸ هزار مگاوات برسد. از سوی دیگر استفاده غیرمجاز از شبکه برق، از جمله استخراج رمزارزهای غیرقانونی، و همچنین مشکل تأمین سوخت نیروگاه‌ها در زمستان از جمله چالش‌های جدی پیش رو است.

سرپرست نهاد ریاست جمهوری گفت: در چهار ماه گرم سال، استان‌های تهران، خوزستان، فارس، اصفهان و خراسان رضوی بیشترین مصرف برق را دارند. در فصل سرد نیز تقریباً همین استان‌ها در صدر مصرف قرار می‌گیرند و تفاوت چندانی میان الگوی مصرف در تابستان و زمستان دیده نمی‌شود.

معاون اجرایی رئیس جمهور تصریح کرد: انتظاری که از وزارت نیرو داریم این است که برای هر استان سهم مشخصی از برق تولیدی کشور تعیین شود تا استان‌ها بتوانند متناسب با میزان صرفه‌جویی، آن را در مسیر توسعه اقتصادی خود به کار گیرند. در حال حاضر، به دلیل کمبود برق، برخی صنایع با محدودیت یا تعطیلی مواجه می‌شوند که خسارت‌های قابل توجهی به اقتصاد کشور وارد می‌کند. یکی از اهدافی که تحقق آن دشوار هم نیست، کاهش ۱۰ درصدی مصرف برق نسبت به سال گذشته در ماه‌های گرم است. اگر این هدف در استان‌ها دنبال شود، می‌توان از خاموشی‌ها و تعطیلی صنایع جلوگیری کرد.

وی در ادامه افزود: در حوزه گاز نیز سال گذشته حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب در روز ناترازی داشتیم. علاوه بر این، به دلیل برخی آسیب‌ها و اختلالات، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب دیگر نیز از ظرفیت تولید خارج شد، در مجموع حدود ۵۳۰ میلیون مترمکعب در روز با مشکل مواجه شدیم که بخشی از آن جبران شده است. با این حال، همچنان حدود ۴۳۰ میلیون مترمکعب ناترازی باقی مانده که می‌تواند در زمستان مشکلاتی ایجاد کند.

قائم پناه خاطر نشان کرد: بر اساس برآوردها، احتمال افت فشار یا قطع گاز در ۱۵۳ شهر از ۱۱ استان کشور وجود دارد و بیش از ۳۳ میلیون مشترک ممکن است با محدودیت گاز روبه‌رو شوند. همزمانی این وضعیت، پدیده وارونگی هوا در زمستان نیز می‌تواند به تشدید آلودگی هوا منجر شود. برای مدیریت این شرایط، لازم است اقداماتی از جمله انتقال حداکثری برق از جنوب به شمال کشور، ذخیره‌سازی سوخت نیروگاه‌ها برای ماه‌های دی و بهمن، و استفاده از سوخت‌های جایگزین در برخی بخش‌ها انجام شود.

وی با تاکید بر اینکه مدیریت مصرف انرژی نیازمند یک عزم ملی است، گفت: یکی از اقدامات ساده اما مؤثر، تنظیم دمای محیط در فصل زمستان حداکثر تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد است؛ رعایت همین نکته می‌تواند نقش مهمی در کاهش مصرف گاز و مدیریت انرژی در کشور داشته باشد.

قائم‌پناه با بیان اینکه باید موضوع مصرف را فرهنگ‌سازی کنیم، گفت: هوشمندسازی موتورخانه‌های اداری بسیار ضروری است. ما این اقدام را در نهاد ریاست‌جمهوری انجام داده‌ایم و امیدواریم همه دستگاه‌ها نیز آن را اجرایی کنند. نصب پایشگر لحظه‌ای مصرف گاز و همچنین نصب شیرهای ترموستاتیک روی رادیاتورها از دیگر اقدامات ضروری در این زمینه است.

معاون اجرایی رئیس جمهور افزود: موضوع مهم دیگر، کاهش فضای اداری غیرضروری است. چه ضرورتی دارد که برای یک معاون رئیس‌جمهور، اتاق کاری با مساحت ۱۵۰ متر در نظر گرفته شود؟ فضایی حدود ۵۰ تا ۶۰ متر نیز کفایت می‌کند. در برخی دستگاه‌ها اتاق‌های بسیار بزرگی برای یک نفر اختصاص یافته است که طبیعتاً تأمین گرمایش و سرمایش آن‌ها مصرف انرژی را افزایش می‌دهد.

وی با اشاره به چالش‌های موجود در حوزه تامین سوخت مایع و بنزین، گفت: امسال حدود ۱۰ میلیون لیتر کمبود سوخت داریم و در ماه‌های پرمصرف سال گذشته، این کمبود به حدود ۲۵ میلیون لیتر رسید. اگر روند مصرف مانند سال‌های گذشته ادامه پیدا کند و صرفه‌جویی صورت نگیرد، ممکن است این کسری افزایش یابد و هزینه‌های قابل توجهی به کشور تحمیل کند؛ به‌گونه‌ای که ادامه روند فعلی می‌تواند حدود ۵ میلیارد دلار بار مالی ایجاد کند.

سرپرست نهاد ریاست جمهوری با تاکید بر اینکه باید مصرف سوخت را تا حدی مدیریت کنیم، خاطر نشان کرد: مصرف مربوط به خودروهای دارای پلاک قرمز حدود ۱۲۵ میلیون لیتر است؛ البته بسیاری از دستگاه‌های دولتی از تاکسی‌های اینترنتی و خودروهای اجاره‌ای نیز استفاده می‌کنند که رقم واقعی مصرف را بیشتر می‌کند. کاهش سهمیه خودروهای سواری و تبدیل سهمیه شش‌ماهه به سه‌ماهه نیز می‌تواند به مدیریت مصرف کمک کند.

معاون اجرایی رئیس جمهور با اشاره به اینکه حدود ۲۵ میلیون لیتر از کاهش مصرف مورد انتظار، معادل میزان سوختی است که از مرزهای کشور قاچاق می‌شود، تاکید کرد: پیشنهاد ما تشکیل ستادهای بهینه‌سازی مصرف انرژی در استان‌هاست تا جلسات منظم برگزار کنند و اجرای برنامه‌ها را پیگیری کنند. همچنین باید از طریق رسانه ملی، صداوسیما و سایر رسانه‌ها با مردم گفت‌وگو کنیم و ضرورت بهینه‌سازی مصرف را برای آنان توضیح دهیم. صدای این ضرورت باید به عمق جامعه برسد تا همه مردم نسبت به شرایط آگاه شوند و در این مسیر همکاری کنند.

قائم‌پناه گفت: تعامل با نهادهای مدنی، گروه‌های مرجع و معتمدان محلی نیز برای ترویج فرهنگ بهینه‌سازی مصرف انرژی ضروری است. باید مردم را از محدودیت‌های مالی، اقتصادی و شرایط خاص ناشی از جنگ آگاه کرد و با آنان درباره مشکلات و چالش‌های پس از جنگ تحمیلی صادقانه سخن گفت؛ زیرا نباید تصور شود که با پایان جنگ، همه پیامدها و مشکلات آن نیز به پایان رسیده است. باید توجه داشته باشیم که منابع کشور کاهش یافته است، هم منابع مالی محدودتر شده و هم برخی زیرساخت‌ها در جریان جنگ مورد اصابت قرار گرفته‌اند، لذا لازم است بحران موجود را به‌درستی و با ادبیاتی مناسب با مردم در میان بگذاریم.

وی افزود: باید تلاش کنیم که سطح انتظارات مردم را متناسب با شرایط موجود تنظیم کنیم و در عین حال، مردم را به مدیریت مصرف در زندگی روزمره تشویق کنیم. لازم است واقعیت‌ها را با مردم در میان بگذاریم، اما در عین حال امید، انسجام و اعتماد عمومی حفظ شود، استفاده از ظرفیت گروه‌های مردمی نیز می‌تواند در این مسیر بسیار مؤثر باشد.