ضرورت تقویت مرز زمینی و ریلی اینچه‌برون در شرایط حساس منطقه

به گزارش خبرنگار ایلنا از گرگان، مرز اینچه‌برون به‌عنوان دروازه ایران به آسیای میانه، کوتاه‌ترین و امن‌ترین مسیر ارتباطی کشور با ترکمنستان، قزاقستان، ازبکستان و حتی چین محسوب می‌شود. این ظرفیت کم‌نظیر در سال‌های اخیر بارها مورد توجه فعالان اقتصادی قرار گرفته، اما به گفته کارشناسان، رفع موانع و تکمیل زیرساخت‌ها می‌تواند این مرز را به یکی از مهم‌ترین کریدورهای تجاری کشور تبدیل کند. 

اهمیت اقتصادی و صادراتی اینچه‌برون به باور فعالان اقتصادی، توسعه این مرز می‌تواند صادرات کالاهای غیرنفتی ایران به آسیای میانه را چند برابر کند - هزینه حمل‌ونقل را کاهش دهد - مسیر جایگزین و امنی در شرایط بحران‌های منطقه‌ای فراهم کند- زمینه ایجاد هزاران فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم برای جوانان گلستان را فراهم سازد. 

در سال‌های گذشته، بخش قابل توجهی از صادرات استان گلستان از طریق مرز اینچه‌برون انجام شده، اما ظرفیت واقعی این مرز بسیار فراتر از میزان فعلی است. 

لزوم ورود جدی دولت برای رفع موانع کارشناسان معتقدند در شرایط حساس کنونی، دولت باید با نگاه امنیتی–اقتصادی به این مرز بنگرد و موانع موجود را برطرف کند. برخی از مهم‌ترین نیازهای فوری عبارت‌اند از تکمیل و توسعه خط ریلی اینچه‌برون–گرگان–اینچه‌برون - افزایش تجهیزات گمرکی و تسهیل فرآیندهای اداری - توسعه پایانه‌های بار و سردخانه‌ها - تقویت زیرساخت‌های جاده‌ای و ترانزیتی - فعال‌سازی ظرفیت‌های بخش خصوصی و سرمایه‌گذاران خارجی است. 

با توجه به شرایط جنگی  و ناپایداری‌های اخیر در منطقه، تقویت مرزهای شمالی کشور اهمیت دوچندان یافته است. اینچه‌برون می‌تواند مسیر جایگزین برای تجارت در زمان بحران باشد، امنیت غذایی و کالایی کشور را تقویت کند- وابستگی به مسیرهای جنوبی و غربی را کاهش دهد- نقش مهمی در پدافند غیرعامل اقتصادی ایفا کند. توسعه این مرز تنها یک پروژه اقتصادی نیست، بلکه یک ضرورت راهبردی برای امنیت ملی است. 

استان گلستان با برخورداری از موقعیت جغرافیایی ویژه، دسترسی مستقیم به آسیای میانه و ظرفیت‌های کشاورزی و صنعتی، می‌تواند به یکی از قطب‌های صادرات غیرنفتی کشور تبدیل شود. توسعه مرز اینچه‌برون، حلقه مفقوده این مسیر است. 

شهریار شهریاری، مدیرکل گمرکات گلستان اظهارکرد: طی بازه زمانی اول فروردین تا پایان اردیبهشت امسال، بیش از ۱۳ هزار تن کالا به ارزش ۳۹ میلیون دلار از طریق مرز اینچه‌برون ترانزیت شده است؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۷ درصد رشد وزنی و ۳۷ درصد رشد ارزشی را نشان می‌دهد. 

شهریاری با اشاره به افزایش محسوس فعالیت‌های تجاری در استان گفت: درآمدهای گمرکات گلستان در دو ماهه نخست امسال به ۲۵۰۷ میلیارد ریال رسیده که نسبت به سال گذشته ۱۹۴ درصد رشد داشته است. این جهش درآمدی نتیجه بهبود فرآیندهای تشریفات گمرکی، افزایش حجم مبادلات و ارتقای بهره‌وری در وصول حقوق و عوارض است. 

بر اساس اعلام مدیرکل گمرکات گلستان، در همین بازه زمانی ۱۲۸ هزار تن کالا به ارزش ۵۸ میلیون دلار از مبادی گمرکی استان صادر شده است.   هرچند ارزش دلاری صادرات نسبت به سال گذشته ۴ درصد کاهش داشته، اما وزن صادرات ۶ درصد افزایش یافته است؛ موضوعی که نشان می‌دهد بازارهای آسیای میانه همچنان مقصد اصلی کالاهای گلستان هستند. 

شهریاری مهم‌ترین اقلام صادراتی را پسته، پنیر، نئوپان ملامینه، میله‌های فولادی، آب‌های طعم‌دار، ید و انواع پروفیل عنوان کرد و گفت این محصولات عمدتاً به قزاقستان، ترکمنستان، ازبکستان و سایر کشورهای آسیای میانه ارسال شده‌اند. در بخش واردات نیز طی دو ماه نخست امسال ۱۲ هزار تن کالا به ارزش بیش از ۲۲ میلیون دلار وارد کشور شده که از نظر ارزشی ۱۴ درصد و از نظر وزنی ۳ درصد رشد داشته است. مهم‌ترین کالاهای وارداتی شامل دستگاه نورد گرم اتوماتیک، دانه سویا و مولدهای گازی تولید همزمان برق و گرما بوده است. 

شهریاری به جایگاه ویژه اینچه‌برون در تجارت منطقه‌ای اشاره کرد و گفت: اتصال مرز اینچه‌برون به راه‌آهن بین‌المللی قزاقستان–ترکمنستان–ایران، ظرفیت ترانزیتی این گمرک را چند برابر کرده و امکان ارائه خدمات گمرک ریلی در کنار رویه‌های زمینی را فراهم کرده است. 

او همچنین تأکید کرد: افزایش تقاضای تجار برای استفاده از مسیر ریلی اینچه‌برون، لزوم توسعه خطوط، افزایش واگن‌ها و تقویت پایانه‌های بار را بیش از گذشته آشکار کرده است. 

وی گفت: مرز اینچه‌برون امروز تنها یک گذرگاه تجاری نیست؛ دروازه ایران به آسیای میانه است. رشد چشمگیر ترانزیت، افزایش درآمدهای گمرکی و توسعه صادرات نشان می‌دهد که این مرز ظرفیت تبدیل‌شدن به یکی از قطب‌های اصلی تجارت خارجی کشور را دارد؛ مشروط بر اینکه دولت با رفع موانع و تکمیل زیرساخت‌ها، مسیر توسعه آن را هموار کند.