دلایل انحلال «سرایا السلام» توسط مقتدی صدر/آینده جریان‌های مقاومت عراق

سیدرضا صدرالحسینی، کارشناس مسائل منطقه در تشریح دلایل و ابعاد انحلال سرایا السلام توسط مقتدی صدر در گفت‌وگو با ایلنا عنوان کرد: تحولات داخلی عراق در ماه‌های اخیر، شرایطی را فراهم کرده است که برخی گروه‌ها و جریان‌های سیاسی، فرهنگی و نظامی، جهت‌گیری‌های خود را با تحولات جدید عراق و به‌ویژه روند تشکیل دولت جدید با محوریت علی الزیدی، نخست‌وزیر جدید این کشور تنظیم کنند. یکی از این جریان‌ها، جریان مقتدی صدر است که با توجه به سابقه تاریخی جریان صدر و خانواده صدر، علی‌رغم عدم توفیق چشمگیر در حوزه سیاسی، از موفقیت‌های اجتماعی قابل توجهی برخوردار بوده است. البته «سرایا السلام» وابسته به جریان صدر، یکی از جریان‌های مسلح عراق بود که در جریان دخالت نظامی آمریکا در سال ۲۰۰۳ نقش مؤثری ایفا کرد و تاکنون نیز با فراز و فرودهایی به حیات خود ادامه داده است. در روزهای اخیر، در حرکتی غیرقابل پیش‌بینی (که البته رئیس جریان صدر حدود دو تا سه هفته پیش به‌نوعی به آن اشاره کرده بود) موضوع ادغام جریان‌ها و طیف‌های مختلف وابسته به این جریان در ساختار دولت اعلام شد. بر این اساس، عنوان شد که بخش نظامی جریان صدر و همچنین بخش اجتماعی آن، هر یک به نهادهای مرتبط دولتی خواهند پیوست.

وی ادامه داد: البته در این رابطه باید توجه داشت که طی نزدیک به دو دهه گذشته، جریان صدر کمترین فعالیت نظامی را در حوزه حمایت از مقاومت عراق انجام داده بود. همچنین جریان اجتماعی صدر نیز، با توجه به جهت‌گیری‌های رهبر این جریان، کمترین توفیق را در عرصه سیاسی به خود اختصاص داده بود. این اقدام را می‌توان از دو منظر مورد تجزیه و تحلیل قرار داد؛ نخست، در چارچوب تقویت دولت مرکزی عراق و پیوستن جریان‌های منتسب به صدر (که در مناطق جنوبی عراق نفوذ قابل توجهی دارند) به ساختار دولت. نگاه دوم نیز به گلایه‌ها و انتقاداتی بازمی‌گردد که در بدنه اجتماعی جریان صدر نسبت به عدم تحرک سیاسی و تحریم انتخابات طی دو مرحله انتخاباتی، یعنی تقریباً در یک دهه گذشته، شکل گرفته بود. به نظر می‌رسد همان‌گونه که پیش‌بینی می‌شد، بخشی از بدنه اجتماعی جریان صدر در نتیجه عدم نقش‌آفرینی در تحولات سیاسی و اجتماعی، تا حدودی نسبت به مرکزیت این جریان دچار واگرایی شده بود و انتقادهایی در این رابطه داشت. از این منظر، اتفاق اخیر (یعنی پیوستن این جریان به دولت) را می‌توان نوعی احیای جریان منتقد در درون جریان صدر تلقی کرد. به این ترتیب، این جریان می‌تواند همچنان در فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی عراق تا حدودی نقش‌آفرینی داشته باشد و شاید بتوان این تحول را نشانه‌ای از بازگشت جریان صدر به سپهر سیاسی عراق در آینده دانست.

این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: در خصوص این پرسش که آیا ممکن است سایر جریان‌های مقاومت نیز اقدام مشابهی انجام دهند یا اینکه این موضوع صرفاً به دلیل ماهیت دوگانه سیاسی ـ نظامی جریان صدر رخ داده است، باید گفت به نظر می‌رسد جریان‌های مقاومت عراق، که طی سال‌های اخیر فعالیت‌های ضد استعماری در راستای استقلال عراق و مقابله با نیروهای فرامنطقه‌ای در خاک این کشور داشته‌اند، همچنان مسیر خود را ادامه خواهند داد. بررسی نتایج پارلمان اخیر عراق نیز نشان می‌دهد که جریان‌های مقاومت به موفقیت‌های قابل توجهی دست یافته‌اند؛ به‌گونه‌ای که توانستند بیش از ۹۰ نماینده را به پارلمان عراق بفرستند. این جریان‌ها علاوه بر اقدامات مؤثر در راستای استقلال عراق و مقابله با نیروهای متجاوز آمریکایی و پایگاه‌های آن‌ها، در حوزه سیاسی و اجتماعی نیز مورد اقبال عمومی قرار گرفته‌اند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: از این رو، بعید به نظر می‌رسد جریان‌های مقاومت بخواهند مسیر جریان صدر را دنبال کنند؛ چراکه آن‌ها در مجموعه اقدامات خود، موفقیت‌هایی را مشاهده می‌کنند که خروج از مسیر طی‌شده در سال‌های اخیر را نوعی انحراف از روند موفقیت تلقی خواهند کرد. بنابراین احتمال تکرار چنین اقدامی از سوی آن‌ها اندک است. همچنین باید توجه داشت که نخست‌وزیر عراق اعلام کرده است روابط بسیار مناسبی با جریان‌های مقاومت خواهد داشت و بر همین اساس، جریان‌های مقاومتی که در سال‌های اخیر موفقیت‌هایی به دست آورده‌اند، به احتمال زیاد مسیر خود را در راستای استقلال عراق ادامه خواهند داد.