ونزوئلا پس از مادورو؛ انتقال قدرت یا تکرار باتلاق عراق و افغانستان؟

به گزارش ایلنا به نقل از رویترز، با وجود عملیات پرسر و صدای شبانه آمریکا برای بازداشت نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، شواهد نشان می‌دهد برنامه‌های دونالد ترامپ برای اداره این کشور همچنان با ابهام همراه است. هرچند مادورو بازداشت شده، اما نیروهای آمریکایی هنوز کنترل کامل ونزوئلا را در دست ندارند و به نظر می‌رسد ساختار دولت پیشین همچنان اداره امور را بر عهده دارد.

ترامپ روز شنبه اعلام کرد که ایالات متحده طی حملاتی شبانه، ونزوئلا را هدف حملاتی قرار داده و مادورو را بازداشت کرده است. وی همچنین وعده داد که واشنگتن در شرایط کنونی کنترل اوضاع در ونزوئلا را به دست خواهد گرفت و در صورت لزوم، اقدام به اعزام نیروهای نظامی به این کشور می‌کند.

رئیس‌جمهور آمریکا در نشست خبری خود در اقامتگاهش در ایالت فلوریدا گفت: «ما کشور را اداره خواهیم کرد تا زمانی که بتوانیم یک روند انتقالی امن، سالم و خردمندانه را اجرا کنیم. نمی‌توانیم این ریسک را بپذیریم که فردی دیگر که منافع مردم ونزوئلا را در نظر ندارد، قدرت را در دست بگیرد.»

تکرار تجربه‌های پرهزینه

ترامپ در پاسخ به پرسش‌های مکرر درباره چگونگی کنترل و اداره ونزوئلا، توضیح روشنی ارائه نداد و گفت افرادی که «در پشت سر او ایستاده‌اند»، از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه، و پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، مسئول نظارت بر امور این کشور خواهند بود.

ترامپ همچنین اعلام کرد که نسبت به اعزام نیروهای زمینی به ونزوئلا «ممانعتی» ندارد و گفت: «ما از اعزام نیروهای زمینی هراسی نداریم.»

این اظهارات ترامپ درباره حضور نظامی آشکار آمریکا در ونزوئلا، یادآور گفتمان مربوط به اشغال عراق و افغانستان است؛ دو جنگی که پس از سال‌ها حضور پرهزینه و تلفات سنگین، به خروج نیروهای آمریکایی انجامید.

ترامپ مدعی شد که در دوره‌های ریاست‌جمهوری خود، از جمله در دور نخست، بر عملیات‌هایی نظارت داشته که همگی «موفقیت‌آمیز» بوده‌اند، هرچند هیچ‌یک شامل سرنگونی رهبر یک کشور دیگر نبوده است. او پیش‌تر نیز این‌گونه مداخلات را مورد انتقاد قرار داده و در مناظره انتخاباتی سال ۲۰۱۶، حمله به عراق را «اشتباهی بسیار بزرگ» توصیف کرده بود. ترامپ در سال ۲۰۲۱ نیز گفته بود که «به‌طور ویژه افتخار می‌کند که نخستین رئیس‌جمهور در دهه‌های اخیر است که هیچ جنگ جدیدی را آغاز نکرده است.»

واکنش کاراکاس

در همین حال، دلسی رودریگز، معاون رئیس‌جمهور ونزوئلا که به نظر می‌رسد جانشین مادورو شود، شامگاه شنبه در تلویزیون دولتی این کشور ظاهر شد و در کنار دیگر مقامات ارشد، آنچه را «عملیات آدم‌ربایی» خواند، محکوم کرد.

وی خواستار آزادی فوری نیکولاس مادورو و همسرش، سیلیا فلورس شد و مادورو را «تنها رئیس‌جمهور قانونی ونزوئلا» توصیف کرد.

رودریگز این سخنان را اندکی پس از سخنرانی ترامپ بیان کرد؛ سخنرانی‌ای که رئیس‌جمهور آمریکا در آن در کنار مقام‌های ارشد دولت خود، از جمله وزیر خارجه و وزیر جنگ، حضور داشت. ترامپ مدعی شد که دولت او با رودریگز در تماس است و گفت که وی «همکاری نشان داده» و «گزینه دیگری ندارد».

بر اساس گزارش رویترز، یک مقام وزارت دادگستری آمریکا اعلام کرد انتظار می‌رود مادورو روز دوشنبه در دادگاه فدرال منهتن حاضر شود. همچنین قرار است شورای امنیت سازمان ملل متحد در همین روز نشستی را برای بررسی عملیات نظامی آمریکا برگزار کند.

نفت در برابر اشغالگری

ترامپ مدعی شد که اشغال آمریکا «حتی یک سنت هم هزینه نخواهد داشت»، زیرا واشنگتن هزینه‌ها را از محل «پول‌هایی که از دل زمین بیرون می‌آید» تأمین خواهد کرد؛ اظهاراتی که به‌طور ضمنی به ذخایر عظیم نفتی این کشور اشاره دارد.

این ادعا یادآور جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ است؛ زمانی‌که مقامات آمریکایی نیز مدعی بودند هزینه‌های جنگ از محل دارایی‌ها و نفت عراق تأمین می‌شود. با این حال، برآوردهای دانشگاهی نشان می‌دهد هزینه واقعی حضور آمریکا در عراق در نهایت به دست‌کم دو تریلیون دلار رسیده است.

هنوز مشخص نیست آمریکا قصد دارد با کدام بازیگران داخلی در ونزوئلا همکاری کند. ترامپ به‌طور علنی احتمال همکاری با ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان دولت مادورو، را رد کرده است.

چشم‌انداز بی‌ثباتی

برکناری مادورو که بیش از ۱۲ سال با قدرت سخت بر ونزوئلا حکومت کرده، می‌تواند به ایجاد خلأ قدرت در این کشور آمریکای جنوبی منجر شود؛ کشوری که با کلمبیا، برزیل و گویان هم‌مرز است و به دریای کارائیب دسترسی دارد.

تحلیلگران هشدار می‌دهند هرگونه بی‌ثباتی جدی در این کشور ۲۸ میلیونی می‌تواند آمریکا را درگیر باتلاقی مشابه مداخلات پرهزینه قرن بیست‌ویکم، از جمله افغانستان و عراق، کند.

ایالات متحده طی ۳۷ سال گذشته چنین مداخله مستقیمی در منطقه نداشته است؛ آخرین مورد به حمله به پاناما برای سرنگونی مانوئل نوریه‌گا بازمی‌گردد. واشنگتن مادورو را به اداره «دولت مواد مخدر» و تقلب در انتخابات ۲۰۲۴ متهم کرده است.

مادورو ۶۳ ساله، که در سال ۲۰۱۳ جانشین هوگو چاوز شد، این اتهامات را رد کرده و تأکید کرده است هدف واقعی واشنگتن، تسلط بر ذخایر نفتی ونزوئلا ــ بزرگ‌ترین ذخایر نفتی جهان ــ است.