کمبود دارو در برخی بیماری‌ها قابل قبول نیست/ وابستگی‌‌مان به یک کشور در تامین مواد اولیه دارو باید کاهش یابد

«عبدالرحمن رستمیان» رئیس مجتمع بیمارستانی امام خمینی درباره کمبود و گرانی دارو در کشور و مدیریت آن در این بیمارستان به خبرنگار ایلنا گفت: متأسفانه به دلیل تحریم‌ها، مشکلاتی به وجود آمده است. در سطح جهانی، ما به این نکته تأکید می‌کنیم که تحریم‌های دارویی و تحریم تجهیزات پزشکی نباید وجود داشته باشد. در واقع، هر کشور ممکن است داروهای خاصی تولید کند و برخی دیگر مواد اولیه را تأمین کنند، این همکاری‌ها بین کشورها می‌تواند به نجات جان انسان‌ها و حفظ سلامتی آن‌ها کمک کند. بنابراین، این موارد نباید هدف تحریم قرار گیرند. تحریم دارو و تجهیزات پزشکی، ظلمی است که بر کشور ما روا داشته شده است. به همین دلیل، لازم است که سیاست‌های خود را مورد بازنگری قرار دهیم.

وی افزود: در گذشته ممکن بود تصور کنیم که می‌توانیم از هر جایی منابع لازم را تأمین کنیم، اما اکنون که این امکان وجود ندارد، باید برنامه‌ریزی مناسبی داشته باشیم تا کمبودهای خود را کاهش دهیم. یکی از راهکارها این است که به تولید داخلی توجه بیشتری کنیم. ما دارای دانشکده‌های فناوری و به ویژه دانشکده‌های داروسازی قوی هستیم. یکی از استراتژی‌های ما باید این باشد که به سمت استقلال بیشتر حرکت کنیم. با این حال، واقعیت این است که نتوانسته‌ایم به طور مؤثر از این ظرفیت‌ها بهره‌برداری کنیم. هر چند در خیلی از داروها از جمله داروهای بیولوژیک که حتی تکنولوژی بالاتری می‌خواهد، موفق‌تر بوده‌ایم.

باید پیش‌بینی کنیم در سه ماه آینده چه داروهایی با کمبود مواجه خواهد شد

رئیس مجتمع بیمارستان امام خمینی اضافه کرد: گاهی اوقات، ما واردات را در اولویت قرار می‌دهیم، در حالی که باید تولید داخلی را در اولویت قرار دهیم. به ویژه در شرایط کنونی که کشورهایی مانند آمریکا اقدامات غیرقانونی و فشارهای بین‌المللی را بر ما تحمیل می‌کنند، این امر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. هنگامی که چنین اتفاقاتی رخ می‌دهد، ما باید تدابیر بهتری اتخاذ کنیم و پیش‌بینی‌های دقیقی برای آینده داشته باشیم. به عنوان مثال، باید بتوانیم پیش‌بینی کنیم که در سه یا شش ماه آینده چه داروهایی با کمبود مواجه خواهیم شد و برنامه‌ریزی لازم را برای تولید یا تأمین این داروها انجام دهیم.

وی با بیان اینکه یکی از مشکلاتی که به نظر من می‌تواند با برنامه‌ریزی بهتر حل شود، کمبود برخی داروها است، گفت: به عنوان مثال، داروی هیدروکسی کلروکین در رشته تخصصی من دچار کمبود بوده و این دارو برای بیماران بسیار حائز اهمیت است. اگر قیمت این دارو به‌روز نشود، تولیدکننده متوجه می‌شود که خط تولیدش دچار ضرر شده و تغییر تولید می‌دهد. بنابراین، لازم است که قیمت‌ها به‌روز شوند و مواد اولیه، نقدینگی و ارز تعلق گیرد تا تولیدکنندگان بتوانتد تولید داشته باشند.

یکی از دلایل کمبود دارو، عدم قیمت‌گذاری به‌موقع آن است

به گفته رستمیان، یکی از دلایل کمبود دارو، عدم قیمت‌گذاری به‌موقع آن است. در این شرایط، شرکت‌های دارویی ممکن است تصمیم بگیرند که به جای تولید این دارو، به تولید داروهای دیگری بپردازند. اگر به این شرکت‌ها امکانات و حمایت‌های لازم را ارائه دهیم و قیمت‌گذاری را به‌روز کنیم، می‌توانیم کمبودهای دارویی را کمتر کنیم. همچنین داروهای ضروری در صورت افزایش قیمت جدی باید توسط بیمه‌ها پوشش مناسب‌تری نیز داده شود. در حال حاضر، یکی از تجهیزات با کمبود مواجه شده است. وقتی پیگیری کردیم، متوجه شدیم که تولیدکننده نیاز به به‌روزرسانی قیمت دارد. افرادی که ارزیابی می‌کنند، باید هزینه تمام‌شده و سود را در نظر بگیرند تا بتوانیم به تولید ادامه دهیم.

وابستگی ما به یک کشور در تامین مواد اولیه دارو باید کاهش یابد

وی در ادامه توضیح داد: به طور کلی، دو نکته را می‌توان مطرح کرد؛ نخست اینکه تحریم‌ها واقعاً ما را با مشکلات زیادی مواجه کرده‌اند و دوم اینکه وابستگی ما به یک کشور باید کاهش یابد. باید تلاش کنیم که مواد اولیه را از منابع مختلف تأمین کنیم، نه تنها از یک کشور. اگر یک کشور نتواند تأمین کند، می‌توانیم از کشور دیگری کمک بگیریم. در نهایت، باید قیمت‌ها را به‌روز کنیم تا اگر دارویی موجود نباشد، امکان تولید آن را داشته باشیم و از ظرفیت‌های داخلی به بهترین نحو استفاده کنیم.

 رستمیان بیان داشت: به عنوان مثال، در مورد ماده کنتراست رادیولوژی که با کمبود مواجه بودیم، یک پروتکل طراحی کردیم. این پروتکل به ما کمک کرد تا نیازهای واقعی را شناسایی کنیم و از رادیولوژی که ضرورت کمتری داشتند، کاسته و منابع را به سمت بیمارانی که نیاز واقعی داشتند، هدایت کنیم. واقعیت این است که کشور ما دارای ظرفیت‌های بزرگی است و با مدیریت صحیح می‌توانیم از این ظرفیت‌ها به نحو احسن استفاده کنیم تا مشکلات موجود را کاهش دهیم و تأمین داروها را بهبود بخشیم.

وی در ادامه یادآور شد: زمانی که یکی از کارخانۀ داروسازی مورد حمله قرار گرفت، همکاران به من اطلاع دادند که ما دو دارو را از آنجا تأمین می‌کنیم. وقتی ما این موضوع را به مسئولان اعلام کردیم، ظرفیت تولید این دو دارو به کارخانۀ دیگر منتقل شد و آن‌ها دوباره شروع به تولید کردند. در نتیجه، ما حداقل با کمبود شدید مواجه نشدیم، این نشان از ظرفیت کشور بود. واقعیت این است که ظرفیت کشور در جنبه‌های مختلف بسیار زیاد است و اگر مدیریت به‌درستی انجام شود، می‌توانیم مشکلات را کاهش دهیم. همچنین، مرزهای جغرافیایی کشور ما با کشورهای مختلف، به‌ویژه در این ایام، فرصت‌هایی را برای همکاری فراهم می‌کند. این همکاری‌ها می‌توانند به بهبود شرایط کمک کنند و از ظرفیت‌های موجود بهره‌برداری کنند.

رییس مجتمع بیمارستانی امام خمینی با اشاره به اینکه برخی از کشورهای منطقه مقداری دارو وارد یا اهدا کردند که توانستیم بخشی از کمبودهای خود را جبران کنیم، اظهار داشت: این نشان می‌دهد که می‌توانیم با کشورهای مختلف تبادل داشته باشیم و داروهایی را که کم داریم به‌صورت موقت وارد کنیم. با این حال، در درازمدت، توانمندی‌های دانشکده داروسازی و فناوری‌های ما بالاست و می‌توانیم بسیاری از کمبودها را برطرف کنیم، به شرطی که تولید داخلی را در اولویت قرار دهیم و استقلال بهتری در این زمینه کسب کنیم.

ایجاد شرایط رقابتی  می‌تواند به بهبود وضعیت دارویی کمک کند

وی یادآور شد: یکی از تولیدکنندگان دارویی که با ما همکاری دارد، اظهار داشت که با آزادسازی ارز، او اکنون راحت‌تر می‌تواند در بازار ایران رقابت کند. او توضیح داد،  زمانی که ارز به واردکنندگان داده می‌شود و نه به تولیدکنندگان داخلی، این باعث می‌شود که نتواند در بازار رقابت کند. بنابراین، حمایت از تولید داخلی و ایجاد شرایط رقابتی مناسب می‌تواند به بهبود وضعیت کمک کند. باید توجه کنیم تولیدکنندگانی که در کشور فعالیت می‌کنند، باید در اولویت قرار گیرند تا بتوانیم به واردات کمتر وابسته باشیم. بسیاری از شرکت‌ها وارداتی هستند، اما باید حمایت‌های لازم را به تولیدکنندگان داخلی ارائه دهیم تا بتوانند با قدرت بیشتری به فعالیت خود ادامه دهند.

رستمیان در ادامه تصریح کرد: داروها به‌ویژه در برخی موارد حیات‌بخش و ضروری هستند. در بیمارستان‌ها، در زمان‌هایی که یک دارو در دسترس نبوده، ما تدابیری اتخاذ کرده‌ایم که بتوانیم از داروهای جایگزین استفاده کنیم. پروتکل‌های مشخصی نوشته‌ایم تا بیماران دچار مشکل نشوند. با این حال، واقعیت این است که کمبود دارو در برخی بیماری‌ها قابل قبول نیست و باید تلاش کنیم تا این کمبودها برطرف شوند و بیماران بتوانند داروهای مورد نیاز خود را به راحتی تأمین کنند. این موضوع به سلامت جامعه و کیفیت زندگی افراد بستگی دارد.

تأمین مواد اولیه داروها تحت تأثیر شرایط سیاسی قرار دارد

 وی تاکید کرد: بنابراین باید این موضوع را جدی بگیریم. با توجه به نیاز به منابع و مواد اولیه، به‌ویژه در زمینه دارو، شناختن وضعیت جهانی و ارتباطات بین‌المللی اهمیت زیادی دارد. مثلاً در مورد فاکتورهای هموفیلی، ما زمانی با مشکلاتی مواجه بودیم که بانک مرتبط را در یکی از کشورها تحریم کردند. ما با وجود داشتن ارز نتوانستیم دارو تهیه کنیم. متأسفانه تأمین منابع و مواد اولیه داروها تحت تأثیر شرایط سیاسی و تحریم‌ها قرار دارد.

رییس مجتمع بیمارستان امام خمینی در پایان افزود: اخیرا مسیرهای حمل و نقل، به ویژه دریایی برای دارو دچار تحریم غیرقانونی شدند که این نیز بر تأمین مواد اولیه تأثیر این شرایط باعث می‌شود که ما با چالش‌های زیادی در تأمین تجهیزات پزشکی و دارویی مواجه شویم و در نتیجه، بر سلامت جامعه تأثیر منفی بگذارد. بنابراین، نیازمند تدابیر جدی‌تری هستیم تا این مشکلات را کاهش دهیم و به تأمین پایدارتر داخلی مواد اولیه و تجهیزات پزشکی بپردازیم. ما باید توجه داشته باشیم که در بیمارستان‌ها کمبود تجهیزات و دارو وجود دارد. حتی اگر در برخی مواقع توانسته‌ایم مشکلات را برطرف کنیم، اما هنوز با کمبود دارو مواجه هستیم. مهم است که پروتکل‌ها به‌طور سریع نوشته و اجرا شوند تا بتوانیم این کمبودها را جبران کنیم و تولیدات داخلی افزایش یابد.