برنامه های سازمان بهزیستی برای پیشگیری و درمان اعتیاد در کشور

«نورالدین فائقی» معاون پیشگیری، درمان و بازتوانی اعتیاد بهزیستی در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا گفت: سازمان بهزیستی به عنوان یکی از مهمترین سازمان‌های اجتماعی دولتی است که در کنار سایر دستگاه‌ها با استفاده از ظرفیت غیردولتی و مردمی در سه حوزه پیشگیری، درمان، بازتوانی و کاهش آسیب اعتیاد بیش از دو دهه فعالیت می‌کند.

وی افزود: در حوزه پیشگیری با رویکردهای فردمحور، خانواده محور و اجتماع محور در طی سالیان گذشته، برنامه‌های متنوعی طراحی شده و سالیانه بالغ بر یکصدهزار نفر تحت پوشش برنامه قرار گرفته اند.

فائقی در ادامه خاطرنشان کرد: در سنوات اخیر طرح‌هایی مانند طرح پازک (پیشگیری از اعتیاد برای زنان دارای همسر معتاد و کودکان آن‌ها)، طرح پاترا (پیشگیری از اعتیاد از طریق ارتقای توانمندی‌های شناختی اجتماعی در محلات شهری پرآسیب و محروم) و طرح کیان (پیشگیری از اعتیاد در ادارات و آموزش کارکنان و کارگران در محیط کار) و طرح کاربین (تولید و انتشار محتواهای آموزشی مربوط به اعتیاد با رویکرد آگاه‌سازی) انجام می‌شود.

این مقام بهزیستی توضیح داد: اما در سال پیش رو، رویکرد آگاه‌سازی از طریق شبکه‌های اجتماعی و کارزار رسانه‌ای در اولویت برنامه‌ها قرار دارد و مقرر شده است، محتواهای تولید شده در سازمان بهزیستی در بستر مجازی در دسترس مردم قرار گیرد. همچنین همه طرح‌های گذشته و آتی بیشتر از قبل با رویکرد اجتماع محور و محله محور و در قالب طرح سلام ارائه شود.

به گفته وی سازمان بهزیستی به عنوان متولی سلامت اجتماعی در قانون برنامه هفتم توسعه و به عنوان اجتماعی‌ترین و مردمی‌ترین سازمان دولتی از سال ۱۳۷۰ سردمدار حوزه پیشگیری از اعتیاد بوده و مقرر شده است در سال‌های آتی برنامه متنوع پیشگیرانه در قالب طرح‌های اجتماع محور در حدود سه هزار محلات شناسایی شده با استفاده از ظرفیت مردم محله در مدارس اجرا کند.

معاون پیشگیری و درمان اعتیاد بهزیستی اظهار کرد: در بخش درمان و بازتوانی همچنین سازمان بهزیستی در سنوات گذشته با ایجاد توسعه مراکز درمانی متنوع با رویکرد سم‌زادیی، پرهیزمدار، اجتماع مدار، به صورت سرپایی و اقامتی برای داوطلبان درمان و بهبودی فعالیت کرده است که در حال حاضر با ایجاد ۱۲۰۰ مرکز درمان و بازتوانی اعتیاد سالیانه ۳۰۰ هزار نفر را تحت پوشش قرار می‌دهد.

فائقی بیان داشت: انواع مراکز درمانی اعتیاد تحت نظارت سازمان بهزیستی عبارتند از مراکز بهبود و بازتوانی افراد دارای اختلال مصرف مواد (کمپ‌ها) که در این نوع مراکز درمان به شکل اقامت بین ۳۰ تا ۱۲۰ روز زیر نظر پزشک، روان‌شناس، مددکار و مددیار درمان با رویکرد پرهیزمدار صورت می‌گیرد.

وی به مراکز اجتماع درمان مدار (TC) هم اشاره کرد و گفت: در این نوع مراکز معتادان با اقامت چهارماهه تا شش ماهه در مرکز خدمات روانپزشکی، روانشناختی، مددکاری و کار درمانی با هدف ارتقا مهارت‌های اجتماعی در جهت امر درمان و تغییر سبک زندگی دریافت می‌کنند.

به گفته وی همچنین سازمان بهزیستی در سنوات گذشته پس از ابلاغ آیین نامه درمان و نگهداری معتادان متجاهر در کنار سایر دستگاه‌ها با ایجاد ۶۰ مرکز ماده ۱۶ به درمان و نگهداری معتادان متجاهر کمک کرده است و سالیانه ۶۳ هزار نفر از معتادان متجاهر را در این مراکز تحت پوشش قرار داده است، اما در سال‌های اخیر با توجه به ظرفیت شهرداری‌ها برخی از این مراکز به شهرداری واگذار شده است.

فائقی در ادامه توضیح داد: لازم به ذکر است عود و بازگشت به چرخه اعتیاد در افراد بهبودیافته و ترخیصی از مراکز درمانی به دلایل مختلفی از جمله ویژگی روانشناختی و اختلال مصرف مواد امری محسوس و قابل توجه است به طوری که گاها ۸۰ درصد بیماران برای چندمین بار به مراکز مراجعه می‌کنند.

معاون پیشگیری و درمان اعتیاد بهزیستی با بیان اینکه در این راستا سازمان بهزیستی در سنوات اخیر برنامه مدیریت مورد را در اولویت قرار داده است، گفت: در این برنامه، خدمات پس از خروج اعم از اسکان، اشتغال، بازگشت به خانواده، حمایت اجتماعی و معیشت بهبودیافتگان ارائه می‌گردد و بخشی از افراد بی‌سرپناه در مراکز صیانت اجتماعی و توانمندسازی که توسط خود سازمان ایجاد شده تا یک سال تحت پوشش قرار می‌گیرند.

فائقی افزود: در سال پیش رو ایجاد مراکز بازتوانی اجتماعی با رویکرد مداخلات غیردارویی، توسعه طرح مدیریت مورد، تدوین نظام نامه مددکاری و مددیاری در اعتیاد از اولویت‌های سازمان بهزیستی است. همچنین خدمات کاهش آسیب برای معتادان پرخطر و سخت درمان در دستور کار سازمان است.

وی توضیح داد: معتادان پرخطر و تزریقی به علت مقاومت به درمان و احتمال انتقال بیماری در اولویت برنامه‌های کاهش آسیب سازمان قرار دارد. این برنامه‌ها در قالب ارائه بسته‌های بهداشتی، دارویی و تغذیه‌ای در مراکز گذری روزانه، شبانه روزی، ایستگاه کانکس و خدمات سیار شامل موبایل ون است که تلاش می‌شود از انتقال بیماری‌های پرخطر که در نتیجه اعتیاد برای معتادان به وجود می‌آید جلوگیری شود.