فولاد مبارکه با اتکا به تاب‌آوری، از دل بحران به فرآیند تولید بازگشت/ مدیریت بازار و تولید در اوج رکود جهانی و بحران‌ها

تاب‌آوری؛ پارادایم جدید تعالی سازمانی

وی با اشاره به مفهوم تاب‌آوری به‌عنوان پارادایم غالب در حوزه تعالی سازمانی، اظهار کرد: امروز جهان با شرایط چند بحرانی مواجه است و سازمان‌ها ناگزیرند علاوه بر مقاومت در برابر شوک‌ها، توان بازیابی سریع، انطباق با شرایط جدید و حتی تبدیل بحران به فرصت را در خود تقویت کنند.

چشم‌انداز نگران‌کننده بازار جهانی فولاد

مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با بیان اینکه بازار جهانی فولاد در شرایط رکودی قرار دارد، افزود: چشم‌انداز تقاضای جهانی فولاد کاهشی شده و در عین حال با مازاد ظرفیت قابل توجهی در جهان مواجه هستیم.
به گفته زرندی، یکی از مهم‌ترین تحولات بازار جهانی، افزایش صادرات مازاد چین است؛ به‌طوری‌که صادرات فولاد این کشور در سال جاری به ۱۳۱ میلیون تن رسیده و نسبت به سال‌های ۲۰۲۰، حدود ۱۵۳ درصد افزایش یافته است.

تشدید رکود و سیاست‌های حمایتی در جهان

وی ادامه داد: حتی بدون بروز جنگ نیز سال ۱۴۰۴ برای صنعت فولاد، سالی خاص و بحرانی بود؛ چراکه این صنعت همواره به‌صورت دوره‌ای با سیکل‌های بحرانی مواجه شده و از سال گذشته نیز با بحران بازار و رکود همراه شده است.
مدیرعامل فولاد مبارکه همچنین به تشدید روند حمایت‌گرایی در اقتصاد جهانی اشاره و بیان کرد: کشورهایی مانند آمریکا، کانادا و هند با افزایش تعرفه‌ها و حمایت از ظرفیت‌های داخلی خود، در حال بازتعریف سیاست‌های صنعتی هستند و این موضوع برای فعالان صنعت فولاد به ویژه در داخل کشور اهمیت راهبردی دارد.

فولاد سبز و الزامات آینده صادرات

وی فولاد سبز و الزامات کاهش کربن را از دیگر روندهای مهم جهانی برشمرد و اظهار کرد: از سال ۲۰۲۶، استانداردهای زیست‌محیطی به‌ویژه در اتحادیه اروپا با جدیت بیشتری اعمال خواهد شد. فولاد مبارکه نیز با وجود پشت سر گذاشتن سالی سخت، توانسته در ارزیابی‌های جهانی یک پله ارتقا یابد و هدف‌گذاری این گروه صنعتی، همچنان دستیابی به رشد بیشتر در رتبه‌بندی‌های بین‌المللی است.

از تاب‌آوری تا پادشکنندگی در مدیریت سازمانی

زرندی با تشریح مفهوم تاب‌آوری سازمانی گفت: در این رویکرد، صرفاً کاهش آسیب ناشی از بحران مدنظر نیست، بلکه سازمان باید بتواند پس از شوک، سریع‌تر بازیابی شود و حتی از دل بحران، فرصت‌های تازه خلق کند.
وی افزود: امروز پس از مفهوم تاب‌آوری، مفهوم پادشکنندگی نیز در ادبیات مدیریتی جهان مطرح شده است؛ به این معنا که سازمان‌ها باید از فشارها و حوادث برای تقویت خود استفاده کنند.

تحول مفاهیم مدیریتی؛ از کیفیت تا تاب‌آوری

مدیرعامل فولاد مبارکه با اشاره به سیر تحول مفاهیم مدیریتی در سازمان‌ها تصریح کرد: در یک بازه زمانی، تمرکز از کیفیت به بهره‌وری، سپس به چابکی منتقل شد و اکنون مهم‌ترین موضوع در حوزه تعالی سازمانی، تاب‌آوری است؛ زیرا جهان با تنش‌های ژئوپولیتیکی، اختلال زنجیره تأمین، بحران انرژی، حملات سایبری و تحولات ناشی از فناوری‌های نوین مواجه است.

راهبردهای فولاد مبارکه در مواجهه با بحران

وی خاطرنشان کرد: فولاد مبارکه در مواجهه با این شرایط، دو مسیر اصلی را دنبال کرده است؛ نخست، افزایش آمادگی سازمان برای واکنش کوتاه‌مدت در برابر بحران‌ها و دوم، کاهش آسیب‌پذیری راهبردی از طریق بازنگری در جهت‌گیری‌های استراتژیک.

تهدیدهای زنجیره فولاد و برنامه‌های مقابله‌ای

زرندی سپس به مهم‌ترین محورهای تهدیدکننده تاب‌آوری در زنجیره فولاد اشاره و بیان کرد: امنیت مواد اولیه، انرژی، آب، گاز، حمل‌ونقل، توسعه برون‌مرزی، ملاحظات زیست‌محیطی و تحول دیجیتال و امنیت سایبری، از مهم‌ترین حوزه‌هایی هستند که برای هر یک از آنها برنامه‌ریزی مشخصی انجام شده است.

تنوع‌بخشی به منابع مواد اولیه و انرژی

وی ادامه داد: در حوزه مواد اولیه، فولاد مبارکه تقویت هلدینگ معدنی و تمرکز بر معادن داخلی و همچنین سرمایه‌گذاری در ظرفیت‌های معدنی خارج از کشور را در دستور کار قرار داده است.

پروژه‌های راهبردی انرژی، آب و گاز

مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با اشاره به اقدامات این گروه صنعتی در خود تأمینی انرژی گفت: پروژه نیروگاه ۹۱۴ مگاواتی فولاد مبارکه در آستانه بهره‎برداری کامل بود که مورد حمله دشمن آمریکایی–صهیونی قرار گرفت همچنین نیروگاه ۶۰۰ مگاواتی خورشیدی نیز از دیگر پروژه‌های راهبردی این گروه صنعتی در حوزه خودکفایی انرژی که پیشرفت قابل توجهی داشته است.

وی اضافه کرد: همچنین در حوزه آب، فولاد مبارکه ضمن اجرای طرحهای مربوط به بازچرخانی هفت تا هشت باره آب در سیکل داخلی، اجرای طرح‌های بازچرخانی و استفاده از پساب ۱۴ شهر اطراف را دنبال می‌کند و پروژه انتقال آب از دریا نیز از اقدامات مهم این گروه صنعتی در سال گذشته بوده است. در زمینه گاز نیز فولاد مبارکه به حوزه سرمایه‌گذاری در میادین گازی ورود کرده و برنامه‌هایی برای توسعه حضور در این بخش دارد که با وجود چالش‌های پیش آمده ناشی از جنگ همچنان با قوت از جانب ما در حال دنبال شدن است.

زیرساخت‌های حمل‌ونقل و لجستیک

مدیرعامل فولاد مبارکه با اشاره به زیرساخت‌های حمل‌ونقل این گروه صنعتی گفت: فولاد مبارکه بزرگ‌ترین سیستم ریلی بخش خصوصی کشور را در اختیار دارد و برای مدیریت بهتر بحران‌ها، موضوع تملک اسکله اختصاصی را نیز دنبال می‌کند.

تحول دیجیتال و الزامات صادراتی

زرندی همچنین از اخذ برخی استانداردهای مرتبط با کربن برای تسهیل صادرات به اتحادیه اروپا خبر و تأکید کرد: در کنار این موضوع، تمرکز بر دیجیتالی‌سازی و ارتقای امنیت سایبری نیز به‌طور جدی در دستور کار قرار دارد و امید می‌رود تا پایان سال، دستاوردهای مهمی در حوزه تحول دیجیتال حاصل شود.

مدیریت تداوم کسب‌وکار و آمادگی بحران

وی در ادامه با اشاره به اقدامات ساختاری فولاد مبارکه در حوزه مدیریت بحران اظهار کرد: این مجموعه از سال گذشته موفق به اخذ استاندارد بین‌المللی ISO 22301 در حوزه مدیریت تداوم کسب‌وکار شده و بر اساس همین استاندارد، فعالیت‌های حیاتی، تحلیل اثرات بحران، طراحی راهکارهای تداوم، تمرین‌های آمادگی و ارزیابی‌های مستمر را در دستور کار قرار داده است.

آمادگی پیش از بحران و سناریوهای عملیاتی

مدیرعامل فولاد مبارکه اظهار کرد: پیش از وقوع جنگ ۱۲ روزه نیز جلسات کمیته بحران با محور تداوم کسب‌وکار برگزار می‌شد و سناریوهای مختلفی از جمله اختلال انرژی، حملات سایبری، بحران عملیاتی خطوط تولید، اختلال در شبکه‌های ارتباطی، شرایط اضطراری و حوادث امنیتی بررسی شده بود.

واکنش سریع در بحران و تخلیه اضطراری

وی اضافه کرد: این برنامه‌ریزی‌ها باعث شد هنگام وقوع حادثه، مجموعه از آمادگی لازم برخوردار باشد. به گفته وی، در جریان حملات، متاسفانه یکی از همکاران پرتلاش و متعهد به درج رفیع شهادت نایل شد، اما در عین حال طی ۱۴ دقیقه توانست چند هزار نفر را از کل مجموعه صنعتی مجتمع فولاد مبارکه تخلیه کند؛ موضوعی که حاصل تمرین‌ها و آمادگی‌های قبلی بود؛ این مجموعه صنعتی برای دوران بحران، حین بحران و پس از بحران، بسته‌های مشخص عملیاتی طراحی کرده بود.

بازیابی و بازسازی پس از بحران

زرندی همچنین از تدوین سند راهبردی بازیابی و تداوم کسب‌وکار در دوره جنگ و پساجنگ خبر داد و گفت: پیش از وقوع بحران، ده‌ها جلسه آمادگی در این زمینه برگزار شده بود؛ پس از بروز حادثه، اقدامات در چهار محور اصلی شامل مدیریت ایمنی و تثبیت شرایط، راه‌اندازی فوری و بازگشت به تولید، بازسازی و نوسازی زیرساخت‌ها و نیز نوسازی و بهبود پیگیری شد.

مدیریت بازار در شرایط بحران

مدیرعامل فولاد مبارکه تصریح کرد با اشاره به شرایط بازار در زمان بحران اظهار کرد: همزمان با آسیب‌دیدگی، قیمت‌ها در بازار با جهش شدید مواجه شده بود، اما فولاد مبارکه تصمیم گرفت با وجود شرایط آسیب‌دیده، سریع وارد بازار شود تا از تشدید التهاب جلوگیری کند. به گفته وی، عرضه به‌موقع و مدیریت روانی بازار موجب شد قیمت‌ها کنترل شود و حتی در برخی موارد به سطحی پایین‌تر از زمان بحران بازگردد.

بازسازی سریع و فراتر از برنامه‌ریزی اولیه

وی بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده را یکی از مهم‌ترین مراحل پس از حادثه دانست و افزود: از نخستین روز پس از آتش‌بس، فرآیند مستندسازی خسارت با حضور کارشناسان رسمی آغاز شد و تیم‌های تخصصی نیز بلافاصله وارد عمل شدند.
زرندی خاطرنشان کرد: در ابتدا پیش‌بینی شده بود که بازگشت یکی از خطوط اصلی تولید حدود چهار ماه زمان ببرد، اما با اتکا به توان مهندسی داخلی، فعالیت شبانه‌روزی و سه‌شیفته، این روند با سرعت بیشتری پیش رفت و گام اول و بخشی از مرحله بازسازی طی ۴۵ روز انجام شد.

نقش نیروی انسانی و بومی‌سازی در موفقیت

وی سه عامل اصلی این موفقیت را دانش عمیق نیروی انسانی، ثمرات بومی‌سازی در سال‌های گذشته و کار تیمی مبتنی بر اعتماد عنوان کرد و گفت: توان بالای شرکت‌های ایرانی و مهندسان داخلی در این تجربه به‌خوبی نمایان شد.

هدف‌گذاری برای الگوسازی ملی و بین‌المللی

مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با تأکید بر اینکه فولاد مبارکه در مسیر بازسازی صرفاً به احیای وضعیت پیشین اکتفا نخواهد کرد، اظهار کرد: این مجموعه به دنبال ثبت یک رکورد تازه در حوزه بازیابی و بازسازی صنعتی است و در قالب یک کار منسجم تیمی و بهره مندی از همه ظرفیت های موجود تلاش می‌کند در بازه‌ای کوتاه‌تر از برآوردهای قبلی، به الگویی ملی و حتی بین‌المللی در این زمینه تبدیل شود.