جزییات تولید برق از پساب در تهران/ سرعت کم پروژه‌های تصفیه فاضلاب در شهرهای شمالی

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایلنا، کشور ما بروی کمربند خشک زمین قرار گرفته و بارندگی به کمتر از ۲۳۰ میلی متر می رسد، و روند مصرف نیز سفره های زیرزمینی را با افت شدید کرده و تالاب ها را یکی پس از دیگری به نمکزار تبدیل کرده است. در این شرایط بازچرخانی آب دیگر نه یک انتخاب که یک ضرورت حیاتی است، امروز پساب یک ماده زائد نیست بلکه طلایی خاکستری است که می تواند تکه کلیدی پازل حل بحران آب و به گفته مدیر نظارت بر بهره برداری فاضلاب کشور شاید حتی شاه کلید نجات سفره های زیرزمینی باشد.

 وی تاکید می‌کند: باید آب شربی که در کارخانجات، آبیاری فضای سبز شهری استفاده می‌شود را بازچرخانی کرده و به چرخه آب شرب بازگردانیم و از هدررفت منابع آبی جلوگیری کنیم.

این مقام مسئول در شرکت آب و فاضلاب کشور تصفیه پساب را راهکاری برای جلوگیری از آلایندگی منابع آب زیرزمینی به نیترات می‌داند.

در ادامه گفت و گوی ایلنا با سید مرتضی احتشامی را می خوانید:

- نقش پساب در حفظ محیط زیست، توسعه پایدار و همچنین صرفه جویی در مصرف آب را چگونه ارزیابی می کنید؟

یکی از مواردی که می تواند به صرفه جویی و حفظ منابع آب ما کمک کند استفاده از پساب است، در حال حاضر در کل دنیا در خصوص منابع آبی چالش دارند، منابع آبی در اختیار ما در کل کشور حدود ۹۰ میلیارد متر مکعب در سال است که حدود ۹ میلیارد متر مکعب در حوزه شرب به مصرف می رسد و مابقی در حوزه های صنعت، کشاورزی و تغذیه آبخوان ها استفاده می شود به این ترتیب کاری که اکنون باید انجام دهیم بازچرخانی پساب است ما می توانیم آب شربی که در کارخانجات، آبیاری فضای سبز شهری استفاده می شود را بازچرخانی کرده و به چرخه آب شرب بازگردانیم و از هدررفت منابع آبی جلوگیری کنیم.

تصفیه فاضلاب چند حسن دارد؛ یکی پایداری منابع آب زیرزمینی است وقتی فاضلاب به چاه‌های فاضلاب منتقل می‌شود چاه‌های زیرزمینی آلوده می‌شود و وقتی چاه به تیترات آلوده شود، سال‌ها نمی توان آن را حذف کرد، ۴۰۰ سال زمان می‌برد که شبکه زیرزمینی به حالت قبل برگردد.

مزیت دیگر بازیابی منابعی است که می‌توانیم از فاضلاب بگیریم، در بسیاری از تصفیه خانه‌ها از جمله تهران از فاضلاب تولید برق داریم اکنون تصفیه خانه جنوب تهران حدود ۷ مگاوات برق تولید و به شبکه تزریق می کند، لجن‌های تصفیه خانه نیز تبدیل به کود ارگانیک شده و در صنعت کشاورزی استفاده می شود.

پساب می تواند به چرخه طبیعت، صنعت و کشاورزی برگردد تا منابع آب را حفظ و نگهداری کنیم.

- رقم تولید پساب در کشور و میزان عرضه در بورس را بفرمایید.

در کل کشور حدود ۱.۹ میلیارد متر مکعب در سال تولید پساب داریم که به مصارف مختلف از جمله صنعت، بعضا بازگشت به منابع شرب و فضای سبز و ۵۰ درصد نیز در بخش کشاورزی به مصرف می رسد. اکنون از پساب برای آبیاری فضای سبز شهری استفاده می‌کنیم. 

در بندهای ۴۰ و ۳۹، ۳۸، ۳۷ قوانین برنامه هفتم توسعه بطور شفاف صنایع بزرگ، فضای سبز و کارخانجات را الزام‌آور کرده که به جای آب شرب از پساب تصفیه خانه‌ها استفاده کنند.

در تهران بیشترین حجم پساب یعنی ۵۰۰ میلیون متر مکعب تولید می‌شود، ۳۰ تصفیه خانه فاضلاب در استان تهران جانمایی شده که بیشترین تعداد در کل کشور است و حجم زیادی تصفیه خانه هم در تهران در حال احداث است که ظرفیت بالایی را ایجاد می کند. در کل تمامی  پساب تولیدی در بورس عرضه می‌شود.

- در خصوص وضعیت استقبال فضای سبز از پساب و رفع چالش‌هایی که در این حوزه وجود داشت توضیح دهید.

در سال‌های گذشته استفاده از پساب از سوی شهرداری ضعیف بوده و مقاومت زیادی می شد، رایزنی زیادی برای جایگزینی پساب با آب چاه‌ها با شهرداری تهران صورت گرفته، زیرا تهران شدیدا در زمینه منابع آبی تحت فشار بوده و تنش آبی دارد، باید از چاه های آب برای مصارف شرب استفاده شود، اخیرا یک موافقتنامه بین شهرداری و فاضلاب تهران به امضا رسید بنابراین انتظار می رود که روند کار سرعت بگیرد.

پالایشگاه تهران نیز با یک خط انتقال ۶۰۰ لیتر بر ثانیه از پساب تصفیه خانه جنوب استفاده می کند، بخشی در پروسه پالایشگاه استفاده می شود که نیاز است تصفیه ثانویه روی آن انجام شود.

-روند توسعه شبکه و تصفیه خانه فاضلاب در کشور چگونه است؟ 

پیشرفت شبکه تاسیسات تصفیه فاضلاب در کل کشور ۵۶ درصد است که از متوسط جهانی بالاتریم و پیشرفت خوبی داشته ایم‌ در کل کشور ۷۵ هزار کیلومتر شبکه فاضلاب احداث کردیم و نزدیک ۲۸۰ تصفیه خانه فاضلاب احداث شده است. امسال تصفیه خانه شماره ۷ و ۸ تهران به مدار بهره برداری می رسد که ۸۵ میلیون متر مکعب ظرفیت تصفیه را بالاتر می برد.

-پروژه های تصفیه فاضلاب و احداث شبکه در استان های ساحلی چه وضعیتی دارد؟

 از ۲ سال گذشته پیگیری ویژه‌ای برای پروژه های احداث شبکه فاضلاب در شهرهای ساحلی صورت گرفته حتی از طرف وزارت نیرو و مقام معظم رهبری درخواست شد که از محل صندوق توسعه ملی تزریق سرمایه صورت گیرد که شبکه و تصفیه خانه های این شهرها تسریع شود.

یک عقب ماندگی در شهرهای ساحلی داریم، اما مشکات خاص خود را دارد از جمله اینکه تامین زمین سخت است، احداث شبکه به خاطر بالا بودن سطح منابع آب زیرزمینی به کندی پیش می‌رود، اما در بسیاری شهرها شبکه و تصفیه خانه احداث شده ولی انتظار داریم که سرعت بیشتری داشته باشد. در کل باید گفت در شهرهای شمالی میزان پیشرفت از حد نرمال پایین‌تر است.

- در خصوص تاثیر جمع آوری پساب و فاضلاب بر تشدید فرونشست در کشور توضیح دهید.

از چند سال گذشته این موضوع مطرح شده است، بخصوص در مورد تهران مباحث زیادی مطرح شده است قاعدتا وقتی زیر زمین حفره های آب خالی می شوند کم کم فرونشست را تشدید می‌کنند. راهکار اینکه شهرداری به جای استفاده از منابع آب زیرزمینی از پساب استفاده کند، این امر باعث می‌شود حفره‌های زیرزمینی مجددا پر شده و فرونشست اتفاق نیفتد، ما می‌توانیم سالانه ۱۵۰ تا ۱۶۰ میلیون متر مکعب پساب جهت آبیاری فضای سبز به شهرداری تحویل دهیم و به این ترتیب تا حد زیادی جلوی فرونشیت را بگیریم.

- آیا نیاز به واردات تجهیزات و استفاده از سرمایه خارجی برای توسعه شبکه و تاسیسات تصفیه خانه های فاضلاب داریم؟

در زمینه تجهیزات احداث تصفیه خانه‌های فاضلاب قابلیت ساخت در داخل ایران را داریم و وابستگی زیادی در تصفیه خانه‌ها بجز بخش‌هایی که حساسیت بالایی دارند؛ نداریم. بعضا در زمینه تجهیزات الکترومکانیکال و اتوماسیون نیاز به واردات داریم ولی بخش سازه ای و فرایندی بومی سازی شده و در بخش شبکه فاضلاب نیز صفر تا صد داخلی سازی شده است.

اکنون در تهران بازسازی به صورت مکانیزه و بدون حفر ترانشه شبکه اجرا می شود یعنی دانش این بخش کاملا بومی شده است، همچنین بازسازی در بوشهر، بندرعباس، قم و اصفهان شبکه ها کاملا به صورت بومی انجام می شود و قیمت نیز مناسب است.