لیگ برتر هنر معاصر در «آرت بازل ۲۰۲۶»+ آثار

به گزارش خبرنگار ایلنا، در آرت بازل امسال، گالری‌ها به‌خوبی آگاه‌ند که در محیطی هرچه پرهیجان‌تر و رقابتی‌تر، برای دیده و شنیده شدن باید متفاوت عمل کنند. سایت رسمی این رویداد در این زمینه، آخرین اخبار شرکت‌کنندگان را، ضمن گفتگو با گالری دارن مهم، منتشر کرده است.

چرا «آرت بازل» مهم است؟ 

آرت بازل «Art Basel» مهم‌ترین و معتبرترین نمایشگاه بازار هنر معاصر جهان است؛ جایی که گالری‌های مهم، مجموعه‌داران بزرگ، مدیران موزه‌ها، کیوریتورها، هنرمندان و سرمایه‌گذاران هنر از سراسر دنیا گردهم می‌آیند. برخلاف تصور رایج، آرت بازل یک «بینال» یا «فستیوال هنری» نیست؛ بلکه یک آرت فر یا «نمایشگاه-بازار هنر» است. گالری‌های منتخب، آثار هنرمندان خود را به نمایش می‌گذارند و بسیاری از این آثار با قیمت‌هایی از چند هزار تا چندین میلیون دلار خرید و فروش می‌شوند. 

آرت بازل در سال ۱۹۷۰ در شهر Basel سوئیس توسط سه گالری‌دار تأسیس شد. نخستین دوره آن شامل ۹۰ گالری از ۱۰ کشور، بیش از ۱۶ هزار بازدید کننده داشته است. آرت بازل اکنون یک شبکه جهانی است و رویدادهای اصلی آن در: میامی، هنگ کنگ، دوهه و پاریس برگزار می‌شود. 

برای هنرمندان و گالری‌ها، حضور در آرت بازل تقریباً معادل ورود به لیگ برتر هنر معاصر است. بسیاری از روندهای بازار هنر، قیمت‌گذاری آثار، کشف هنرمندان نوظهور و حتی سیاست‌های موزه‌ها تحت تأثیر آن قرار می‌گیرد. آرت بازل در واقع دماسنج اقتصاد هنر جهانی است و روند جدید هنر معاصر را معرفی می‌کند. این رویداد همچنین محل شکل‌گیری گفتمان‌های کیوریتوری و هنری است و نشان می‌دهد سرمایه، سیاست، رسانه و هنر چگونه به هم گره می‌خورند.   جالب اینکه بسیاری از بحث‌های مهم هنر معاصر امروز، از هنر دیجیتال و NFT گرفته تا اینستالیشن‌های عظیم و هنر مفهومی، ابتدا در آرت بازل به شکل جدی دیده و مطرح شده‌اند.

«تصویر انتزاعی (۹۴۰-۷)» (۲۰۱۵) اثر گرهارد ریشتر، که در غرفه هاوزر و ویرت در آرت بازل به نمایش گذاشته شده است

در آرت بازل ۲۰۲۶ چه خبر است؟ 

برای ۲۹۰ گالری حاضر در آرت بازل امسال، مدت‌ها بود که سطح قیمت‌ها تا این اندازه بالا و آشکار نبود. با این حال، بازار هنر همچنان پرنوسان است و اشتیاق روزافزون به نمایش‌های چشمگیر و پر زرق‌ و برق، چالش‌های تازه‌ای را برای شرکت‌کنندگان به همراه آورده است.

حراج‌های ماه مه نیویورک، که همواره حال‌وهوای بازار را پیش از برگزاری آرت بازل در سوئیس تعیین می‌کنند، نشان دادند که تقاضا برای آثار بالای ۱۰ میلیون دلار دوباره جان گرفته است؛ چه رسد به فروش چند اثر با قیمت بیش از ۱۰۰ میلیون دلار!

تابلوی عظیم رنگ‌پاشی‌شده «شماره ۷A، ۱۹۴۸» اثر جکسون پولاک به قیمت ۱۸۱.۲ میلیون دلار فروخته شد و مجسمه برنزی «دانائید» اثر کنستانتین برانکوشی نیز با کمک یک ویدیوی تبلیغاتی با حضور نیکول کیدمن، به قیمت ۱۰۷.۶ میلیون دلار به فروش رسید.

«صندلی برای دختر چریک» اثر هنرمند گوشکا ماکوگا، بخشی از یک اجرا و چیدمان در بخش نامحدود نمایشگاه

نیاز به جلب توجه

گالری‌ها به‌ خوبی می‌دانند که در محیطی که هر روز پرهیجان‌تر می‌شود، باید به شکلی مؤثر دیده و شنیده شوند؛ به همین دلیل در حال تغییر رویکردهای خود هستند. «کیت مک‌گری» از لندن که سال‌ها از چهره‌های ثابت آرت بازل بوده، امسال با رویکردی تازه بازگشته است. او غرفه معمول خود در بخش اصلی نمایشگاه را کنار گذاشته و تمرکزش را بر اجرای پرفورمنس و اینستالیشن «گوشکا ماکوگا»، هنرمند لهستانی، در بخش «آنلیمیتد» گذاشته است. این بخش ویژه آثار بزرگ‌ مقیاس است  که همواره یکی از محبوب‌ترین قسمت‌های نمایشگاه محسوب می‌شود. 

مک‌گری می‌گوید: «نسبت به گذشته بازار پیچیده‌تر شده و به حالت اشباع رسیده است؛ بنابراین احساس کردم باید کاری جذاب‌تر از صرفاً آویختن چند اثر روی دیوار انجام دهم. امروز انرژی بازار به پروژه‌هایی تعلق دارد که گفتگو ایجاد کنند و در ذهن مخاطب ماندگار شوند.»

او همچنین به راه‌اندازی اخیر آرت بازل قطر اشاره کرده است. وی گفته رویدادی که گالری‌ها را ملزم به ارائه غرفه‌های تک‌هنرمند کرده، فرصت خوبی برای «کاشتن بذرهای تازه» بوده است.

محصول (۱۹۵۶) اثر هنرمند هندسی سوئدی، اوله بارتلینگ، در غرفه گالری نوردنهاکه به نمایش گذاشته شده است

ریسک پروژه‌های بزرگ

به طور کلی، تکیه بر یک اثر یا پروژه بزرگ، از نظر تجاری ریسک بیشتری دارد. با این حال، مک‌گری می‌گوید فروش‌های نمایشگاهی که پیش از بحران اقتصادی و هنری سال ۲۰۰۸ حدود ۵۰ درصد از درآمد گالری او را تشکیل می‌دادند، اکنون تنها بین ۵ تا ۱۰ درصد کسب‌وکارش را شامل می‌شوند.

در ادامه نیز اثر ماکوگا، که گفتگویی پیچیده درباره گذشته و آینده موزه‌ها را از طریق سه اجراگر و مجموعه‌ای از منسوجات تاریخی شکل می‌دهد، به قیمت ۳۵۰ هزار یورو عرضه شده است.

تجربه‌محوری در بازار هنر

«استفانی آرمسترانگ»، شریک مدیریتی شرکت مشاوره هنری بومونت نیتن نیز معتقد است: «جنبه‌های تجربه‌محور نمایشگاه‌های هنری، به‌ ویژه آرت بازل، برای خریداران جدید اهمیت بسیار زیادی پیدا کرده است. با این حال، برخی گالری‌ها نسبت به افراط در این روند هشدار می‌دهند.»

«کلاس نوردن‌هاکه»، بنیان‌گذار گالری نوردن‌هاکه در سوئد می‌گوید: «یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های امروز این است که حوزه مورد علاقه خود را مشخص کنید و به آن پایبند بمانید؛ در شرایطی که بازار به‌ شدت در حال تغییر است و جلب توجه به مهم‌ترین هدف تبدیل شده است.»

اثر لوسی (حدود ۱۹۵۶-۱۹۵۸) اثر مری ابوت، نقاش اکسپرسیونیست انتزاعی نیویورکی، در غرفه گالری منهتن

بازار چندپاره هنر

نوردن‌هاکه با وجود تمام نگرانی‌ها، در پروژه جدید «اکسکلوسیو» آرت بازل شرکت کرده است. بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده در این بخش، قرار است برخی آثار تا زمان افتتاح نمایشگاه از دید عموم پنهان بمانند. 

در همین حال، «نوآ هوروویتز» مدیرعامل آرت بازل می‌گوید حراج‌های ماه مه نشان دادند که هنوز پول فراوانی در بازار هنر جریان دارد. با این حال تأکید می‌کند که برگزارکنندگان نباید دچار رضایت کاذب شوند.

او می‌گوید: «باید دائماً پیشنهادهای خود را ارتقا دهیم و با بازار هماهنگ کنیم. بازار امروز به تجربه‌های اختصاصی‌تر، شخصی‌تر و روایت‌های عمیق‌تر علاقه دارد.»

تغییرات در فهرست گالری‌ها

فهرست امسال آرت بازل نیز تصویری از دشواری‌های بازار هنر ارائه می‌دهد. از میان شرکت‌کنندگان سال‌های گذشته، ۲۴ گالری دیگر حضور ندارند؛ از جمله بلوم، استفن فریدمن و اسپرونه وست‌واتر که مجموعاً بیش از ۱۱۰ سال سابقه فعالیت داشتند. در مقابل، ۱۸ گالری جدید وارد بخش اصلی نمایشگاه شده‌اند.

هوروویتز می‌گوید برای حمایت از تازه‌واردها، آرت بازل امسال ۲۵ درصد تخفیف در هزینه غرفه‌ها برای شرکت‌کنندگان نخستین‌بار در نظر گرفته است. همچنین قیمت غرفه‌ها نسبت به سال گذشته افزایش نیافته است.

فرصت برای چهره‌های تازه

«کریستین بری» بنیان‌گذار گالری بری کمپبل نیویورک، که امسال برای نخستین بار در آرت بازل شرکت می‌کند، می‌گوید: «هر کمکی ارزشمند است.»

او و شریکش «مارتا کمپبل» معتقدند تمرکز گالری بر هنرمندان زن اکسپرسیونیست انتزاعی باعث شده کسب‌ و کارشان رونق بگیرد.

مارتا کمپبل می‌گوید: «آثار هنرمندان زن سال‌ها کمتر از ارزش واقعی‌شان قیمت‌گذاری شده بودند و اکنون با افزایش قیمت‌ها همچنان تقاضای بالایی دارند.»

یکی از آثار شاخص آن‌ها در آرت بازل، نقاشی بزرگ و رنگین «لوسی» اثر مری ابوت است که پیش از آغاز نمایشگاه و با قیمت ۵۰۰ هزار دلار به فروش رسیده است.

«گربه چاق» (۲۰۲۵) اثر هنرمند آفریقای جنوبی، ویلیام کنتریج، که در غرفه هاوزر و ویرت به نمایش گذاشته شده است

شاهکارها همچنان برنده‌اند

«ایوان ویرث»، رئیس و بنیان‌گذار گالری هاوزر اند ویرث نیز، معتقد است که دیگر نمی‌توان از یک بازار واحد هنر سخن گفت.

او می‌گوید: «بازار هنر امروز به‌ شدت چندپاره شده، اما وقتی اثر مناسب، در زمان مناسب و مکان مناسب عرضه شود، همچنان می‌تواند موفق باشد.»

به همین دلیل، هاوزر اند ویرث امسال با مجموعه‌ای از شاهکارهای قرن بیستم وارد آرت بازل شده است؛ آثاری از پابلو پیکاسو، خوان گریس و جون میچل. در کنار آنها، آثار هنرمندان معاصر چون گرهارد ریشتر، ویلیام کنتریج و مارک برادفورد ارائه شده‌اند.

در پایان «مگان فاکس کلی»، مشاور هنری، وضعیت بازار را اینگونه جمع‌بندی می‌کند: «تقاضای آشکاری برای آثار واقعاً استثنایی وجود دارد. آیا تعداد خریداران در این سطح زیاد است؟ خیر. اما گزارش فروش‌های قدرتمند باعث افزایش روحیه بازار می‌شود و در مجموع، مجموعه‌داران امروز خوش‌بین‌تر از گذشته به نظر می‌رسند.»

گفتنی است آرت بازل ۲۰۲۶ از ۱۸ تا ۲۱ ژوئن برگزار می‌شود.