آمریکا در تنگنای تنگه

او به خبرنگاران گفت: «تنگه هرمز باید برای همه باز باشد. این آب‌های بین‌المللی است. هیچ‌کس قرار نیست آن را کنترل کند. عمان هم دقیقاً مثل بقیه رفتار خواهد کرد.» ترامپ با لحنی قلدرانه افزود: «آن‌ها این را می‌فهمند. حالشان خوب خواهد شد.»
روز بعد اسکات بسنت وزیر خزانه‌داری آمریکا این موضوع را تأیید کرد: «واشنگتن نگران مذاکرات محرمانه میان عمان و ایران درباره آینده تنگه هرمز بود و بیم داشت که این پادشاهی تلاش‌های تهران برای به‌دست گرفتن کنترل این آبراه را مشروعیت ببخشد.»
او هشدار داد: «دولت ایالات متحده هیچ تلاشی برای اعمال یک نظام اخذ عوارض در تنگه هرمز را تحمل نخواهد کرد. بویژه عمان باید بداند که وزارت خزانه‌داری آمریکا با شدت با هر بازیگری که در این موضوع دخیل باشد برخورد خواهد کرد و هر شریک مایل به همکاری با این سازوکار نیز مجازات خواهد شد.»
با اینحال، عمان تا روز پنجشنبه، هم‌زمان با عید سعید قربان، واکنش رسمی نشان نداد. در ادامه بسنت توضیح داد که سفیر عمان در واشنگتن به او اطمینان داده است که هیچ برنامه‌ای برای اعمال عوارض در تنگه هرمز وجود ندارد.
در واکنش به این اظهارات، عبدالله بعابود، دانشمند علوم سیاسی عمانی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تهدید کردن عمان به عنوان کشوری صلح‌طلب، بی‌طرف و شریک دیرینه آمریکا یک اشتباه راهبردی جدی است» و این اقدام را «نسنجیده، خطرناک و کاملاً غیرقابل قبول» توصیف کرد. 

پرهیز از فاجعه

در حالی که صحبت‌هایی درباره امضای قریب‌الوقوع یک تفاهمنامه بین آمریکا با ایران برای حل مناقشه‌ای که از ۲۸ فوریه آغاز شده بود در جریان است، اظهارات عصبی و کلافه‌کننده ترامپ بسیاری را شگفت‌زده کرد.
با این حال، این موضوع یک ضرورت مهم را برای ایالات متحده برجسته کرد آن هم اینکه این گذرگاه باریک دریایی، که برای اقتصاد جهانی حیاتی است، اگر به وضعیت پیش از جنگ بازنگردد، عملیات نظامی آمریکا در ایران ممکن است به یک شکست فاجعه‌بار تبدیل شود.
این نتیجه فاجعه‌بار برای ایالات متحده همچنان به عنوان یک احتمال جدی و قابل‌توجه مطرح است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در حاشیه نشست اعضای سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در سوئد به این موضوع اذعان کرد. او ادعا کرد: «همه ما دوست داریم توافقی با ایران داشته باشیم که در آن تنگه‌ها باز باشند.» او با اشاره به اروپایی‌ها که به گفته او از ریسک‌پذیری پرهیز می‌کنند، از آنها خواست برای باز کردن تنگه هرمز کمک کنند.
این هشدار به اروپایی‌ها به‌عنوان تلاشی برای پیشاپیش مقصر جلوه دادن متحدان در صورت طولانی شدن محاصره تنگه هرمز تلقی شد. فرانسه و بریتانیا در ماه آوریل یک مأموریت بین‌المللی برای تأمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز راه‌اندازی کردند، در حالی که به‌طور قاطع از مشارکت در جنگ خودداری کردند. آنها وعده دادند که «به‌محض فراهم شدن شرایط» وارد عمل خواهند شد، بدون اینکه دقیقاً مشخص کنند این شرایط چیست.
واشنگتن نگران است که سلطنت عمان ممکن است با همسو شدن با تهران به حفظ  وضعیت موجود  «نه جنگ و نه صلح» کمک کند. مسقط تنها همسایه‌ای بود که از رهبری آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای استقبال کرد. در هفته‌های اخیر، این سلطنت همچنان با ایران برای تعیین «سازمان‌دهی جدید تنگه» به گفت‌وگو ادامه داده است. 

بی‌طرفی مثبت

عمان می‌گوید که به قوانین بین‌المللی دریانوردی پایبند است. با این حال، تحلیلگران می‌گویند اخیراً در ادبیات عمانی‌ها اصطلاح «عوارض» با واژه «هزینه» جایگزین شده است؛ هزینه‌ای که می‌تواند مثلاً برای تأمین مالی پاک‌سازی محیط‌زیست یا مسائل امنیتی به کار برود. این نوع رویکرد احتمالاً از نظر حقوق دریایی قابل‌قبول‌تر است، تا جایی که به گفته یکی از افراد نزدیک به دربار سلطنتی، حتی صحبت‌هایی درباره شکل‌گیری نوعی «سازوکار مدیریتی مشترک» برای تنگه هرمز میان عمان و ایران مطرح شده است.
فاریا المسلمی، تحلیلگر اندیشکده بریتانیایی چتم‌هاوس، گفت: «عمانی‌ها امروز بسیار خوشحال هستند. هرمز برای آنها یک اهرم فشار است. آنها بسته شدن تنگه را از قبل پیش‌بینی کرده بودند و در حال تلاش‌اند از آن بهره‌برداری کنند. این یک قمار است، اما برخلاف دیگر پادشاهی‌های خلیج فارس، آنها پایگاه نظامی کامل آمریکا در خاک خود ندارند و در جلب توجه واشنگتن مشکل دارند. نفوذشان بر مسیرهای تجارت دریایی، نوعی تضمین امنیتی برای آن‌هاست.»
عمان که همواره مدعی بی‌طرفی بوده، تا پیش از آغاز عملیات نظامی آمریکا علیه ایران موسوم به «خشم حماسی» نقش میانجی را در مذاکرات هسته‌ای میان ایران و آمریکا ایفا می‌کرد. روابط مسقط با واشنگتن پس از آنکه بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر خارجه عمان در مارس، اشتباهات سیاست خارجی ترامپ را در رسانه‌های آمریکایی مورد انتقاد قرار داد، تیره‌تر شد.
آندریاس کریگ، مدرس ارشد مدرسه مطالعات امنیتی در کینگز کالج لندن، گفت: «عمانی‌ها در ارتباطات خود مبهم هستند» و این را نشانه‌ای دانست از اینکه این سلطنت در تلاش است جایگاه «بی‌طرفی مثبت» خود را حفظ کند. او افزود: «اما اگر عمان بخواهد در تنگه هرمز هزینه یا چیزی مشابه آن اعمال کند، این یک خط قرمز برای همه کشورهای دیگر خلیج فارس خواهد بود.» کریگ همچنین استدلال کرد که تهدید ترامپ برای بمباران یک کشور خلیج فارس تنها نشان‌دهنده «ناامیدی فزاینده» آمریکا در مذاکرات است.
 منبع: lemonde