جابری انصاری: مسئله ایران فراتر از دسته‌بندی‌های رایج است

حسین جابری انصاری در دیدار با حسین شریعتمداری مدیرمسئول روزنامه کیهان با تشریح رویکردهای خبرگزاری ایرنا در دوره مدیریتی جدید اظهار کرد: در این دوره سه رویکرد اصلی برای خبرگزاری تعریف شد و تلاش کردیم تا حد امکان به این رویکردها پایبند باشیم.

تلاش می‌کنیم به سنت تاریخی ایرنا بازگردیم

مدیرعامل خبرگزاری ایرنا با تاکید بر اینکه تلاش می‌کنیم به سنت تاریخی خبرگزاری بازگردیم، گفت: ایرنا باید خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران باشد، نه خبرگزاری یک بخش خاص از حاکمیت یا یک جریان سیاسی مشخص. طبیعتاً با توجه به تأکید دکتر پزشکیان بر مفهوم «وفاق ملی»، طرح این نگاه و پیگیری آن نسبت به گذشته امکان‌پذیرتر شده است.

جابری انصاری حرکت به سمت حرفه‌ای‌گرایی را رویکرد دوم خبرگزاری خواند و با تاکید بر لزوم فاصله گرفتن از تبلیغات مستقیم گفت: سال‌ها این تصور وجود داشت که وظیفه خبرگزاری صرفاً بازتاب مستقیم اقدامات مسئولان است در حالی که همه نهادها روابط عمومی خود را دارند و نیازی نیست خبرگزاری ملی کشور صرفاً همان نقش را تکرار کند.

وی ادامه داد: همان‌طور که در اقتصاد، نفت خام به محصولات پتروشیمی با ارزش افزوده بالاتر تبدیل می‌شود، در رسانه نیز باید اطلاعات خام را به محتوای حرفه‌ای‌تر، مؤثرتر و جذاب‌تر تبدیل کرد. باید از مواد اولیه‌ای که از دستگاه‌ها و روابط عمومی‌ها دریافت می‌کنیم، محصولی رسانه‌ای تولید کنیم که مخاطب را جذب کند و اثرگذاری واقعی داشته باشد.

در دنیای امروز تصویر بهتر از متن دیده می‌شود

وی حرکت به سمت رسانه تصویری را رویکرد سوم ایرنا در این دوره عنوان کرد و گفت: در دنیای امروز محتوای تصویری، به‌ویژه ویدئوهای کوتاه، در فضای مجازی بسیار بیشتر از متن دیده می‌شود و مخاطبان گسترده‌تری دارد. به همین دلیل احساس کردیم اگر می‌خواهیم دو هدف نخست را بهتر محقق کنیم، ناگزیر باید به حوزه تصویر نیز ورود جدی‌تر داشته باشیم.

جابری انصاری اضافه کرد: در همین راستا ایرنا در این دوره ورود جدی‌تر به حوزه تصویر داشته است و زمانی که یک رویداد مهم در حال برگزاری است، امکان پخش زنده و پوشش آنلاین آن نیز فراهم است.

مدیرعامل ایرنا با اشاره به چالش‌های پیش‌روی اصلاح رویکردهای ایرنا اظهار کرد: واقعیت این است که ساختار سازمانی، عادت‌های حرفه‌ای، فرهنگ کاری نیروها و حتی انتظارات بیرونی دولت‌ها و نهادهای مختلف، همگی بر اساس همان مدل سنتی تبلیغات مستقیم شکل گرفته‌اند. بسیاری هنوز همان تیترها و تبلیغات آشکار را مطالبه می‌کنند، بدون آنکه به این موضوع توجه داشته باشند که آیا این محتوا دیده می‌شود یا نه؟ در حالی که اگر یک محتوای تولیدی مخاطب نداشته باشد، عملاً هیچ فایده‌ای ندارد.

جابری انصاری با اشاره به اجتناب این خبرگزاری از ورود به اختلاف و سلیقه‌های جناحی و سیاسی گفت: تأکید بر این است که ما مسئول درگیری‌های جناحی نیستیم. اگر جریانی با جریان دیگر اختلاف دارد، رسانه‌های حزبی و جناحی می‌توانند وارد آن شوند، اما وظیفه ایرنا چنین چیزی نیست.

وی افزود: در دو دهه نخست پس از پیروزی انقلاب خبرگزاری ایرنا نگاه فراگیرتر و ملی‌تری داشت. اما به‌مرور زمان و با تشدید رقابت‌های سیاسی، این ویژگی کمرنگ شد اکنون تلاش ما این است که این روند را اصلاح کنیم و ایرنا را به جایگاه واقعی خود بازگردانیم؛ این مسیری دشوار است، اما باور داریم که برای آینده رسانه ملی کشور ضروری است.

مدیرعامل ایرنا با اشاره به اضافه شدن بخش‌های جدید به ساختار خبری ایرنا در دوره جدید اظهار کرد: در این دوره تلاش کردیم حوزه‌های جدیدی را در خبرگزاری فعال کنیم. برای مثال، با توجه به اهمیت روزافزون مسئله فلسطین، گروه ویژه فلسطین را راه‌اندازی کردیم.

بازدارندگی چند لایه ایران در جنگ اخیر شکل گرفت

جابری انصاری در بخش دیگری از سخنانش با بیان اینکه در جنگ تحمیلی اخیر شاهد شکل‌گیری یک موازنه چندلایه بودیم، تاکید کرد: این موازنه‌ علاوه بر ابعاد نظامی، وجوه فرهنگی، اجتماعی، رسانه‌ای و مردمی نیز دارد. در واقع معتقدم ایران توانسته نوعی تاب‌آوری و بازدارندگی چندلایه ایجاد کند؛ بازدارندگی‌ که بر مجموعه‌ای از عوامل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و راهبردی استوار شده است.

مدیرعامل ایرنا خاطرنشان کرد: یکی از سطوح مهم بازدارندگی که در این دوره آشکار شد، بازدارندگی نظامی و ژئوپلیتیکی بود. اما در کنار آن، دو لایه دیگر از بازدارندگی نیز وجود داشت که اهمیت آنها کمتر از بعد نظامی نبود.

وی، تاب‌آوری اجتماعی و مردمی را یکی از ابعاد بازدارندگی کشور در جنگ اخیر عنوان کرد و گفت: مردم در این مقطع تاریخی به شکلی کم‌نظیر و حتی استثنایی خود را نشان دادند. این حضور گسترده، به‌تدریج ابعاد سیاسی و اجتماعی خاص خود را نیز پیدا کرد.

جابری انصاری تاب‌آوری ساختاری، سیاسی و مدیریتی کشور را وجه دیگر بازدارندگی کشور خواند و گفت: در این جنگ فرماندهان نظامی هدف قرار گرفتند، برخی مسئولان عالی‌رتبه از جمله دبیر شورای عالی امنیت ملی و افراد دیگر به شهادت رسیدند، اما ساختارتصمیم‌گیری کشور فرو نپاشید. نه ساختار نظامی دچار اختلال شد و نه ساختارهای مدیریتی، اقتصادی، امدادی و لجستیکی کشور از کار افتاد. در واقع، انسجام ساختاری جمهوری اسلامی حفظ شد.

وی با اشاره به خطای محاسباتی دشمن در عدم پیش‌بینی تاب‌آوری ایرانیان در جنگ اخیر گفت: آنها تصور می‌کردند نارضایتی‌های انباشته‌شده در جامعه به‌ محض آغاز بحران فعال خواهد شد و شرایط داخلی کشور را دچار آشوب خواهد کرد اما نه تنها چنین اتفاقی رخ نداد، بلکه عموم مردم منتقد اعم از نخبه و غیره "ننگ زیر پرچم ترامپ رفتن را نپذیرفتند. "

این فعال عرصه فرهنگ و رسانه تصریح کرد: این انسجام، یک «سرمایه اجتماعی» بزرگ در کشور است که باید برای حفظ، تقویت و تثبیت آن برنامه‌ریزی شود.

مسئله ایران فراتر از دسته‌بندی‌های رایج سیاسی است

مدیر عامل ایرنا با تاکید بر اینکه مسئله ایران فراتر از دسته‌بندی‌های رایج سیاسی است، اظهار داشت: بسیاری از افراد، فارغ از اختلاف‌نظرهای گذشته، امروز از منظر منافع ملی به موضوع نگاه می‌کنند. در حوزه رسانه نیز با پدیده‌های مشابهی مواجه هستیم. برخی رسانه‌ها به‌صورت آشکار نقش اتاق عملیات روانی را ایفا می‌کنند و جهت‌گیری آنها کاملاً مشخص است. در مقابل، برخی افراد که زمانی دارای تفکرات خاصی بودند، بعدها مسیر متفاوتی را انتخاب کرده‌اند و حتی در مواردی به مواضعی رسیده‌اند که از منظر بسیاری از ناظران غیرمنتظره بوده است.

جابری انصاری با تاکید بر اینکه به هر حال رسانه‌ای که در داخل کشور فعالیت می‌کند، ممکن است در برخی مسائل عقیدتی یا سیاسی با ما فاصله داشته باشد، اظهار داشت: رسانه‌ها موظف هستند قاب امنیت را حفظ کند؛ و اگر رسانه ای آن چارچوب را نقض کرد، قانون با آنها برخورد می‌کند.

تغییر در رویکرد ایرنا محسوس است

در بخش دیگری از این دیدار حسین شریعتمداری با بیان اینکه تغییر در رویکرد خبرگزاری ایرنا محسوس است، اظهار داشت: واقعیت این است که امروز بیش از هر زمان دیگری با «جنگ روایت‌ها» مواجه هستیم. یک اصل کلی در علوم اجتماعی و رسانه وجود دارد که می‌گوید انسان‌ها همان‌گونه عمل می‌کنند که می‌اندیشند. بنابراین اگر بتوان بر افکار و ادراک افراد اثر گذاشت، می‌توان رفتار آنها را نیز جهت‌دهی کرد. اساس جنگ نرم نیز بر همین مبنا استوار است.

مدیر مسئول کیهان افزود: سال‌ها پیش، در یکی از اسناد ناتو اشاره شده بود که در گذشته جنگ‌ها در پنج حوزه زمین، هوا، دریا، فضا و سایبر جریان داشتند، اما اکنون حوزه جدیدی به نام «جنگ شناختی» هم به این حوزه‌ها اضافه شده است. مفهوم جنگ شناختی این است که دیگر صرفاً رقابت بر سر روایت‌ها نیست، بلکه تلاش می‌شود طرف مقابل دقیقاً همان‌گونه بیندیشد که شما می‌خواهید. این مرحله‌ای فراتر از جنگ رسانه‌ای و جنگ روایت‌ها است.

شریعتمداری با بیان اینکه تقویت بخش‌های تصویری می‌تواند نقش مهمی در ارتقای توان رسانه‌ای کشور داشته باشد، گفت: امروز فضای رسانه‌ای کشور نسبت به گذشته متنوع‌تر و حرفه‌ای‌تر شده و امکان ارائه روایت‌های مختلف بیشتر فراهم آمده است. در حوزه روزنامه نیز طبیعی است که شرایط تغییر کرده باشد. روزنامه‌ها دیگر نمی‌توانند صرفاً بر خبرهای روز تکیه کنند، زیرا سرعت انتشار اخبار در فضای مجازی و رسانه‌های آنلاین بسیار بالاست. به همین دلیل، نقش اصلی روزنامه‌ها بیش از گذشته به سمت تحلیل، تفسیر، گزارش‌های اختصاصی و تولید محتوای عمیق‌تر حرکت کرده است.

وی در عین حال گفت: در برخی موارد نیز اتفاق افتاده که خبر یا اطلاعاتی از مسیرهای خاص و منابع ویژه به دست رسانه رسیده و امکان تولید گزارش‌های اختصاصی فراهم شده است. این همان ارزش افزوده‌ای است که رسانه حرفه‌ای باید ایجاد کند.

اختلاف جمهوری اسلامی با آمریکا، ماهوی و ریشه‌دار است

شریعتمداری با بیان اینکه اختلاف جمهوری اسلامی با آمریکا یک اختلاف مقطعی یا ناشی از یک بحران خاص نیست، گفت: این اختلاف، اختلافی ماهوی و ریشه‌دار است. برخی تصور می‌کنند تنش میان ایران و آمریکا حاصل چند اختلاف سیاسی یا امنیتی است، در حالی که واقعیت بسیار عمیق‌تر از این است. از همان زمانی که انقلاب اسلامی به پیروزی رسید و اسلام ناب به‌عنوان نسخه حکومت در ایران مطرح شد، این رویارویی آغاز شد. در واقع، از لحظه‌ای که اسلام به‌عنوان یک الگوی حکمرانی وارد ساختار نظام شد و از عرصه تئوری یه میدان عمل و اجرا قدم گذاشت، این تقابل شکل گرفت.

مدیر مسئول کیهان افزود: حتی چند روز پیش از پیروزی انقلاب، نماینده رژیم صهیونیستی در سازمان ملل هشدار داده بود که اتفاقی در ایران در حال وقوع است که پیش از هر چیز، اسرائیل را تهدید خواهد کرد. این نشان می‌دهد که ریشه‌های این تقابل به همان روزهای نخست انقلاب بازمی‌گردد. به همین دلیل نیز این منازعه هیچ‌گاه به‌طور کامل پایان نخواهد یافت؛ بلکه صرفاً شکل و میدان آن تغییر می‌کند.

وی یادآور شد: ما از نخستین روزهای پیروزی انقلاب تاکنون، تقریباً هیچ دوره‌ای را تجربه نکرده‌ایم که در آن به‌نوعی درگیر این تقابل نبوده باشیم البته ممکن است میدان‌های درگیری تغییر کند اما اصل آن ثابت می‌ماند.

موازنه قدرت صرفاً با سلاح و تجهیزات نظامی تعریف نمی‌شود

وی تاکید کرد: جورج فریدمن، از تحلیلگران شناخته‌شده آمریکایی و بلندآوازه کاخ سفید، سال‌ها پیش تصریح کرده بود که مسئله اصلی آمریکا با ایران صرفاً موضوع هسته‌ای نیست. مشکل اصلی این است که ایران بدون وابستگی به آمریکا و حتی در تقابل با آن، به یک قدرت بزرگ نظامی، سیاسی و فناوری در منطقه تبدیل شده است. اما در این میان، یک تحول مهم نیز رخ داده است. موازنه قدرت صرفاً با سلاح و تجهیزات نظامی تعریف نمی‌شود. رهبری شهید انقلاب بارها از نزدیک شدن به یک «پیچ تاریخی» سخن گفته‌اند. امروز اتفاقاتی در سطح افکار عمومی جهان در حال وقوع است که نباید از آنها غافل شد.

شریعتمداری با اشاره به اینکه نتانیاهو سال‌ها پیش در یکی از نشست‌های اجلاس آتلانتیک هشدار داده بود که موجی از تحولات در منطقه آغاز شده که در حال تغییر دادن معادلات است، اظهار داشت: او گفته بود کسانی که این تغییر را نمی‌بینند، مانند افرادی هستند که سر خود را در شن فرو کرده‌اند.

وی با بیان اینکه امروز تنها میدان نظامی نیست که اهمیت دارد، گفت: حضور مردم در صحنه و تغییر نگاه افکار عمومی جهان نیز بخشی از این موازنه جدید است. سال‌ها پیش زمانی که ما پیشنهاد می‌کردیم در برابر تحریم‌ها تنگه هرمز بسته شود، بسیاری این موضوع را به تمسخر می‌گرفتند اما حتی طرح چنین سناریوهایی باعث نگرانی جدی در اسرائیل و غرب می‌شد.

محاصره دریایی، دزدی دریایی ترامپ است

مدیر مسئول روزنامه کیهان با بیان اینکه محاصره دریایی را نباید با بستن تنگه هرمز طاق زد، اظهار کرد: حضور ما در تنگه هرمز حق قانونی ما است و حداقل دو کنوانسیون بین‌المللی بر این مسئله تاکید دارند اما محاصره دریایی، دزدی دریایی ترامپ است.

شریعتمداری اضافه کرد: امروز تنگه باب‌المندب و دریای سرخ به یکی از نقاط حساس راهبردی جهان تبدیل شده و جواب محاصره دریایی بستن باب‌المندب است. اختلال در این مسیرها می‌تواند بخش بزرگی از ارتباط تجاری میان اروپا، آسیا و آفریقا را تحت تأثیر قرار دهد و برای رژیم صهیونیستی نیز اهمیت حیاتی دارد.

مدیر مسئول روزنامه کیهان با اشاره به وحدت و همگرایی میان مسئولان کشور در پی جنگ‌های اخیر، گفت: یکی از نتایج مهم این جنگ، نزدیک‌تر شدن مسئولان و بخش‌های مختلف کشور به یکدیگر است. بسیاری به این نتیجه رسیده‌اند که برای عبور از شرایط فعلی، باید اختلافات داخلی را کاهش دهند و با انسجام بیشتری عمل کنند.

وی گفت: زمانی برژینسکی در اجلاس آتلانتیک گفت «اتوبان تاریخ به پیچ رسیده است» او تاکید می‌کند که «تابلوهای این اتوبان را خمینی و خامنه ای نصب کرده‌اند.» امام خمینی(ره) سال‌ها پیش فرمودند که جهان تشنه فرهنگ اسلام ناب محمدی(ص) است. تحقق این سخن نیازمند آن است که بتوانیم این فرهنگ را به‌درستی عرضه کنیم. این دقیقاً همان جایی است که در آن نقش رسانه، هنر و ارتباطات اهمیت پیدا می‌کند.

شریعتمداری افزود: ما سرمایه عظیمی در اختیار داریم، اما باید بتوانیم آن را به زبان قابل فهم برای مخاطبان امروز ترجمه کنیم. همان‌گونه که یک هنرمند یا دوبلور باید احساس و مفهوم را به درستی منتقل کند، ما نیز باید پیام خود را به‌گونه‌ای عرضه کنیم که مخاطب بتواند آن را درک کند.

وی پیشرفت‌های دفاعی کشور را بسیار مهم و غیر قابل انکار خواند و گفت: به اعتقاد من، کشور در موقعیت بسیار مهم و حساسی قرار دارد. بسیاری تصور نمی‌کردند که ایران بتواند به چنین نقطه‌ای برسد. امروز شرایط با گذشته تفاوت کرده است و ظرفیت‌های جدیدی در جامعه شکل گرفته است.

شریعتمداری با تاکید بر اینکه جنگ شناختی به بخش اصلی جنگ تبدیل شده است، گفت: امروز رسانه خود بخشی از میدان جنگ است.