افزایش ۱۰ درصدی ذخیره خون در جنگ تحمیلی

محدثه جعفری، گروه اجتماعی: به طوری که مشارکت زنان در اهدای خون که گفته می‎شد حدود ۵ درصد است، در ایام جنگ تحمیلی ۷۹ درصد رشد یافت. به گفته مسئولان سازمان انتقال خون، در اسفندماه سال گذشته نه‌تنها زنان بلکه تعداد اهداکنندگان بار اولی و زیر ۲۵ سال هم رشد ۶۵ درصد داشته است.
دکتر احمد قره‌باغیان، مدیرعامل سازمان انتقال خون در نشست خبری روز جهانی اهداکنندگان خون با اشاره به اینکه ذخایر خون کشور با برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده به طور چشمگیری افزایش یافته است، در مورد مشارکت چشمگیر زنان گفت: «سهم زنان از اهدای خون در دوران جنگ تحمیلی هشت ساله حدود ۳۰ درصد بود و این میزان در سال‌های اخیر به کمتر از ۵ درصد کاهش پیدا کرده بود. اما با توجه به چالش‌های ناشی از جنگ ۱۲‌روزه و رمضان این مشارکت در اسفندماه ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه یعنی سال ۱۴۰۳، به بیش از ۷۹ درصد افزایش یافت که اتفاقی بسیار ارزشمند محسوب می‌شود.»
او درباره افزایش ذخایر خون کشور توضیح داد: «با وجود تعطیلی‌های مکرر در کشور، با برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده به طور چشمگیری شاهد افزایش اهدای خون بودیم و برای اولین بار از مرز ۱۲ روز ذخیره خون عبور کردیم. پیش از آغاز جنگ تحمیلی سوم، ذخیره خون کشور در حدی بود که در صورت تعطیلی مراکز انتقال خون، امکان تأمین نیاز مراکز درمانی برای حدود ۵ روز وجود داشت. اما پس از احساس نیاز به افزایش آمادگی، برنامه‌ریزی‌های جدیدی برای افزایش ذخایر و جابه‌جایی فرآورده‌های خونی در سطح کشور انجام شد. در پایان اسفندماه ذخیره خون کشور دو برابر شد و در فروردین‌ماه برای اولین بار میزان ذخیره خون ایران از ۱۲ روز فراتر رفت. این آمار در حالی رقم خورد که استاندارد ذخیره خون در کشورهای توسعه‌یافته بین ۸ تا ۱۲ روز است و برای کشور در حال توسعه‌ای مثل ایران، ۷ تا ۸ روز ذخیره خون مطلوب ارزیابی می‌شود. البته این افزایش را مدیون مردم و همراهی همیشگی آنها در بحران‎ها هستیم.»
 
۶۵ درصد اهداکنندگان سالی دو بار خون اهدا می‎ کنند

میزان تمایل به اهدای خون در توسعه‌یافته‌ترین کشورها ۵ درصد و این مؤلفه در ایران ۲.۷ درصد است. دکترقره‌باغیان با اشاره به این موضوع درباره مشارکت جوانان زیر ۲۵ سال به اهدای خون هم گفت: «با توجه به شیب سالمندی در کشور، میزان مصرف خون و فرآورده‌های خونی طبیعتاً افزایش  و میزان مشارکت در اهدا هم کاهش پیدا می‌کند، به همین دلیل جذب نسل جوان در فرآیند اهدای خون اهمیت بسیاری دارد. خوشبختانه در اسفندماه سال گذشته، تعداد اهداکنندگان بار اولی و زیر ۲۵ سال نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۶۵ درصد افزایش یافت که نشان‌دهنده موفقیت برنامه‌های جذب جوانان برای اهدای خون است. اما به همان میزان که جذب این افراد اهمیت دارد، نگهداشت آنها برای پایداری در اهدا نیز حائز اهمیت است. درحال حاضر، ۶۵ درصد اهداکنندگان به شکل مستمر سالی دو بار خون اهدا می‎کنند.»
در طول جنگ ۴۰‌روزه، میزان جابه‌جایی خون و فرآورده‌های خونی در کشور دو برابر شد و در هیچ نقطه‌ای از کشور، با کمبود فرآورده‌های خونی مواجه نشدیم. مدیرعامل سازمان انتقال خون با اشاره به این موضوع گفت: «با انتقال بیماران و خانواده‌ها به استان‌هایی مانند مازندران، خراسان‌رضوی، آذربایجان‌شرقی و اصفهان، نیاز به تأمین خون در استان‌های میهمان‌پذیر افزایش یافت. به همین دلیل از مردم درخواست شد در طول سفرهایشان برای اهدای خون اقدام کنند. با توجه به اینکه مصرف خون در این ایام به علت به تعویق افتادن عمل‎های غیراورژانسی حدود ۷ درصد کاهش پیدا کرده بود، اما میزان تولید خون و فرآورده‌های خونی بیش از ۱۰ درصد افزایش یافت و تمامی نیازهای درمانی کشور بدون وقفه تأمین شد.»
او با بیان اینکه از هرچه فراوانی یک گروه خونی کمتر شود، در رده خون‌های بسیار نادر و فوق‌العاده نادر قرار می‌گیرد. بانک خون‌های نادر از دهه ۵۰ فعالیت خود را آغاز کرده، اما توسعه این بانک همچنان از اولویت‌های اصلی سازمان انتقال خون است. یکی از اهداف ما این است که با ارتقای استانداردها و گسترش ارتباطات بین‌المللی، امکان تبادل خون‌های نادر میان ایران و سایر کشورها فراهم شود؛ زیرا ممکن است یک گروه خونی نادر در ایران موجود باشد، اما در کشور دیگری یافت نشود یا بالعکس، به همین دلیل باید شرایطی را فراهم کنیم تا هیچ بیماری به علت نادر بودن خونش دچار مشکل نشود.
بیش از ۹۰ درصد خون‌های اهدایی به پلاکت تبدیل می‎شود. دکترقره‌باغیان با اشاره به این موضوع در مورد ضرورت توجه به افزایش تولید پلاکت در کشور گفت: «یکی‎ دیگر از برنامه‌های راهبردی سازمان انتقال خون افزایش تولید پلاکت است. این فرآورده یکی از حیاتی‌ترین فرآورده‌های خونی برای بیمارانی است که توانایی تولید کافی پلاکت را ندارند. اگر این فرآورده خونی بموقع به آنها نرسد، با کاهش شدید پلاکت در بدن روبه‌رو شده و ممکن است دچار خطر خونریزی داخلی و حتی مرگ ‎شوند. همچنین بیماران مبتلا به سرطان‌های مختلف، افرادی که مغز استخوان آنان دچار آسیب شده یا افرادی که سلول‌های سرطانی به مغز استخوان آنها نفوذ کرده‌اند، از مهم‌ترین مصرف‌کنندگان پلاکت در کشور هستند.»

بــــرش

زنان نگران اهدای خون یا پلاکت به علت کم‌خونی نباشند

مدیرعامل سازمان انتقال خون در پاسخ به سؤال «ایران» درباره نگرانی زنان از کم‎‌خونی که یکی از دلایل مشارکت کمتر آنها در اهدای خون است، توضیح داد: «کم‎خونی فقط مشکل زنان ایرانی نیست و بیشتر بانوان در همه جای دنیا با این معضل روبه‌رو هستند. اما قبل از هر اهدای خون میزان هموگلوبین خون فرد اهداکننده مورد آزمایش قرار می‎گیرد و اگر میزان هموگلوبین آنها کمتر از استاندارد باشد، وارد چرخه اهدا نمی‎شوند.» مدیرعامل سازمان انتقال خون درباره مدیریت هوشمند ذخایر خون و حفظ مستمر اهداکنندگان در چرخه اهدا هم توضیح داد: «هدف، مدیریت هوشمندانه ذخایر خونی است تا در تمام ایام سال، پایداری خون و فرآورده‎های آن را شاهد باشیم. مثلاً در برخی ایام سال به‌ویژه در مناسبت‌هایی مانند تاسوعا و عاشورا مردم حتی زنان نذر خون دارند و تعداد بسیاری برای اهدا مراجعه می‎کنند، اما این افراد باید بدانند برای خشنودی دل امام حسین(ع) می‎توانند در همه ایام سال اهداکننده باشند نه فقط در دو روز خاص. چون بسیاری از بیماران، از جمله بیماران مبتلا به سرطان، تالاسمی، هموفیلی و افرادی که تحت عمل‌های جراحی قرار می‌گیرند، به ‌طور مستمر به خون و فرآورده‌های خونی نیاز دارند و هرگونه اختلال در تأمین این نیازها می‌تواند سلامت آنان را با خطر مواجه کند. براساس تحقیقات، اگر بموقع خون به مصدومان حوادث ترافیکی تزریق شود، می‌توان تا حدود ۳۰ درصد از مرگ آنها جلوگیری کرد.»